فرض موت
فرض موت (انگلیسی: Presumption of death) یا مرگ احتمالی اصطلاحی حقوقی است و زمانی از آن استفاده می‌شود که باور بر این باشد که فردی درگذشته است بدون آنکه مدرک مستقیمی برای اثبات مرگ او موجود باشد، مانند پیدا نشدن بقایایی (مثلاً جنازه یا اسکلت) که متعلق به آن شخص باشد. چنین فرضی معمولاً زمانی ایجاد می‌شود که فرد برای مدت طولانی مفقود شده باشد و هیچ مدرکی دال بر زنده بودن او به‌دست نیاید؛ یا پس از دوره‌ای کوتاه‌تر، اما در شرایطی که اوضاع پیرامون ناپدید شدن فرد به‌طور قاطعانه‌ای مؤیدِ باور به مرگ او باشد (مانند سقوط هواپیما).
اگر فرد برای مدتی طولانی که از طول‌عمر احتمالی او فراتر رفته پیدا نشود، این فرض به یقین تبدیل می‌شود؛ مانند موردِ آملیا ارهارت یا جک سلاخ.
اعلام رسمی مرگ یک نفر، شبیه سایر اشکال «صدور حکم پیشگیرانه»، مانند حکمِ اعلامی، است.[۱] حوزه‌های قضایی مختلف، استانداردهای قانونی متفاوتی برای دریافت چنین اعلامیه‌ای دارند و در برخی از حوزه‌ها، فرض موت ممکن است پس از مفقود شدن فرد تحت شرایط خاص و پس از گذشت مدت زمان مشخصی ایجاد شود.
جنبه‌های قانونی
اتریش
طبق قانون اعلام مرگ اتریش (Todeserklärungsgesetz)، پیش از آنکه دادگاه بتواند فرد مفقودشده‌ای را به‌طور قانونی مرده اعلام کند، دوره‌های انتظار زیر اعمال می‌شود:
- ناپدید شدن عمومی: به‌طور کلی ۱۰ سال پس از آخرین نشانه حیات. اگر فرد مفقودشده تا زمان صدور اعلامیه به سن ۸۰ سالگی رسیده باشد، این مدت به ۵ سال کاهش می‌یابد. با این حال، صدور اعلامیه تنها پس از پایان سالی مجاز است که در آن فرد به سن ۲۵ سالگی می‌رسید.
- خطر مرگ: اگر کسی در شرایط خاصِ تهدیدکننده حیات (مانند بلایای طبیعی، حادثه) ناپدید شده باشد، ۱ سال پس از وقوع حادثه می‌توان او را مرده اعلام کرد.
- دریانوردی و هوانوردی: ۶ ماه پس از غرق شدن کشتی یا سقوط هواپیما.
- ناپدید شدن نظامی: ۱ سال پس از پایان درگیری، در صورتی که فرد در طول جنگ یا شرایط جنگی مفقود شده باشد.
دادگاه زمانِ فرضیِ مرگ را بر اساس محتمل‌ترین تاریخ فوت تعیین می‌کند. اگر این تاریخ قابل تعیین نباشد، قانون تاریخ‌های معینی را پیش‌بینی کرده است (مثلاً برای ناپدید شدن عمومی، پایان سال پنجم یا سوم پس از آخرین نشانه حیات).
فنلاند
طبق قوانین فنلاند (Laki kuolleeksi julistamisesta یا «قانون اعلام مرگ»، مصوب ۲۰۰۵)، یک فرد مفقودشده را می‌توان در شرایط زیر مرده اعلام کرد:
- زمانی که پنج سال از آخرین زمانی که زنده بودن فرد محرز بوده، گذشته باشد.
- پس از یک سال، در صورتی که فرد در شرایط خطرناک ناپدید شده باشد یا دلایل دیگری وجود داشته باشد که احتمال مرگ او را بسیار بالا بداند. این مورد برای مثال در مورد مفقود شدن در دریا، مفقودالاثر شدن در جنگ، یا وجود شواهد معتبر مبنی بر خودکشی فرد صدق می‌کند.
- بدون دوره انتظار، اگر مشخص باشد که فرد در حادثه‌ای حضور داشته که تهدیدی فوری برای جان او بوده و دلیلی برای باور به نجات یافتن او وجود نداشته باشد. این بند شامل افرادی می‌شود که جسدشان پس از آتش‌سوزی، انفجار، یا غرق شدن کشتی در شرایطی که بقا غیرممکن تلقی می‌شود، قابل بازیابی یا شناسایی نباشد.
در پرونده‌های مفقودی، اعلام مرگ تنها بر اساس درخواست اعضای خانواده یا سایر افرادی که حقوقشان ممکن است تحت تأثیر قرار گیرد، صادر می‌شود.
اگر بتوان تاریخ محتملی برای مرگ تعیین کرد، فرد در آن تاریخ متوفی شناخته می‌شود. در غیر این صورت، یک تاریخ تخمین زده می‌شود؛ و اگر تخمین ممکن نباشد، تاریخی حداکثر تا پنج سال پس از ناپدید شدن تعیین می‌گردد.
نکته مهم این است که هر دوره قانونی که معمولاً از زمان مرگ یک فرد محاسبه می‌شود، در این موارد از تاریخِ صدور اعلامیه محاسبه خواهد شد، نه از تاریخ رسمی مرگ.
