عملیات راه نجات

عملیات راه نجات
	بخشی از شورش در خیبر پختونخوا
	; نقشه وزیرستان شمالی و جنوبی
تاریخ	۱۹ ژوئن – ۱۲ دسامبر ۲۰۰۹; (۵ ماه، ۳ هفته و ۲ روز)
موقعیت	وزیرستان جنوبی، مناطق قبیله‌ای فدرال، پاکستان
نتایج	پیروزی پاکستان
تغییرات; قلمرو	بازپس‌گیری وزیرستان جنوبی توسط نیروهای دولتی
طرف‌های درگیر
پاکستان	طالبان پاکستان; جنبش اسلامی ازبکستان; جماعت جهاد اسلامی (انشعاب جنبش اسلامی ازبکستان); القاعده; مجاهد
فرماندهان و رهبران
آصف‌علی زرداری; نخست‌وزیر پاکستان یوسف‌رضا گیلانی; ژنرال اشفاق پرویز کیانی; مارشال ارشد هوایی راؤ قمر سلیمان; دریابد نعمان بشیر; سپهبد مسعود اسلم; سرلشکر خالد ربانی; سرلشکر طارق خان; سرلشکر جاوید اقبال	بیت‌الله محسود †; طاهر یولداشف †; نجمدین جلال‌اف †; ولی‌الرحمن محسود †; حکیم‌الله محسود †; نور ولی محسود
واحدهای درگیر
شورای امنیت ملی پاکستان; نیروهای مسلح پاکستان ارتش پاکستان سپاه یازدهم لشکر هفتم پیاده; لشکر نهم پیاده; ; گروه خدمات ویژه ارتش پاکستان; لشکر پنجاهم هوابرد; ; نیروی هوایی پاکستان یگان ویژه نیروی هوایی; اسکادران ۲۷ زرار; اسکادران ۲۵ عقاب‌های شب‌زن; اسکادران ۱۱ پیکان‌ها; ; نیروی دریایی پاکستان نیروهای ویژه دریایی; ;	نامشخص
قوا
۴۵٬۰۰۰–۲۸٬۰۰۰ نیرو ۵۰۰ نفر از گروه خدمات ویژه ارتش پاکستان	۱۰٬۰۰۰ شبه‌نظامی ۱۵۰۰ جنگجوی خارجی
تلفات و خسارات
حدود ۸۳ کشته و ۲۴ زخمی (در نبرد زمینی)	بیش از ۸۰۰ کشته، ۸۳ اسیر (در نبرد زمینی)
	دو میلیون غیرنظامی آواره

عملیات راه نجات یکی از بزرگ‌ترین عملیات‌های ارتش پاکستان علیه تحریک طالبان پاکستان در وزیرستان جنوبی بود که در سال ۲۰۰۹ میلادی انجام گرفت.^[۱۲] این عملیات پس از موفقیت ارتش در عملیات راه راست در سوات، برای بازپس‌گیری مناطق تحت کنترل طالبان در وزیرستان جنوبی آغاز شد.

زمینه

در سال‌های پس از ۲۰۰۴، وزیرستان جنوبی به پایگاه اصلی طالبان پاکستانی و گروه‌های متحد آنان تبدیل شده بود. حملات انتحاری و درگیری‌های مرزی، دولت پاکستان را بر آن داشت تا برای تثبیت اقتدار خود در این منطقه دست به اقدام نظامی گسترده بزند.^[۱۳] ارتش پیش از آغاز عملیات اصلی، در تابستان ۲۰۰۹ محاصره‌ای سه‌ماهه را بر منطقه اعمال کرد و مسیرهای کمک‌رسانی به طالبان را مسدود نمود.

جریان عملیات

مرحلهٔ اصلی عملیات در اکتبر ۲۰۰۹ با مشارکت ۲۰ تا ۳۰ هزار نیروی پیاده‌نظام و کماندو آغاز شد. نیروها از سه محور به وزیرستان جنوبی یورش بردند: از شمال (رزمک)، از شرق (جاندولا) و از غرب (شَکی). هم‌زمان، نیروی هوایی پاکستان با استفاده از جنگنده‌های اف-۱۶ و JF-17 مواضع طالبان را هدف قرار داد.^[۱۴]

در ۲۴ اکتبر، شهر کتکای ــ یکی از مراکز اصلی طالبان ــ به تصرف ارتش درآمد. در هفته‌های بعد، مناطق مهم دیگری از جمله کانی‌گرام نیز سقوط کرد. عملیات تا ماه دسامبر ادامه یافت و نهایتاً در ۱۲ دسامبر ۲۰۰۹ ارتش پاکستان اعلام کرد که کنترل کامل وزیرستان جنوبی را به دست گرفته است.

