عملیات باغ میوه
| عملیات باغ میوه | |
|---|---|
| بخشی از جنگ نیابتی ایران و اسرائیل | |
 عکس قبل و بعد از هدف که توسط دولت ایالات متحده منتشر شده است. | |
| هدف عملیات | بمباران استراتژیک |
| برنامهریز | نیروی هوایی اسرائیل[۱] |
| هدف | نابودی سایت هستهای سوریه در ناحیهٔ دیرالزور |
| اجرا | ۶ سپتامبر ۲۰۰۷ |
| نیروی اجرایی | جنگنده اف-۱۵ جنگنده F-16I Sufa ۱ هواپیمای تجسسی شنود الکترونیک ۱ بالگرد نیروهای ویژه شلداگ |
| نتیجه | تخریب موفقیتآمیز سایت |
| تلفات و صدمات | ۱۰ دانشمند هستهای کره شمالی کشته شدند.[۲] |
عملیات خارج از چارچوب[۳][۴][۵][۶][۷] که با نام عملیات باغ میوه نیز شناخته میشود، حملهٔ هوایی اسرائیل به تأسیسات مشکوک هستهای[۸] در منطقه دیرالزور سوریه بود که بهنام سایت الکِبار شناخته میشود.[۹] این حمله اندکی پس از نیمهشب ۶ سپتامبر ۲۰۰۷ (به وقت محلی) انجام شد. دولتهای اسرائیل و ایالات متحده این عملیات محرمانه را تا هفت ماه بعد اعلام نکردند. کاخ سفید و سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) بعدها تأیید کردند که اطلاعات آمریکا نیز این سایت را تأسیساتی هستهای با هدف نظامی ارزیابی کرده بود، هرچند دولت بشار اسد این ادعا را رد کرد.
در سال ۲۰۰۹، آژانس بینالمللی انرژی اتمی در گزارشی اعلام کرد که در این محل شواهدی از اورانیوم و گرافیت یافته و نتیجه گرفت که این سایت ویژگیهایی مشابه یک رآکتور هستهای اعلامنشده دارد. با این حال، آژانس در ابتدا نتوانست ماهیت سایت را تأیید یا رد کند، چرا که به گفتهٔ آژانس، سوریه همکاری لازم را در روند تحقیق ارائه نکرد. سوریه این ادعاها را رد کرده است. نزدیک به چهار سال بعد، در آوریل ۲۰۱۱ و در جریان جنگ داخلی سوریه، آژانس رسماً تأیید کرد که این سایت یک رآکتور هستهای بوده است. اسرائیل تا سال ۲۰۱۸ بهطور رسمی مسئولیت این حمله را نپذیرفته بود.
گزارشها حاکی از آن است که این حمله پس از مشورتهای سطح بالا میان اسرائیل و دولت جرج دابلیو. بوش انجام شد. پس از آنکه مشخص شد ایالات متحده تمایلی به بمباران این سایت ندارد، نخستوزیر وقت اسرائیل، ایهود اولمرت، تصمیم گرفت با استناد به دکترین بگین بهطور یکجانبه برای جلوگیری از دستیابی سوریه به توان هستهای نظامی اقدام کند، با وجود نگرانیهای جدی از احتمال واکنش تلافیجویانهٔ سوریه. برخلاف استفادهٔ پیشین از این دکترین در حمله به عراق، این حمله واکنش بینالمللی گستردهای برنینگیخت. یکی از دلایل اصلی این سکوت، سیاست سکوت کامل اسرائیل دربارهٔ حمله و تلاش سوریه برای پنهانکاری و عدم همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی بود. این سکوت بینالمللی ممکن است نوعی پذیرش ضمنی ضرورت حملات پیشدستانه به برنامههای هستهای مخفیانه در مراحل اولیه تلقی شود؛ اگر چنین باشد، دکترین بگین نقشی مؤثر در شکلگیری این برداشت جهانی ایفا کرده است.
بر اساس تأیید رسمی دولت اسرائیل در ۲۱ مارس ۲۰۱۸، این عملیات توسط جنگندههای اف-۱۵آیاس اسکادران ۶۹، اف-۱۶آیاس اسکادران ۱۱۹ و اسکادران ۲۵۳ و یک هواپیمای تجسسی شنود الکترونیک (ELINT) انجام شد. در مجموع، هشت هواپیما در عملیات شرکت داشتند که دستکم چهار فروند آنها وارد حریم هوایی سوریه شدند. جنگندهها به موشکهای ایجیام-۶۵، بمبهای ۵۰۰ پوندی (۲۳۰ کیلوگرمی) و مخازن سوخت خارجی مجهز بودند. یک گزارش حاکی از آن بود که نیروهای ویژهٔ شلداگ اسرائیل یک روز پیش از حمله در محل حاضر شده بودند تا هدف را با نشانگر لیزری مشخص کنند؛ گزارشی دیگر از مشارکت نیروهای سایرت متکل خبر داد.[۱۰]
در این حمله از سامانههای پیشرفتهٔ جنگ الکترونیک (EW) استفاده شد؛[۱۱] سامانههای EW نیروی هوایی اسرائیل کنترل سامانههای پدافند هوایی سوریه را در دست گرفتند و تصویری جعلی از آسمان را به آنها مخابره کردند،[۱۱] بهگونهای که در تمام مدت عبور، بمباران و بازگشت جنگندهها، سامانههای سوریه متوجه حضور آنها نشدند.[۱۲]
در ۶ مارس ۲۰۱۷، سایت هستهای الکبار توسط نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) — ائتلافی از شبهنظامیان کرد و عرب تحت حمایت آمریکا — از نیروهای در حال عقبنشینی داعش در شمال استان دیرالزور بازپس گرفته شد.