علاوه بر موارد مفقودی، مقامات به ابتکار خود (به‌صورت خودکار) زمانی که ۱۰۰ سال از سال تولد فرد گذشته باشد و حداقل ۵ سال از زنده بودن او خبری در دست نباشد، او را مرده اعلام می‌کنند. تا ژانویه ۲۰۲۶، حدود دو هزار پرونده از این دست در جریان بود که بیشتر آن‌ها مربوط به افرادی است که از فنلاند مهاجرت کرده‌اند و مقامات نتوانسته‌اند با آن‌ها ارتباط برقرار کنند.[۲]
آلمان
طبق قانون مفقودالاثری آلمان (Verschollenheitsgesetz)، پیش از آنکه بتوان فردی را با حکم قضایی مرده اعلام کرد، باید دوره‌های انتظار مشخصی سپری شود:
- ناپدید شدن عمومی: ۱۰ سال پس از پایان سالی که آخرین نشانه حیات در آن مشاهده شده است. اگر فرد تا زمان صدور اعلامیه به سن ۸۰ سالگی رسیده باشد، این مدت به ۵ سال کاهش می‌یابد. با این حال، صدور اعلامیه تنها پس از پایان سالی مجاز است که در آن فرد به سن ۲۵ سالگی می‌رسید.
- ناپدید شدن در دریا: ۶ ماه پس از غرق شدن شناور یا وقوع حادثه تهدیدکننده حیات (مانند سقوط از عرشه به دریا).
- ناپدید شدن نظامی: ۱ سال پس از پایان سالی که در آن جنگ یا درگیری مسلحانه خاتمه یافته است.
- ناپدید شدن در هوانوردی: ۳ ماه پس از سقوط یا ناپدید شدن هواپیما.
- سایر خطرات تهدیدکننده حیات: ۱ سال پس از پایان وضعیت تهدیدکننده حیات.
دادگاه زمانِ فرضیِ مرگ را بر اساس محتمل‌ترین تاریخ یا قوانین موضوعه خاص برای هر دسته تعیین می‌کند.
هند
فرض موت تحت نظارت بخش‌های ۱۰۷ و ۱۰۸ قانون ادله اثبات دعوی (Evidence Act) است که اجازه می‌دهد در جریان دادرسی‌های مقتضی در دادگاه، فرض موت برای شخصی که به مدت ۷ سال مفقود شده است، مطرح گردد.[۳]
ایرلند
اگر شواهد قوی مبنی بر مرگ یک فرد مفقودشده وجود داشته باشد، بازپرس ویژه مرگ می‌تواند طبق ماده ۲۳ قانون بازپرسان مصوب ۱۹۶۲، درخواست برگزاری جلسه بازپرسی نماید. اگر وزیر دادگستری با برگزاری این جلسه موافقت کند، در صورتی که نتیجه بازپرسی تأیید مرگ باشد، آن فرد می‌تواند رسماً مرده اعلام شود. به عنوان راهکار جایگزین، می‌توان درخواستی به دادگاه عالی ارائه داد؛ پیش از ۱ نوامبر ۲۰۱۹، رویکرد کلی بر این بود که فرد باید دست‌کم به مدت ۷ سال مفقود می‌بود تا از نظر قانون مرده تلقی شود، مگر در موارد استثنایی که شرایط ناپدید شدن به‌شدت دلالت بر مرگ فرد داشت. این موضوع باعث می‌شد که بستگان درجه یک آن‌ها از هرگونه حقوق مربوط به سوگواری تحت پوشش مستمری، بیمه عمر یا طرح‌های رفاه اجتماعی محروم بمانند. از ۱ نوامبر ۲۰۱۹ و با اجرایی شدن «قانون حقوق مدنی (فرض موت) مصوب ۲۰۱۹»، دادگاه می‌تواند در صورتی که متقاعد شود شرایط ناپدید شدن به‌گونه‌ای است که مرگ فرد مفقودشده یا تقریباً قطعی یا بسیار محتمل است، «حکم فرض موت» صادر کند. اگر چنین حکمی صادر شود و مورد تجدیدنظرخواهی موفقیت‌آمیز قرار نگیرد، اعتباری مشابه با گواهی فوت خواهد داشت.[۴]
ایتالیا
در ایتالیا، ده سال زمان لازم است تا بتوان یک فرد مفقودشده را مرده اعلام کرد. پس از گذشت ده سال از ناپدید شدن فرد، می‌توان درخواستی مبنی بر اعلام رسمی و قانونی مرگ او به دادگاه ارائه داد.
لهستان
اعلام «مرگ فرضی» در مواد ۲۹ تا ۳۲ قانون مدنی لهستان پیش‌بینی شده و به‌صورت حکم دادگاه صادر می‌شود. به‌طور کلی، برای صدور یک اعلامیه قانونی باید ۱۰ سال از زمان مفقود شدن بگذرد، مگر در موارد استثنایی زیر:
- هیچ‌کس را نمی‌توان پیش از پایان سالی که در آن به سن ۲۳ سالگی می‌رسد (یا می‌رسید)، مرده اعلام کرد.
- اگر فرد مفقودشده تا زمان صدور اعلامیه، دست‌کم ۷۰ ساله می‌بود، حداقل دوره انتظار به ۵ سال کاهش می‌یابد.
- اگر احتمال بسیار قوی وجود داشته باشد که فرد قربانی یک حادثه هوایی، دریایی یا هرگونه «شرایط استثنایی» دیگر شده باشد، دوره ناپدید شدن به ۶ ماه کاهش می‌یابد. با این حال، اگر فرض بر گم شدن شناور باشد، زمان از یک سال پس از روزی که قرار بود به مقصد برسد، یا دو سال پس از آخرین محل حضور شناخته‌شده‌اش، محاسبه می‌شود.
- اگر مفقود شدن فرد در شرایط تهدیدکننده حیات دیگری (به جز موارد فوق) گزارش شود، دوره انتظار به یک سال پس از پایان آن واقعه تهدیدکننده کاهش می‌یابد.
اعلام مرگ توسط دادگاه دارای اثر قهقرایی (Retroactive) است؛ به این معنا که پیامدهای قانونی آن به تاریخِ فرضیِ مرگ (که توسط دادگاه تعیین شده) بازمی‌گردد، نه تاریخ صدور حکم.