تلفات

طبق آمار رسمی، در جریان عملیات بیش از ۸۰۰ جنگجوی طالبان کشته و ۸۳ نفر اسیر شدند. ارتش پاکستان نیز ۸۳ کشته و ۲۴ زخمی داد.^[۱۵] هرچند رهبران اصلی طالبان توانستند از محاصره بگریزند و به افغانستان منتقل شوند، ساختار نظامی این گروه در وزیرستان جنوبی به شدت تضعیف شد.

نتیجه

عملیات راه نجات به‌عنوان نقطهٔ عطفی در مبارزهٔ پاکستان با شبه‌نظامیان شناخته می‌شود. این عملیات توانست پایگاه‌های مهم طالبان در وزیرستان جنوبی را نابود سازد و حضور دولت پاکستان را در منطقه بازگرداند. با این حال، به دلیل فرار رهبران طالبان و حمایت‌های فرامرزی، شورش طالبان در سال‌های بعد در دیگر مناطق پاکستان ادامه یافت.^[۱۶]

منابع

↑ Abbas, Hassan. “The Taliban Insurgency in Pakistan: Operation Rah-e-Rast. ” Small Wars & Insurgencies, vol. 25, no. 3, 2014, pp. 517–518, doi:10.1080/09592318.2014.913539. This journal article analyzes the background and impact of Operation Rah-e-Nijat, describing it as a "success story" for Pakistan's military.
↑ Bajoria, Jayshree, and Eben Kaplan. “The ISI and Terrorism: Behind the Accusations. ” Council on Foreign Relations, 28 May 2009, (https://www.cfr.org/backgrounder/isi-and-terrorism-behind-accusations). Accessed 23 Feb. 2023. This backgrounder discusses Operation Rah-e-Nijat as a strategic gain for Pakistan against the Taliban in 2009.
↑ Khan, Ismail. “Backgrounder: Pakistan's Waziristan Offensive. ” Center for International Security and Cooperation, Freeman Spogli Institute for International Studies, 2011, pp. 2. This report provides an overview of Operation Rah-e-Nijat and its success in South Waziristan tribal areas.
↑ Roul, Animesh. “How Operation Zarb-e-Azb Changed Pakistan’s Tribal Areas. ” Terrorism Monitor, vol. 14, no. 12, 2016, pp. 6, [www.jamestown.org/programs/tm/single/?tx_ttnews%5Btt_news%5D=45750&tx_ttnews%5BbackPid%5D=789&no_cache=1#.XtC2xy2ZPRa](http://www.jamestown.org/programs/tm/single/?tx_ttnews%5Btt_news%5D=45750&tx_ttnews%5BbackPid%5D=789&no_cache=1#.XtC2xy2ZPRa). Accessed 23 Feb. 2023. This journal article briefly discusses Operation Rah-e-Nijat's gains against the Taliban in 2009.
↑ Yusuf, Moeed. “Conflict Dynamics in Pakistan. ” United States Institute of Peace, 2 Oct. 2012, pp. 5. This report provides analysis of Pakistan's 2009 counterinsurgency operations including Rah-e-Nijat.
1 2 3 Wazir, Hafiz (17 October 2009). "Pakistan army starts S.Waziristan ground assault". Reuters. Archived from [the original on 4) December 2018. Retrieved 2018-12-04. {{cite news}}: Check |url= value (help); Check date values in: |archive-date= (help)
1 2 Mahsud, Ishtiaq; Munir Ahmad (17 October 2009). [(https://web.archive.org/web/20091018170817/http://news.yahoo.com/s/ap/20091017/ap_on_re_as/as_pakistan) "Ground offensive begins in Pakistan al-Qaida haven"]. Yahoo! News. Archived from [(https://news.yahoo.com/s/ap/20091017/ap_on_re_as/as_pakistan) the original] on October 18, 2009. Retrieved 2009-10-17. {{cite web}}: Check |archive-url= value (help); Check |url= value (help)
1 2 خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام casualties1 وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
1 2 خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام casualties3 وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام casualties2 وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
↑ (http://www.ansa.it/ansalatina/notizie/rubriche/mundo/20090622183634901774.html)
↑ ["Operation) Rah-e-Nijat". Wikipedia. Retrieved 30 August 2025. {{cite web}}: Check |url= value (help)
↑ ["The) Faqir of Ipi of North Waziristan". The Express Tribune. 15 November 2010. {{cite news}}: Check |url= value (help)
↑ ["Operation) Rah-e-Nijat". Wikipedia. Retrieved 30 August 2025. {{cite web}}: Check |url= value (help)
↑ ["Operation) Rah-e-Nijat". Wikipedia. Retrieved 30 August 2025. {{cite web}}: Check |url= value (help)
↑ ["Insurgency) in Khyber Pakhtunkhwa". Wikipedia. Retrieved 30 August 2025. {{cite web}}: Check |url= value (help)

جستارهای وابسته

منابع

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Operation Rah-e-Nijat». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۳۰ اوت ۲۰۲۵.