پس از سقوط رژیم اسد در دسامبر ۲۰۲۴، سوریه اجازهٔ بازرسیهای گستردهتری را به آژانس بینالمللی انرژی اتمی در سایتهایی که گمان میرفت با این تأسیسات مرتبط باشند، صادر کرد. در سپتامبر ۲۰۲۵، آژانس گزارش داد که در یکی از این مکانها ذرات اورانیوم با منشأ انسانی (anthropogenic) کشف کرده است.[۱۳]
واکنش
در نخستین واکنش مقامات سوریه به این حمله، آنها مدعی شدند که هواپیماهای اسرائیل بمبهای خود را به نوعی در صحرا رها کردهاند و در آنجا هیچگونه تأسیسات استراتژیکی وجود نداشته است.
شش ماه بعد، سرتیپ یاکوف آمیدرور، یکی از اعضای این هیئت، به اولمرت اطلاع داد که سوریه با کره شمالی و ایران بر روی یک تأسیسات هستهای همکاری میکند. ایران یک میلیارد دلار به این پروژه اختصاص داده بود و قصد داشت در صورت عدم توانایی ایران در تکمیل برنامه غنیسازی اورانیوم، از تأسیسات الکِبار برای جایگزینی تأسیسات ایران استفاده کند.[۱۴]
در اظهاراتی که بشار اسد، رئیسجمهور سوریه در ۲۷ آوریل ۲۰۰۸ بیان کرد: «چطور ممکن است سوریه مرکزی هستهای را بدون هیچگونه پدافند ضدهوایی در کشورش تأسیس کند؟ چطور ممکن است سوریه مرکز هستهایاش را در محیطی آسیبپذیر همچون بیابان بنا کند؟»
در فاصله دو روز پس از حمله خبرهایی از وجود بقایای سقوط یک هواپیمای سوخترسان اسرائیلی در استان غازی عینتاب ترکیه از رسانههای ترکیهمنتشر شده بود؛ که بعدها مشخص شد مربوط به مخازن سوخت تطبیقی جنگنده اف ۱۶ میباشد که جنگنده آن را پس از اتمام ذخیره سوخت رها میکند.
در نمونهبرداری که بعد از این عملیات توسط بازرسان آژانس بینالمللی انرژی هستهای از منطقه بعمل آمد، علائمی بر تأیید وجود اورانیوم در منطقه اثبات شد.
منابع غیررسمی از همکاری کره شمالی با سوریه در ساخت این مرکز هستهای خبر میدهند. همچنین روزنامه نویهتسورشه تسایتونگ آلمان در مارس ۲۰۰۹ مدعی شد که اسرائیل با استفاده از اطلاعاتی که در بازجویی از علیرضا عسگری بهدست آورده توانسته به وجود این مرکز پی ببرد.
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ "Ending a decade of silence, Israel confirms it blew up Assad's nuclear reactor". تایمز اسرائیل.
- ↑ Tak Kumakura (28 April 2008). "North Koreans May Have Died in Israel Attack on Syria, NHK Says". Bloomberg. Archived from the original on 3 November 2012. Retrieved 28 April 2008.
- ↑ "Inside Israel's Secret Raid on Syria's Nuclear Reactor". Politico.
- ↑ "More than a decade on, Israel admits to strike on suspected Syrian nuclear reactor". 21 March 2018.
- ↑ Beaumont, Peter (16 September 2007). "Was Israeli raid a dry run for attack on Iran?". The Observer/The Guardian. London. Archived from the original on 13 January 2008. Retrieved 16 September 2007.
- ↑ Stephens, Bret (18 September 2007). "Osirak II". The Wall Street Journal. Archived from the original on 7 February 2014. Retrieved 19 September 2007.
- ↑ אזולאי, יובל (21 March 2018). "הותר לפרסום: כך השמידה ישראל את הכור הגרעיני בסוריה". Globes.
- ↑ "IAEA: Syria tried to build nuclear reactor". Associated Press. 28 April 2011. Retrieved 14 December 2024.
- ↑ "Officials say Israel raid on Syria triggered by arms fears". Reuters. 12 September 2012. Archived from the original on 4 May 2008. Retrieved 18 September 2007.
- ↑ Mahnaimi, Uzi (23 September 2007). "Snatched: Israeli commandos 'nuclear' raid". The Sunday Times. Archived from the original on 18 November 2007. Retrieved 23 September 2007.
- 1 2 Israel Shows Electronic Prowess 26 November 2007, David A. Fulghum and Robert Wall, Aviation Week & Space Technology
- ↑ "And They Struck Them With Blindness" By Yaakov Katz, 29 September 2010, Jerusalem Post
- ↑ Murphy, Francois (1 September 2025). "IAEA finds uranium traces in Syria linked to site bombed by Israel". Reuters. Retrieved 2 September 2025.
- ↑ Klieger, Noah (11 February 2009). "A strike in the desert". Ynetnews. Archived from the original on 25 October 2012. Retrieved 29 January 2012.
- موسوی خلخالی، علی (۲۴ مرداد ۱۳۸۹). «ژنرال ایرانی، اسناد تأسیسات هستهای سوریه را به موساد داد!». دیپلماسی ایرانی. دریافتشده در ۲۷ مرداد ۱۳۸۹.
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «Operation Orchard». در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۱۰ دسامبر ۲۰۰۹.