روسیه
طبق ماده ۴۵ قانون مدنی روسیه، یک فرد تنها بر اساس تصمیم دادگاه و بر پایه مبانی زیر می‌تواند مرده اعلام شود:
- به مدت ۵ سال مفقود شده باشند.
- اگر فرد در شرایط تهدیدکننده حیات ناپدید شده باشد که احتمال مرگ او در اثر یک حادثه را تقویت کند، پس از گذشت ۶ ماه می‌توان او را مرده فرض کرد.
- یک فرد نظامی یا غیرنظامی که در طول یک درگیری نظامی ناپدید شده است، زودتر از ۲ سال پس از پایان درگیری نمی‌تواند مرده اعلام شود.
تاریخ قانونی مرگ، زمانی در نظر گرفته می‌شود که حکم دادگاه مبنی بر اعلام مرگ صادر شده باشد. اگر فرد در شرایط تهدیدکننده حیات ناپدید شده باشد، روزِ ناپدید شدن واقعی او نیز می‌تواند به عنوان تاریخ قانونی مرگ در نظر گرفته شود.
اعلام مرگ توسط دادگاه، همان پیامدهای قانونی را دارد که گویی واقعیتِ مرگ به اثبات رسیده است:
- افراد تحت تکفل آن شخص، واجد شرایط دریافت مستمری دولتی می‌شوند.
- دارایی‌ها قابل ارث‌بری خواهند بود.
- اگر فرد متأهل بوده باشد، ازدواج به‌طور قانونی پایان می‌یابد.
- تعهدات شخصی خاتمه می‌یابند.
اگر چنین تصمیمی اشتباه بوده باشد و فرد بعداً بازگردد، حکم ابطال می‌شود و آن فرد واجد شرایط درخواست بازپس‌گیری بخش عمده‌ای از دارایی‌های خود خواهد بود. با این حال، اگر همسر چنین فردی دوباره ازدواج کرده باشد، آن ازدواج [سابق] احیا نخواهد شد. همچنین وجوه نقد و اوراق بهاداری که تحت شرایط «حسن نیت» (بدون اطلاع از زنده بودن فرد) تملک شده‌اند، قابل بازپس‌گیری نیستند.[۵]
بریتانیا
انگلستان و ولز
پیش از سال ۲۰۱۳
پیش از سال ۲۰۱۳، قوانین انگلستان به‌طور کلی فرض را بر مرگ فرد می‌گذاشتند اگر پس از گذشت هفت سال:
- هیچ مدرکی دال بر زنده بودن او وجود نداشت.
- افرادی که بیش از همه احتمال داشت از او خبری داشته باشند، هیچ تماسی با او نداشتند.
- پرس‌وجوها و تحقیقات انجام شده دربارهٔ آن شخص به نتیجه‌ای نمی‌رسید.[۶]
این یک «فرضِ قابل ابطال» در حقوق عرفی (Common Law) بود؛ به این معنا که اگر فرد متعاقباً ظاهر می‌شد، قانون دیگر او را مرده تلقی نمی‌کرد.
در غیر این صورت، دادگاه‌ها می‌توانستند به متقاضیان اجازه دهند تا سوگند یاد کنند که فرد مرده است (خواه در طول دوره هفت‌ساله یا پس از آن).[۶] برای مثال، یک وصی (مجری وصیت‌نامه) ممکن بود چنین درخواستی را ارائه دهد تا بتواند گواهی انحصار وراثت را دریافت کند. این نوع درخواست‌ها تنها زمانی زودتر از هفت سال پذیرفته می‌شد که مرگ فرد بسیار محتمل، اما غیرقطعی بود (مانند سقوط هواپیما در دریا که جسدی پیدا نشده باشد) و پس از برگزاری جلسه بازپرسی صورت می‌گرفت. چنین درخواستی مختص همان دادگاهی بود که در آن مطرح می‌شد؛ بنابراین متقاضی ناچار بود درخواست‌های جداگانه‌ای را برای بازپرسی قانونی (توسط Coroner)، برای دعاوی مربوط به ازدواج و مشارکت مدنی (جهت ازدواج مجدد)، برای انحصار وراثت و همچنین طبق قانون تأمین اجتماعی ارائه دهد.
قانون فرض موت ۲۰۱۳
این فرایندها [در گذشته] رضایت‌بخش تلقی نمی‌شدند، به همین دلیل در فوریه-مارس ۲۰۱۳، «قانون فرض موت ۲۰۱۳» (فصل ۱۳) برای ساده‌سازی این روند به تصویب رسید.[۷] این قانون جدید که بر اساس «قانون فرض موت (اسکاتلند) مصوب ۱۹۷۷» تدوین شده است،[۸] اجازه می‌دهد تا با ارائه درخواستی به دیوان عالی دادگستری، فردی به‌طور فرضی مرده اعلام شود. این اعلامیه قطعی است و قابل تجدیدنظرخواهی نیست. حکم صادره در «دفتر ثبت جدید مرگ‌های فرضی» ثبت می‌شود و اثری مشابه ثبت رسمی فوت دارد. زمان مرگ در این قانون به یکی از دو صورت زیر در نظر گرفته می‌شود:
- الف) آخرین روزی که فرد می‌توانسته زنده باشد (اگر دادگاه متقاعد شود که او مرده است).
- ب) روزی که دقیقاً هفت سال از آخرین باری که فرد دیده شده می‌گذرد (اگر فرض موت تنها به دلیل سپری شدن زمان باشد).
در انگلستان و ولز، اگر مقامات معتقد باشند که باید بازپرسی صورت گیرد، بازپرس ویژه مرگ محلی گزارشی را تنظیم می‌کند. این کار ممکن است برای کمک به خانواده جهت دریافت گواهی فوت انجام شود تا به بلاتکلیفی آن‌ها پایان دهد. بازپرسی تلاش می‌کند تا هرگونه شرایط مشکوک را آشکار سازد. سپس بازپرس طبق ماده ۱۵ قانون بازپرسان مصوب ۱۹۸۸، از وزیر دادگستری درخواست برگزاری جلسه بازپرسی بدون وجود جسد را می‌کند.
