غار قلعه‌کرد
| نام | غار قارقان، غار قلعه‌کرد |
|---|---|
| کشور | ایران |
| استان | استان قزوین |
| شهرستان | شهرستان آوج |
| اطلاعات اثر | |
| کاربری | غار، محوطه باستانی |
| دیرینگی | پارینه‌سنگی |
  غار قلعه‌کرد مکان در ایران | |
غارقلعه‌کرد غارقارقان (ترکی: کردقیسی قارقان‌قیسی) یک غار و محوطه باستانی در ایران است که در روستایی قلعه دهستان حصارولیعصر از توابع شهر بخش آبگرم شهرستان آوج استان قزوین منطقه قارقان قرار دارد. این غار در ۲۰ کیلومتری برج‌های دوگانه خرقان واقع شده و در ۲۵ اسفند ماه سال ۱۳۹۵ با شماره ۳۸۳ در فهرست آثار طبیعی ملی ایران به ثبت رسیده است.[۱]
ویژگی‌ها
این غار از گذشته با نام غار قاراقان شناخته می‌شد در اوایل سده ۱۳۰۰ شمسی طایفه از مردم کرمانشاه به روستا قلعه تبعید شدن و در این نزدیکی این غار زندگی کردن بعد از سقوط رضا شاه به کرمانشاه بازگشتند از اون زمان این قار با اسم کردلرقیسی (غار کردها) نیز شناخته شد ارتفاع غار قلعه‌کرد از سطح دریا حدود ۲۰۶۴ متر است. پس از عبور از دهانه غار و فرود از یک چاه‌راه پانزده متری، تالاری به وسعت بیش از هزار مترمربع وجود دارد که دارای چکیده‌ها و چکنده‌های آهکی است. رطوبت بالا، نقاشی‌های دیواری و حوضچه‌های آب، از مهم‌ترین ویژگی‌های غار قلعه‌کرد است. قدمت این غار به دوره الیگو-میوسن و دوران سوم زمین‌شناسی می‌رسد که تا چهل میلیون سال پیش تخمین زده می‌شود.[۲][۳]
پیشینه باستانی
غار قلعه‌کرد از مهم‌ترین محوطه‌های پارینه‌سنگی در ایران و خاورمیانه است. نخستین و دومین فصول کاوش این محوطه توسط هیئت مشترک ایران و فرانسه انجام شد. در پی نخستین فصل کاوش‌های باستان‌شناختی در این مکان از شهریور ماه سال ۱۳۹۶، بر اساس یافته‌هایی مانند سر پیکان‌های دوره موستری، سر پیکان‌ها و سنگ‌ابزارهای برداشت شده، پیشینه سکونت در این غار در توالی بین ۴۰ تا ۲۰۰ هزار سال به دست آمد.[۴]مهم‌ترین دستاورد فصل دوم کاوش غار قلعه‌کرد در سال ۱۳۹۸، کشف دندان کودک انسان نئاندرتال با قدمت ۱۵۵ هزار سال پیش بود که این دندان اکنون در موزه قزوین برای بازدید همگانی قرار دارد. نتایج مقدماتی سن‌سنجی مطلق مواد فرهنگی غار قلعه‌کرد به دو روش تشدید چرخش الکترون (ESR) و اورانیوم-توریم حاکی از سنی فراتر از ۴۰۰ هزار سال برای نهشته‌های فرهنگی این محوطه است که این سن، غار قلعه‌کرد را مبدل به قدیمی‌ترین سکونتگاه بشر در ایران کرده است. این قدمت ۴۰۰ هزار ساله در کنار دست‌افزارهای سنگی به دست آمده از این غار، حاکی از این است که غار قلعه‌کرد، پیش از انسان نئاندرتال نیز محل سکونت گونه‌های دیگر انسانی مانند انسان هایدلبرگی یا احتمالاً نوعی از انسان راست‌قامت بوده است. همچنین بقایای دو نوع اسب پیش از تاریخی منقرض‌شده، گوزن، خرس قهوه‌ای و کرگدن در آثار این محوطه باستانی شناسایی شده است.[۵]
جستارهای وابسته
منابع
- گروسی، آزاده. (۱۳۸۶). گردش در غارهای ایران. روزنامه ایران، شمارهٔ ۳۸۴۵ (۴ بهمن)، صفحهٔ ۱۱.
- غارها، روزنامه آفتاب یزد، ۱۹ شهریور ۱۳۸۷، شماره ۲۴۴۵، صفحهٔ ۸.
- ↑ «اعلام شماره ثبت 5 اثر طبیعی قزوین در فهرست میراث طبیعی ملی». خبرگزاری فارس. ۲۵ تیر ۱۳۹۶. دریافت‌شده در ۲۰ مهر ۱۴۰۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «غار قلعه کرد». اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان قزوین. بایگانی‌شده از اصلی در ۵ دسامبر ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۱۲ اكتبر ۲۰۲۳.
{{cite web}}: بیش از یک پارامتر|تاریخ بازبینی=و|بازبینی=داده‌شده است (کمک); تاریخ وارد شده در|بازبینی= - ↑ «غار قلعه کرد؛ سکونتگاهی باستانی در استان قزوین». خبرگزاری میراث آریا. ۱۲ شهریور ۱۴۰۲. دریافت‌شده در ۲۰ مهر ۱۴۰۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «قدیمی‌ترین پیشینه سکونت استان قزوین در غار قلعه کرد دیده شد». خبرگزاری مهر. ۲۱ اسفند ۱۳۹۷. دریافت‌شده در ۲۰ مهر ۱۴۰۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «کاوش در غار قلعه کرد آوج، قدیمی‌ترین سکونتگاه انسان در ایران». خبرگزاری فارس. ۲۵ مرداد ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۲۰ مهر ۱۴۰۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- آثار دوران پارینه‌سنگی در شهرستان آوج
- غارهای ایران
- غارهای تاریخی شهرستان آوج
- محوطه‌های باستان‌شناختی در ایران