طرح سپر میهن
 | |
| نام بومی | خطة درع الوطن |
|---|---|
| مکان | لبنان |
| علت | قطعنامههای ۱۵۵۹ (۲۰۰۴) و ۱۷۰۱ (۲۰۰۶) شورای امنیت سازمان ملل متحد |
| انگیزه | برقراری حاکمیت دولت لبنان بر تمام خاک آن و خلع سلاح شبهنظامیان. |
| شرکتکنندهها | لبنان ایالات متحده آمریکا حزبالله لبنان |
طرح سپر میهن (به عربی: خطة درع الوطن)، یک طرح دولتی لبنانی به رهبری ارتش لبنان است که نقشه راهی برای خلع سلاح همه شبهنظامیان در لبنان، عمدتاً حزبالله، ارائه کرده است و هدف آن متمرکز کردن قدرت بر سلاح در لبنان است. این طرح که در سپتامبر ۲۰۲۵ ارائه شد، شامل ۵ مرحله است که از جنوب لبنان آغاز میشود و سپس در سراسر کشور گسترش مییابد.
پیشینه
برای دههها، دولتهای لبنان برای داشتن اقتدار دولتی بر سلاح در کشور تلاش کردهاند. از زمان آغاز جنگ داخلی لبنان، بسیاری از شبهنظامیان زرادخانههای سلاح مستقلی دارند، که برجستهترین آنها حزبالله بود، اگرچه دولت بارها تلاش کرد تا کنترل را متمرکز کند. مداخله بینالمللی مانند: قطعنامههای ۱۵۵۹ (۲۰۰۴) و ۱۷۰۱ (۲۰۰۶) شورای امنیت سازمان ملل متحد، صراحتاً خواستار انحلال و خلع سلاح همه شبهنظامیان لبنانی و غیرلبنانی شد. اما هیچ دولتی قادر به اجرای این قطعنامهها نبود.
چند سال گذشته شاهد تنشهای شدید و درگیریهای مسلحانه فرامرزی با اسرائیل بودهایم که پس از حمله ۲۰۲۴ اسرائیل به لبنان به بحران بزرگی در جنوب لبنان منجر شد. حزبالله، تحت حمایت ایران، بیشتر قدرت نظامی خود را حفظ کرد، که این امر کنترل دولت جدید لبنان بر تسلیحات در کشور و اجرای توافقنامههای بینالمللی را دشوار ساخت. این امر دولت لبنان را بین درگیریهای داخلی، درگیریهای منطقهای و فشار بینالمللی برای متمرکز کردن کنترل تسلیحات گیر انداخت.[۱][۲]
پیادهسازی
پس از توافقنامه آتشبس ۲۰۲۴ اسرائیل و لبنان، ایجاد دولت منتخب جدید لبنان و فشارهای بینالمللی، کابینه لبنان در اوت ۲۰۲۵ به نیروهای مسلح لبنان مأموریت داد تا طرحی برای متمرکز کردن کنترل تسلیحات تدوین کنند.[۳] در سپتامبر ۲۰۲۵، ژنرال رودولف هیکل طرحی با نام «سپر میهن» را به کابینه ارائه داد که آن را تصویب کرد. این طرح یک نقشه راه ۵ مرحلهای برای خلع سلاح همه شبهنظامیان در لبنان است که از جنوب لبنان، در منطقه جنوب رودخانه لیتانی شروع میشود و سپس به مناطق شمالی گسترش مییابد و عمدتاً با هدف از بین بردن زرادخانه حزبالله در سراسر لبنان انجام میشود.[۴][۵]
مراحل اجرا
طرح سپر میهن به پنج مرحله تقسیم میشود:
مرحلهٔ نخست
در طول این مرحله، ارتش لبنان خلع سلاح در جنوب رودخانه لیتانی را تکمیل خواهد کرد، جایی که مقدار قابل توجهی سلاح از قبل با کمک نیروهای یونیفل جمعآوری شده است.
مرحلهٔ دوم
عملیات را به شمال رودخانه لیتانی تا رود اولی گسترش خواهد داد، یعنی به عنوان ورودی جنوب لبنان.
مرحلهٔ سوم
بر بیروت و حومه آن تمرکز خواهد کرد تا کنترل را در یک منطقه حساس سیاسی (ضاحیه و اردوگاههای فلسطینی) متمرکز کند.
مرحلهٔ چهارم
بر منطقه دره بقاع تمرکز خواهد کرد و دامنه خلع سلاح را به شرق لبنان گسترش خواهد داد.