قاعده «هفت سال» تنها در دیوان عالی دادگستری و برای حل‌وفصل امور مربوط به ماترک (ارث) اعمال می‌شود. به گفته سخنگوی وزارت دادگستری بریتانیا، تعداد درخواست‌های دریافتی در هر سال کمتر از ده مورد است، اما تعداد کمی از آن‌ها رد می‌شوند. در نبودِ جسد، بازپرسی عمدتاً بر مدارک ارائه شده توسط پلیس و نظر افسران ارشد مبنی بر مرگ فرد مفقودشده تکیه دارد.[۹] یکی از افراد مشهوری که تحت این قانون مرده فرض شد، هفتمین ارل لوکان (لرد لوکان) است که آخرین بار در سال ۱۹۷۴ زنده دیده شد (اگرچه از آن زمان تاکنون گزارش‌های متعددی مبنی بر رویت او منتشر شده است) و گواهی فوت او در فوریه ۲۰۱۶ صادر گشت.[۱۰]
میزان وقوع «مرگِ فرضی» در انگلستان و ولز پایین ارزیابی می‌شود؛ در سپتامبر ۲۰۱۱ تخمین زده شد که تنها ۱٪ از ۲۰۰٬۰۰۰ فرد مفقودشده در هر سال، پس از گذشت ۱۲ ماه همچنان مفقود باقی می‌مانند که مجموع انباشته این افراد تا سپتامبر ۲۰۱۱، حدود ۵٬۵۰۰ نفر برآورد شده بود.[۶]
اسکاتلند
در اسکاتلند، جنبه‌های قانونی فرض موت در «قانون فرض موت (اسکاتلند) مصوب ۱۹۷۷» (فصل ۲۷) تبیین شده است. اگر فردی در آخرین تاریخی که زنده بودن او محرز بوده، ساکن اسکاتلند بوده باشد، مقامات می‌توانند با استفاده از این قانون، پس از گذشت یک دوره هفت‌ساله، آن فرد را به‌طور قانونی مرده اعلام کنند.[۱۱]
ایرلند شمالی
در ایرلند شمالی، جنبه‌های قانونی فرض موت در «قانون فرض موت (ایرلند شمالی) مصوب ۲۰۰۹» (فصل ۶) تبیین شده است. اگر فردی در آخرین تاریخی که زنده بودن او محرز بوده، ساکن ایرلند شمالی بوده باشد، مقامات می‌توانند با استفاده از این قانون، پس از گذشت یک دوره هفت‌ساله، آن فرد را به‌طور قانونی مرده اعلام کنند.
ایالات متحده آمریکا
اعلام مرگ قانونی یک فرد مفقودشده در حیطه اختیارات ایالت‌ها قرار دارد، مگر در مواردی که دلیلی برای مداخله دولت فدرال وجود داشته باشد (مانند پرسنل نظامی مفقودالاثر در جنگ).
افرادی که ناپدید می‌شوند معمولاً «مفقود» و گاهی «غایب» نامیده می‌شوند. برای تعیین اینکه آیا فردی می‌تواند به‌طور قانونی مرده اعلام شود، چندین معیار ارزیابی می‌شود:
- فرد باید برای مدتی طولانی، که معمولاً هفت سال است، از خانه یا محل اقامت معمول خود مفقود شده باشد.
- غیبت آن‌ها باید مستمر و غیرقابل توضیح باشد (مثلاً فرد نگفته باشد که شغل جدیدی پیدا کرده و قصد مهاجرت به مکانی دور را دارد).
- در طول دوره مفقودی، نباید هیچ‌گونه ارتباطی از سوی فرد با کسانی که بیش از همه احتمال داشت از او خبری داشته باشند، برقرار شده باشد.
- باید جستجوی دقیق اما ناموفق برای یافتن فرد یا پرس‌وجوی کامل اما بی‌نتیجه دربارهٔ محل حضور او انجام شده باشد.
پروفسور جین کریر در مقاله «حقوق زندگانِ مرده: افراد غایب در قانون مدنی»، بیان کرد که تا سال ۱۹۹۰، تعداد این پرونده‌ها در ایالات متحده بین ۶۰٬۰۰۰ تا ۱۰۰٬۰۰۰ مورد تخمین زده شده است.[۱۲]
به گفته ادگار سنتل، نایب‌رئیس ارشد بازنشسته شرکت بیمه عمر «ساوثرن فارم بیورو»، تقریباً تمام ایالت‌ها «فرض موت» را از طریق قوانین موضوعه یا به رسمیت شناختن قضاییِ قوانین کامن لا پذیرفته‌اند. برخی ایالت‌ها قوانین خود را اصلاح کرده‌اند تا دوره هفت‌ساله را به پنج سال متوالی کاهش دهند و برخی دیگر مانند مینه‌سوتا و جورجیا، این دوره را به چهار سال کاهش داده‌اند.[۱۳]
اگر کسی ناپدید شود، افراد ذینفع می‌توانند درخواستی برای اعلام مرگ قانونی او ارائه دهند. آن‌ها باید بر اساس معیارهای فوق ثابت کنند که فرد در واقع مرده است. این رویه‌ها محدودیت‌های قانون اساسی دارند:
- فرض موت تنها باید پس از گذشت مدت زمانی معقول ایجاد شود.
- باید به فرد غایب اطلاع‌رسانی شود (دادگاه‌ها اجازه می‌دهند این اطلاع‌رسانی از طریق انتشار آگهی انجام شود).
- باید تدابیر حفاظتی کافی در مورد تقسیم اموال اتخاذ شود تا در صورتی که فرد غایب پیدا شد، حقوق او پایمال نشود.
