علی‌اکبر خطائی

ترجمهٔ ترکی عثمانی خطای‌نامه

سید علی‌اکبر خطائی سیّاح قرون نهم و دهم ه‍.ق / ۱۵ و ۱۶ میلادی بود که به مناسبت سفر چینش به خود نسبت «خطائی» می‌داده است. هرچند نام خانوادگی او نشان می‌دهد که اهل چین بوده، در متن کتابش خطای‌نامه چین را همچون سرزمینی بیگانه توصیف می‌کند؛ از این رو احتمالاً لقب «خطایی» پس از انتشار کتاب به او داده شده است. برخلاف برخی منابع، او کاشف یا فرستادهٔ دولت عثمانی نبود.

زندگی و فعالیت

از خطائی کتاب خطای‌نامه (۹۲۲ هجری قمری) به جا مانده است که بعدها از فارسی به زبان‌های دیگری نیز ترجمه شده است.

از خطائی جز آنچه در متن خطای‌نامه آمده اطلاعاتی در دست نیست. او چند بار خود را «قلندر» خوانده که بیشتر نشانهٔ فروتنی است تا وابستگی به طریقتی خاص. هرچند نام «علی‌اکبر» می‌تواند دلالت بر گرایش شیعی داشته باشد، در دیباچه چهار خلیفهٔ نخست را ستوده است؛ امری که شاید نشانگر فاصله‌گیری از باور پیشین پس از نبرد چالدران باشد. او همچنین برای تقویت جایگاه خود در پایتخت عثمانی به علی بن محمد سمرقندی، منجم، اشاره کرده است. آشنایی او با اوضاع ماوراءالنهر نیز می‌تواند نشانه‌ای از خاستگاه احتمالی‌اش در بخارا باشد.[۱]

در دیباچهٔ کتاب نام مقام‌های عثمانی را به‌سان یک بازدیدکننده ذکر کرده و هیچ نشانه‌ای از مأموریت رسمی یا مسیرهای سفر در اثر دیده نمی‌شود. تاریخ کتاب (۹۲۲ هجری/۱۵۱۵ میلادی) نشان می‌دهد که او در زمان سلطان سلیم یکم به استانبول رسیده و کتاب را به پایان رسانده، اما آن را به فرزند او، سلطان سلیمان یکم، تقدیم کرده است.[۲]

منابع

  1. ↑ Kauz, Ralph (2000). "Ḵeṭāy-nāma". In Yarshater, Ehsan (ed.). Encyclopædia Iranica, Online Edition. Encyclopædia Iranica Foundation.
  2. ↑ Yazici, Tahsin (1985). "ʿALĪ AKBAR ḴEṬĀʾĪ". In Yarshater, Ehsan (ed.). Encyclopædia Iranica, Online Edition. Encyclopædia Iranica Foundation.

دانشنامه دانش‌گستر. ویراست ۲. جلد ۷. مدخل «ختایی، علی اکبر».

This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.