عبدالحسین سپنتا
عبدالحسین سپنتا | |
|---|---|
 | |
| زادهٔ | ۴ خرداد ۱۲۸۶ |
| درگذشت | ۸ فروردین ۱۳۴۸ (۶۱ سال) |
| مدفن | تخت فولاد، اصفهان |
| ملیت | ایرانی |
| دیگر نامها | عبدالحسین شیرازی |
| پیشه | فیلمنامهنویس، کارگردان و هنرپیشه |
| سالهای فعالیت | ۱۳۰۹–۱۳۱۲ |
| فرزندان | ساسان سپنتا |
عبدالحسین سپنتا (زادهٔ ۴ خرداد ۱۲۸۶ خورشیدی در تهران – درگذشتهٔ ۸ فروردین ۱۳۴۸ در اصفهان) فیلمنامهنویس دختر لر، اولین فیلم ناطق ایرانی بود.[۱][۲][۳][۴]
زندگینامه
عبدالحسین سپنتا در سال ۱۲۸۶ ه.خ (معادل ۱۳۲۵ ه.ق) در تهران متولد شد. پدرش غلامرضا خان فرزند ابوطالب و ملقب به شیروانی بود که چون مدتها در رشت زندگی میکرد به او غلامرضاخان رشتی نیز میگفتند. غلامرضاخان به زبان انگلیسی آشنا بود و مترجم طبیب مخصوص مظفرالدین شاه بود و خود در سال ۱۳۰۵ ه.خ در تهران از دنیا رفت.[۵] مادر عبدالحسین بانو شوکت شیرازی نام داشت که فرزند شیخ فخرالدین شیرازی و از خانوادهٔ مشایخ امام جمعه شهر شیراز بود. او با ادبیات فارسی آشنایی داشت و از آن در تعلیم و تربیت عبدالحسین کمک میگرفت. وی در ۲۲ اسفند ۱۳۲۱ ه.خ در اصفهان از دنیا رفت و در تخت پولاد به خاک سپرده شد.[۶]
عبدالحسین در مدرسه سن لویی، مدرسه زرتشتیان تهران، کالج اصفهان و کالج آمریکایی تهران درس گرفت و سپس برای تکمیل تحصیلات به هندوستان عزیمت کرد. در سال ۱۳۰۶ مطالعه و تحصیل در زمینه تاریخ و فرهنگ و ادبیات کهن را در بمبئی آغاز کرد. به علت جذبهٔ سینما در فرهنگ هند به سمت سینما گرایش یافت و در نهایت، با همکاری اردشیر ایرانی به ساخت نخستین فیلم ناطق فارسی در سرزمین هند دست زد.
سپنتا در کارنامهٔ خود به غیر از کارگردانی سابقه انجام اموری از جمله: فیلمنامهنویسی، شاعری، آواز، دکوراتوری، تدوین، بازیگری و مجریگری دارد. او در تخت فولاد اصفهان به خاک سپرده شد.
فیلمنگاری
- دختر لر ۱۳۱۲ خورشیدی
- فردوسی ۱۳۱۳ خورشیدی
- شیرین و فرهاد ۱۳۱۴ خورشیدی
- چشمهای سیاه ۱۳۱۵ خورشیدی
- لیلی و مجنون ۱۳۱۶ خورشیدی
نوشتهها
سینما یکی از دلمشغولیهای سپنتا بود؛ وی به انتشار مجلات و کتب نیز همت گماشته است.
- مجلهٔ دورنمای ایران ۱۳۰۷
- مجلهٔ پیام راستی هندوستان ۱۳۰۷–۱۳۰۸
- مجلهٔ سپنتا در اصفهان ۱۳۲۲ – ۱۳۳۲
- کتاب ایران و اهمیت آن در ترقی و تمدن بشر
- کتاب اخلاق ایران باستان
- کتاب زرتشت که بود و چه کرد؟
- کتاب نوآموز مزدیسنا
- کتاب پرتوی از فلسفهٔ ایران باستان
- منتخبات اشعار دهقان سامانی
- منتخبات اشعار میرزا عبدالوهاب گلشن ایرانپرورد
- گردآوری مجموعهٔ سخنوران دوران پهلوی
- مجموعه اشعار ملی ایران
پانویس
منابع
- وحید دستگردی، محمد (۱۳۴۸). «عبدالحسین سپنتا». ارمغان. ج. ۳۸ ش. ۲. ص. ۹۷–۱۰۷ – به واسطهٔ نورمگز.
- «دربارهٔ عبدالحسین سپنتا». ایرنا. ۸ فروردین ۱۳۹۹.
- «ماجرای نبش قبر پدر سینمای ناطق ایران». ایسنا. ۳ خرداد ۱۳۹۲.
- «تبدیل آرامگاه پدر سینمای ناطق ایران به محل شستشوی قالی». مهر نیوز. ۲ آبان ۱۳۸۹.
پیوند به بیرون