مرحلهٔ پنجم
مرحله نهایی نقشه راه، شاهد فعالیتهای بیشتر در بقیه کشور، از جمله بخشهای شمالی لبنان، خواهد بود که اجرای سراسری را تضمین میکند.[۶]
دولت از طرحی حمایت کرد که بیشتر جزئیات آن منتشر نشده بود، زیرا اجرای مرحله اول از اوایل سپتامبر در جنوب لبنان آغاز شده بود، جایی که ارتش شروع به جمعآوری سلاح و برچیدن سنگرهای حزبالله کرد.[۷][۸]
واکنشها
نقشه راه «سپر میهن» که توسط دولت تصویب شد، بحثهای سیاسی گستردهای را در لبنان و همچنین بینالمللی برانگیخت.
داخلی
- دولت لبنان. از این طرح حمایت میکند، اما جدول زمانی مشخصی برای اجرای آن ارائه نکرده است.
- نواف سلام. در حالی که همچنان بر موضع خود در مورد متمرکز کردن سلاحها در لبنان پافشاری میکند، نقل شده است که این طرح «با دید مثبت بررسی میشود» و همچنان بر موضع خود در مورد خلع سلاح حزبالله پافشاری میکند.[۹][۱۰][۱۱]
- وزیر اطلاعات لبنان، پاول مورکوس، خاطرنشان کرد که گامهای بعدی به توقف حملات اسرائیل و عقبنشینی نیروهای اسرائیلی از جنوب لبنان بستگی دارد.[۱۲]
- احزاب شیعه. آنها جلسه کابینه در ۵ سپتامبر ۲۰۲۵ را ترک کردند و بعداً اعتراض خود را به نقشه راه اعلام کردند و آن را نامشروع دانستند.[۱۳]
بینالمللی
آمریکا، فرانسه و دیگر میانجیگران، طرح «سپر میهن» را به حفظ آتشبس، حمایت از نیروهای حافظ صلح سازمان ملل و ارائه کمکهای اقتصادی به لبنان مرتبط دانستند. کارشناسان هشدار دادند که این طرح تنها با دیپلماسی قوی و مدیریت دقیق درگیریها بین گروههای مسلح، مؤثر خواهد بود.[۱۴]
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ Masters, Jonathan. "Lebanon: How Israel, Hezbollah, and Regional Powers Are Shaping Its Future | Council on Foreign Relations". www.cfr.org (به انگلیسی). Retrieved 10 September 2025.
- ↑ "Lebanon tells army to prepare plan to disarm Hezbollah by year's end". euronews (به انگلیسی). 6 August 2025. Retrieved 10 September 2025.
- ↑ "UNIFIL's Fork in the Road | The Washington Institute". www.washingtoninstitute.org (به انگلیسی). Retrieved 10 September 2025.
- ↑ "National News Agency - "Arms restriction decision an irreversible Lebanese choice par excellence," underlines Chehade". National News Agency (به انگلیسی). Retrieved 10 September 2025.
- ↑ "Lebanon cabinet welcomes army plan to disarm Hezbollah, no timeline given". Reuters (به انگلیسی). 5 September 2025. Retrieved 10 September 2025.
- ↑ "Arms collection roadmap: Lebanese Army maps out multi-stage disarmament plan—Key phases". LBCIV7 (به انگلیسی). Retrieved 10 September 2025.
- ↑ "Lebanon says army will begin implementing Hezbollah disarmament plan". The Economic Times. 5 September 2025. ISSN 0013-0389. Retrieved 10 September 2025.
- ↑ "Lebanon's "Homeland Shield " to disarm Hezbollah begins in south of Litani and includes 5 phases, Minister – Ya Libnan" (به انگلیسی). 6 September 2025. Retrieved 10 September 2025.
- ↑ "Government to Tighten Control Over Weapons as Part of National Reform Plan, insists Salam". This is Beirut (به انگلیسی). Retrieved 10 September 2025.
- ↑ "Lebanese Govt Welcomes Army Plan to Disarm Hezbollah, Grants 'Operational Discretion'". english.aawsat.com (به انگلیسی). Retrieved 10 September 2025.
- ↑ "Government welcomes army's disarmament plan, Nawaf Salam reaffirms". L'Orient Today (به انگلیسی). 9 September 2025. Retrieved 10 September 2025.
- ↑ "Lebanon says army will begin implementing Hezbollah disarmament plan". Yahoo News (به انگلیسی). 5 September 2025. Retrieved 10 September 2025.
- ↑ "Shiite ministers walk out as Lebanon's Cabinet debates army plan to disarm Hezbollah". AP News (به انگلیسی). 5 September 2025. Retrieved 10 September 2025.
- ↑ "Without a Hezbollah Disarmament Deadline, Lebanon Should Face Repercussions | The Washington Institute". www.washingtoninstitute.org (به انگلیسی). Retrieved 10 September 2025.