برخی ایالت‌ها دریافت‌کنندگان دارایی‌های فرد مفقودشده را ملزم می‌کنند که در صورت زنده بودن وی، اموال را بازگردانند. اگر فردی که صرفاً مفقود شده، مرده اعلام شود، ماترک او به‌گونه‌ای تقسیم می‌شود که گویی واقعاً فوت کرده است. به گفته سنتل، در برخی موارد فرض موت می‌تواند ابطال شود؛ دادگاه‌ها مدارکی دال بر اینکه فرد غایب از عدالت فراری بوده، مشکلات مالی داشته، روابط خانوادگی بدی داشته یا هیچ وابستگی خانوادگی و اجتماعی نداشته را به عنوان دلایلی برای عدم فرض موت در نظر می‌گیرند.[۱۳]
یک فرد می‌تواند پس از قرار گرفتن در معرض «خطر قریب‌الوقوع» و بازنگشتن (مانند سقوط هواپیما، مشابه آنچه در فیلم دورافتاده به تصویر کشیده شد)، مرده اعلام شود. در این موارد، دادگاه‌ها معمولاً فرض می‌کنند که فرد کشته شده است، حتی اگر زمان انتظار معمول سپری نشده باشد. سنتل می‌گوید: «عنصر خطر، فرض موت را تسریع می‌کند.» این قاعده پس از حملات به مرکز تجارت جهانی (۱۱ سپتامبر) مورد استفاده قرار گرفت تا مقامات بتوانند گواهی فوت صادر کنند.
اگرچه افرادی که مرده فرض می‌شوند گاهی زنده پیدا می‌شوند، اما این اتفاق به اندازه گذشته رایج نیست. در یک مورد، مردی به نام جان برنی در سال ۱۹۷۶ به دلیل مشکلات مالی ناپدید شد و بعداً در دسامبر ۱۹۸۲ ظاهر گشت. شرکت و همسر او قبلاً مزایای بیمه عمر را دریافت کرده بودند؛ بنابراین پس از بازگشت او، شرکت بیمه از او، همسرش و شرکتش شکایت کرد. در نهایت، دادگاه اقدامات برنی را متقلبانه تشخیص داد.[۱۴]
ظهور مجدد
افراد مفقودالاثر در موارد نادری، پس از آنکه به‌طور قانونی مرده اعلام شده‌اند، زنده پیدا شده‌اند. اسیران جنگی، افراد مبتلا به بیماری‌های روانی که بی‌خانمان می‌شوند و در شرایطی بسیار نادر، قربانیان آدم‌ربایی، ممکن است سال‌ها پس از ناپدید شدنشان پیدا شوند. برخی افراد حتی برای فرار از پرداخت مالیات یا بدهی، مرگ خود را جعل کرده‌اند. اگرچه «فرض موت» قابل ابطال است، اما استرداد اموال به‌طور خودکار پس از آن صورت نمی‌گیرد.
موارد مشهور
- هنری هادسن، کاوشگر انگلیسی؛ در سال ۱۶۱۱ پس از یک شورش، در دریا رها شد.
- آمبروز بیرس، ناشر و نویسنده؛ در طول انقلاب مکزیک در سال ۱۹۱۳ ناپدید شد.
- آرتور اروین، بازیکن سابق لیگ برتر بیسبال آمریکا؛ احتمالاً در سال ۱۹۲۱ از قایقی که از نیویورک به مقصد بوستون در حرکت بود، سقوط کرد (یا پرید).
- جوزف فورس کرِیتر، قاضی نیویورکی؛ در سال ۱۹۳۰ در مسیر رفتن به یک تماشاخانه ناپدید و در سال ۱۹۳۹ مرده اعلام شد.
- آملیا ارهارت، پیشگام و هوانورد؛ در سال ۱۹۳۷ طی یک پرواز بر فراز اقیانوس ناپدید شد.
- اتوره مایورانا، فیزیکدان ایتالیایی؛ در سال ۱۹۳۸ در دریا ناپدید شد.
- ریچارد هالیبرتون، نویسنده و مسافر؛ در سال ۱۹۳۹ در اقیانوس آرام مفقود شد.
- آنتوان دو سنت‌اگزوپری، هوانورد و نویسنده فرانسوی؛ ۳۱ ژوئیه ۱۹۴۴ ناپدید شد. هواپیمای او در سال ۲۰۰۰ در دریا پیدا شد.
- گلن میلر، نوازنده جاز و رهبر ارکستر؛ هواپیمای او در ۱۵ دسامبر ۱۹۴۴ بر فراز کانال مانش ناپدید شد.
- رائول والنبری، دیپلمات و بشردوست سوئدی؛ در اوایل ۱۹۴۵ توسط نیروهای شوروی در بوداپست دستگیر و ناپدید شد. او در ۳۱ اکتبر ۲۰۱۶ توسط اداره مالیات سوئد مرده اعلام شد.[۱۵][۱۶]
- پائولا جین ولدِن، دانشجوی آمریکایی؛ ۱ دسامبر ۱۹۴۶ هنگام پیاده‌روی در مسیر «لانگ تریل» ورمونت ناپدید شد.
- وینسنت منگانو، گانگستر سیسیلی-آمریکایی؛ آوریل ۱۹۵۱ ناپدید و در ۳۰ اکتبر ۱۹۶۱ مرده اعلام شد.
- دیوید کنیون وبستر، نویسنده؛ در سال ۱۹۶۱ در نزدیکی سواحل کالیفرنیا ناپدید شد؛ او عمدتاً به عنوان سرباز جنگ جهانی دوم در گروهان ایزی (همان‌طور که در مینی‌سریال جوخه برادران به تصویر کشیده شد) شناخته می‌شد.
- مایکل راکفلر، انسان‌شناس؛ در سال ۱۹۶۱ هنگام قایق‌سواری در گینه نو ناپدید شد.