[1] Abbas, Hassan. “The Taliban Insurgency in Pakistan: Operation Rah-e-Rast. ” Small Wars & Insurgencies, vol. 25, no. 3, 2014, pp. 517–518, doi:10.1080/09592318.2014.913539. This journal article analyzes the background and impact of Operation Rah-e-Nijat, describing it as a "success story" for Pakistan's military.

[2] Bajoria, Jayshree, and Eben Kaplan. “The ISI and Terrorism: Behind the Accusations. ” Council on Foreign Relations, 28 May 2009, (https://www.cfr.org/backgrounder/isi-and-terrorism-behind-accusations). Accessed 23 Feb. 2023. This backgrounder discusses Operation Rah-e-Nijat as a strategic gain for Pakistan against the Taliban in 2009.

[3] Khan, Ismail. “Backgrounder: Pakistan's Waziristan Offensive. ” Center for International Security and Cooperation, Freeman Spogli Institute for International Studies, 2011, pp. 2. This report provides an overview of Operation Rah-e-Nijat and its success in South Waziristan tribal areas.

[4] Roul, Animesh. “How Operation Zarb-e-Azb Changed Pakistan’s Tribal Areas. ” Terrorism Monitor, vol. 14, no. 12, 2016, pp. 6, [www.jamestown.org/programs/tm/single/?tx_ttnews%5Btt_news%5D=45750&tx_ttnews%5BbackPid%5D=789&no_cache=1#.XtC2xy2ZPRa](http://www.jamestown.org/programs/tm/single/?tx_ttnews%5Btt_news%5D=45750&tx_ttnews%5BbackPid%5D=789&no_cache=1#.XtC2xy2ZPRa). Accessed 23 Feb. 2023. This journal article briefly discusses Operation Rah-e-Nijat's gains against the Taliban in 2009.

[5] Yusuf, Moeed. “Conflict Dynamics in Pakistan. ” United States Institute of Peace, 2 Oct. 2012, pp. 5. This report provides analysis of Pakistan's 2009 counterinsurgency operations including Rah-e-Nijat.

[yahoo1-6] 1 2 3 Wazir, Hafiz (17 October 2009). "Pakistan army starts S.Waziristan ground assault". Reuters. Archived from [the original on 4) December 2018. Retrieved 2018-12-04. {{cite news}}: Check |url= value (help); Check date values in: |archive-date= (help)

[yahoo2-7] 1 2 Mahsud, Ishtiaq; Munir Ahmad (17 October 2009). [(https://web.archive.org/web/20091018170817/http://news.yahoo.com/s/ap/20091017/ap_on_re_as/as_pakistan) "Ground offensive begins in Pakistan al-Qaida haven"]. Yahoo! News. Archived from [(https://news.yahoo.com/s/ap/20091017/ap_on_re_as/as_pakistan) the original] on October 18, 2009. Retrieved 2009-10-17. {{cite web}}: Check |archive-url= value (help); Check |url= value (help)

[casualties1-8] 1 2 خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام casualties1 وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).

[casualties3-9] 1 2 خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام casualties3 وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).

[casualties2-10] خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام casualties2 وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).

[ansa.it-11] (http://www.ansa.it/ansalatina/notizie/rubriche/mundo/20090622183634901774.html)

[12] ["Operation) Rah-e-Nijat". Wikipedia. Retrieved 30 August 2025. {{cite web}}: Check |url= value (help)

[13] ["The) Faqir of Ipi of North Waziristan". The Express Tribune. 15 November 2010. {{cite news}}: Check |url= value (help)

[14] ["Operation) Rah-e-Nijat". Wikipedia. Retrieved 30 August 2025. {{cite web}}: Check |url= value (help)

[15] ["Operation) Rah-e-Nijat". Wikipedia. Retrieved 30 August 2025. {{cite web}}: Check |url= value (help)

[16] ["Insurgency) in Khyber Pakhtunkhwa". Wikipedia. Retrieved 30 August 2025. {{cite web}}: Check |url= value (help)

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]