- جو گایجنز، فوتبالیست هائیتیایی؛ در سال ۱۹۶۴ توسط پلیس مخفی پاپا داک ربوده شد.
- هارولد هولت، نخست‌وزیر استرالیا؛ گمان می‌رود در سال ۱۹۶۷ غرق شده باشد.
- جیم تامپسون، طراح مد و کارآفرین آمریکایی ساکن تایلند؛ در سال ۱۹۶۷ هنگام پیاده‌روی در حومه مالزی ناپدید شد. پس از جستجوهای گسترده و متعدد، در سال ۱۹۷۴ مرده اعلام شد.
- دونالد کروهورست، بازرگان؛ گمان می‌رود در سال ۱۹۶۹ با پریدن از قایق خود به دریا خودکشی کرده باشد. قایق او بعداً به‌صورت سرگردان و خالی پیدا شد.
- شان فلین و دانا استون،[۱۷] فتوژورنالیست‌های آمریکایی. در ۶ آوریل ۱۹۷۰، فلین و استون هنگام انجام مأموریت در کامبوج ناپدید شدند. بقایای آن‌ها هرگز پیدا نشد. اجماع فعلی بر این است که آن‌ها بیش از یک سال اسیر بودند و سپس در ژوئن ۱۹۷۱ توسط خمرهای سرخ کشته شدند.[۱۸][۱۹]
- هیل باگز و نیک بگیچ، سیاستمداران آمریکایی؛ هواپیمای آن‌ها در سال ۱۹۷۲ در آلاسکا ناپدید شد.
- روبرتو کلمنته، بازیکن بیسبال پورتوریکویی؛ پس از سقوط هواپیما در نزدیکی فرودگاه بین‌المللی لوئیز مونز مارین در ۳۱ دسامبر ۱۹۷۲ ناپدید شد. جسد او هرگز پیدا نشد.
- اسکار آکوستا، وکیل و نویسنده؛ در سال ۱۹۷۴ در مکزیک ناپدید شد. او دوستِ هانتر اس. تامپسون نویسنده بود.
- ریچارد بینگهام، هفتمین ارل لوکان؛ در سال ۱۹۷۴ پس از قتل پرستار بچه‌هایش ناپدید شد. در سال ۲۰۱۶ مرده اعلام شد.
- جیمی هوفا، رهبر اتحادیه کارگری؛ در سال ۱۹۷۵ ناپدید شد.
- اسلیم وینترمیوت، بازیکن بیسبال؛ در سال ۱۹۷۷ هنگام قایق‌رانی ناپدید شد.
- هلن براک، وارث شرکت براک؛ در سال ۱۹۷۷ ناپدید شد و گمان می‌رود به قتل رسیده باشد؛ در سال ۱۹۸۴ مرده اعلام شد.
- جان بریسکر، بازیکن بسکتبال؛ در سال ۱۹۷۸ در اوگاندا ناپدید شد.
- فردریک والینتچ، هوانورد استرالیایی؛ آخرین بار در سال ۱۹۷۸ در حالی که با هواپیمای سبک پرواز می‌کرد، گویا در حال توصیف یک شیء ناشناس پرنده پشت رادیو بود. هیچ لاشه یا جسدی پیدا نشد.
- ایتان پاتس، در ۲۵ مه ۱۹۷۹ در راه ایستگاه اتوبوس مدرسه در نیویورک ربوده شد؛ در سال ۲۰۰۱ مرده اعلام شد. در مه ۲۰۱۲، مردی به نام پدرو هرناندز بر اساس اعترافاتش به پلیس، علی‌رغم نبود مدارک فیزیکی، به قتل ایتان پاتس متهم شد.
- ایان مکینتاش، نویسنده و تهیه‌کننده تلویزیونی بریتانیایی؛ در ژوئیه ۱۹۷۹ پس از ناپدید شدن هواپیمایش بر فراز خلیج آلاسکا، مرده فرض شد. هیچ لاشه‌ای پیدا نشد و دیگر خبری از مسافران هواپیما نشد.
- آزاریا چمبرلین، نوزاد استرالیایی که در سال ۱۹۸۰ توسط یک دینگو در نزدیکی اولورو ربوده شد؛ در سال ۲۰۱۲ به‌طور قانونی مرده اعلام شد.
- دیوید ای. جانستون، آتشفشان‌شناس؛ جسد او از زمان فوران کوه سنت هلن در سال ۱۹۸۰ هرگز پیدا نشده است.
- جان فاوارا، همسایه جان گاتی (رئیس مافیا)؛ در ۲۸ ژوئیه ۱۹۸۰، چند ماه پس از آنکه به‌طور تصادفی فرانک، پسر ۱۲ ساله گوتی را کشت، ناپدید شد. فاوارا در سال ۱۹۸۳ رسماً مرده اعلام شد.
- رونالد یورگنسن، قاتل محکوم در نیوزیلند؛ در سال ۱۹۸۴ ناپدید شد؛ احتمالاً مرگ خود را جعل کرده است.
- کارول پکمن، در سال ۱۹۸۵ مدت کوتاهی پس از درخواست طلاق، از خانه‌اش در بورنموث ناپدید شد. اگرچه جسد او هرگز پیدا نشد، اما همسرش راسل بعداً به اتهام قتل او محاکمه و محکوم شد.
- فدریکو کافه، اقتصاددان ایتالیایی؛ در سال ۱۹۸۶ ناپدید شد.
- سوزی لمپلو، مشاور املاک؛ در سال ۱۹۸۶ در لندن هنگام نشان دادن خانه‌ای به شخصی به نام «آقای کیپر» ناپدید شد؛ جسد او هرگز پیدا نشد.
- کلارابل «سی.بی.» لنسینگ، مهماندار هواپیما؛ در سال ۱۹۸۸ هنگامی که سقف هواپیمای پرواز ۲۴۳ خطوط هوایی آلوها در میان زمین و آسمان کنده شد، به بیرون پرتاب گشت؛ جسد او در اقیانوس آرام مفقود شد.
- نه مسافر پرواز ۸۱۱ خطوط هوایی یونایتد؛ در سال ۱۹۸۹ پس از جدا شدن درِ بخشِ بار به بیرون پرتاب شدند؛ اجساد آن‌ها در اقیانوس آرام مفقود شد و دست‌کم یکی از آن‌ها به داخل موتور شماره ۳ کشیده شد.
- تدی وانگ، کارآفرین هنگ‌کنگی؛ در سال ۱۹۹۰ ربوده شد.
- چکانور مولوی، پژوهشگر اسلامی قرآنی از کرالای هند؛ در سال ۱۹۹۳ ناپدید شد و اکنون گمان می‌رود به قتل رسیده باشد.
- ریچی ادواردز، گیتاریست و ترانه‌سرای گروه «منیک استریت پریچرز»؛ در سال ۱۹۹۵ ناپدید شد. در ۲۴ نوامبر ۲۰۰۸ مرده اعلام شد.[۲۰]
- لری هیلبلوم، بازرگان و بنیان‌گذار دی‌اچ‌ال؛ در ۲۱ مه ۱۹۹۵ در پی سقوط هواپیما در دریا مفقود شد، اما جسدش هرگز پیدا نشد.
- دان لوئیس، باغ‌وحش‌دار ثروتمندی که در سال ۱۹۹۷ ناپدید شد؛ بعدها این فرضیه مطرح شد که همسرش، کارول باسکین (که با سریال ببر پادشاه نتفلیکس مشهور شد)، او را طعمه ببرها کرده است.
- اسکات اسمیت، نوازنده بیس گروه «لاوربوی»؛ در سال ۲۰۰۰ در دریا مفقود شد.
- ریلیا ویلسون، کودک تحت سرپرستی در آمریکا؛ در حالی که تحت مراقبت سرپرستی بود که توسط اداره کودکان و خانواده‌های فلوریدا (DCF) منصوب شده بود، ناپدید شد.
- اسن‌ها آن فیلیپ، پزشک نیویورکی؛ آخرین بار در شب قبل از حملات تروریستی ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ دیده شد و بعدها حکم داده شد که او در همان حملات کشته شده است.
- بایسون دله، بازیکن بسکتبال ان‌بی‌ای آمریکا؛ در سال ۲۰۰۲ در تاهیتی مفقود شد؛ گمان می‌رود توسط برادرش در دریا به قتل رسیده باشد.
- ری گریکار، دادستان منطقه سنتر کانتی در پنسیلوانیا؛ در سال ۲۰۰۵ ناپدید و در سال ۲۰۱۱ مرده اعلام شد.
- ناتالی هالووی، در ۳۰ مه ۲۰۰۵ در آروبا مفقود شد و در ۱۲ ژانویه ۲۰۱۲ رسماً مرده اعلام شد. هیچ بقایایی از او یافت نشد.
- جیم گری، محقق علوم کامپیوتر؛ در سال ۲۰۰۷ هنگام قایق‌رانی تک‌نفره در نزدیکی سانفرانسیسکو ناپدید و در سال ۲۰۱۲ مرده اعلام شد.
- مارکوس کوپر، بازیکن فوتبال آمریکایی در تیم اوکلند ریدرز ان‌اف‌ال؛ به همراه سه تن از دوستانش در سواحل فلوریدا به دریا رفت؛ کوپر و دو تن از دوستانش هرگز پیدا نشدند.[۲۱] همسر کوپر مدت کوتاهی پس از ناپدید شدن، درخواست گواهی فرض موت کرد. مشخص نیست که آیا با درخواست او موافقت شد یا خیر.[۲۲]
- مادلین مک‌کن، در ۳ مه ۲۰۰۷ در پرتغال ناپدید شد.
- ۱۲ خدمه و ۲۲۷ مسافر پرواز شماره ۳۷۰ هواپیمایی مالزی؛ در سال ۲۰۱۴ فرض بر این گذاشته شد که هواپیما در جنوب اقیانوس هند سقوط کرده است.
- ویلیام تیرل؛ در سال ۲۰۱۴ در خانه مادربزرگ ناتنی‌اش مفقود شد؛ گمان می‌رود ربوده شده باشد اما مقامات از آنچه واقعاً رخ داده مطمئن نیستند.
- احمد متوسلیان، وابسته نظامی ایران؛ در لبنان ربوده و ناپدید شد.
- والری ایلیچ خودِمچوک، کارگر رآکتور شماره ۴ چرنوبیل در شب حادثه؛ گمان می‌رود در انفجار اولیه کشته شده باشد.
- دوانته هارت، کودک آفریقایی-آمریکایی که به خاطر تصویر سال ۲۰۱۴ در حال در آغوش گرفتن یک افسر پلیس شناخته شد. در ۲۶ مارس ۲۰۱۸ ناپدید شد؛ گمان می‌رود توسط مادرخوانده‌های بدرفتار خود در یک سقوط عمدی خودرو به داخل آب کشته شده باشد و جسدش را دریا برده باشد. او در ۳ آوریل ۲۰۱۹ رسماً مرده اعلام شد.[۲۳]
- کارل-اروان هاوب، کارآفرین آلمانی-آمریکایی، مدیر و از مالکان گروه تنگلمان. در ۷ آوریل ۲۰۱۸ هنگام اسکی کوهستان در آلپ سوئیس ناپدید و در ۱۴ مه ۲۰۲۱ مرده اعلام شد.[۲۴]
- دانیل کوبل‌باک، خواننده و هنرمند آلمانی. در ۹ سپتامبر ۲۰۱۸ از یک کشتی تفریحی در اقیانوس اطلس شمالی ناپدید و در ۱۰ مارس ۲۰۲۱ مرده اعلام شد.[۲۵]
بعدا کشف‌شده
زنده
- ویلیام هریسون، ارباب انگلیسی که در سال ۱۶۶۰ هنگام پیاده‌روی در چیپینگ کمپدن ناپدید شد. سه تن از خدمتکاران او به اتهام قتلش در سال ۱۶۶۱ به دار آویخته شدند، اما هریسون در سال ۱۶۶۲ دوباره ظاهر شد و ادعا کرد که توسط دزدان دریایی بربر ربوده شده بوده است.
- گیوم لو ژانتی، ستاره‌شناس فرانسوی؛ در دهه ۱۷۶۰ پس از ۱۱ سال مفقود شدن در دریا، مرده اعلام شد. او در واقع در سال ۱۷۹۲ درگذشت.[۲۶]
- خوزه ماریا گریمالدوس لوپز، چوپان اسپانیایی که در سال ۱۹۱۰ پس از فروش حیوانات در «اوسا د لا وگا» ناپدید شد. دو مرد به اتهام قتل او برای سرقت پول‌هایش در سال ۱۹۱۸ به ۱۸ سال زندان محکوم شدند، اما گریمالدوس در سال ۱۹۲۶ زنده پیدا شد.
- لارنس جوزف بیدر، فروشنده‌ای از تولیدو؛ در سال ۱۹۵۷ در یک سفر ماهیگیری ناپدید و در سال ۱۹۶۰ مرده اعلام شد. در سال ۱۹۶۵ مشخص شد که او با نام «فریتز» جانسون در اوماها زندگی می‌کند؛ او احتمالاً از فراموشی رنج می‌برد.
- ایشینوسوکه اووانو، سرباز سابق ارتش امپراتوری ژاپن؛ در سال ۲۰۰۰ مرده اعلام شد، اما در سال ۲۰۰۶ خود را به عنوان فردی زنده که در اوکراین زندگی می‌کند به دولت ژاپن معرفی کرد.
- جان داروین، کلاهبردار؛ در سال ۲۰۰۲ مرگ خود را جعل کرد.
- فرانسیسکو پائسا، مأمور مرکز ملی اطلاعات (سرویس مخفی اسپانیا). در سال ۱۹۹۸ پس از فریب دادن لوئیس رولدان (فرمانده ژاندارمری اسپانیا که در سال ۱۹۹۳ درگیر یک رسوایی بزرگ فساد شده بود) و سرقت تمام پول‌هایی که رولدان قبلاً دزدیده بود، مرگ خود را بر اثر ایست قلبی در تایلند جعل کرد. او در سال ۲۰۰۴ ظاهر شد. در طول این سال‌ها، او یک شرکت آف‌شور (خارج از کشور) تأسیس کرده بود که بعدها در اسناد پاناما فاش شد.
- ناتاشا رایان در میانه دادگاهِ مردی که متهم به قتل او بود، زنده پیدا شد.
- تابو بستر؛ گمان می‌رفت در سلول زندان خودکشی کرده است، اما زنده پیدا شد و بعدها فاش گشت که او از زندان فرار کرده بوده است.
متوفی
- استیو فاست، ماجراجوی هوانوردی و قایق‌رانی؛ در سال ۲۰۰۷ در سقوط هواپیما جان باخت و پیش از آنکه بقایای جسدش در سال ۲۰۰۸ پیدا شود، مرده اعلام شده بود.
- امریل کان ممتاز، فرزند ریوان کامیل (فرماندار جاوه غربی در اندونزی)؛ پس از مفقود شدن در رودخانه آره در سوئیس در ۲۶ مه ۲۰۲۲، در ۳ ژوئن همان سال توسط خانواده‌اش مرده اعلام شد.[۲۷] جسد او سپس در ۹ ژوئن در سد «انگه‌هالده» کشف شد.
- جولیان سندز، بازیگر؛ در ۱۳ ژانویه ۲۰۲۳ هنگام کوهنوردی در کوه بالدی ناپدید شد.[۲۸] بقایای او پیدا شد و مرگ وی در ۲۷ ژوئن ۲۰۲۳ تأیید گردید.[۲۹]
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ Bray, Samuel L. (2010). "Preventive Adjudication". University of Chicago Law Review. 77 (3): 1275. SSRN 1483859.
- ↑ Riiali, Marianne (28 January 2026). "Yli 2 000 satavuotiasta suomalaista julistetaan pian kuolleeksi, jos heidän ei ilmoiteta olevan elossa". Helsingin Sanomat. Retrieved 3 February 2026.
- ↑ "Missing person's death date is day court declares so". The Times of India. December 10, 2013. Retrieved April 11, 2017.
- ↑ "Missing, presumed dead". Citizens Information Board. Retrieved April 11, 2017.
- ↑ consultant.ru ГК РФ Статья 45. Объявление гражданина умершим
- 1 2 3 House of Commons Justice Committee, Presumption of Death, Twelfth Report of Session 2010–12 Report, February 7, 2012
- ↑ الگو:Cite legislation UK
- ↑ "Presumption of death act welcomed". Daily Express. March 27, 2013. Retrieved January 19, 2015.
- ↑ "When is a missing person declared dead?" BBC News, December 5, 2007
- ↑ "Lord Lucan death certificate granted". BBC News, February 3, 2016
- ↑ "Presumption of Death (Scotland) Act 1977". Government of the United Kingdom.
- ↑ "The rights of the living dead: absent persons in the civil law". Jeanne Carriere, 50 La. L. Rev. 901, 1990
- 1 2 "The missing insured and the life insurance death claim" بایگانی‌شده در ژانویه ۹, ۲۰۱۷ توسط Wayback Machine. C. Edgar Sentell, FDCC Quarterly, Winter 2004]
- ↑ "What happens when someone 'legally dead' shows up alive?" The Straight Dope, June 13, 2006
- ↑ "Sweden declares Holocaust hero Raoul Wallenberg officially dead". BBC. October 31, 2016.
- ↑ "Raoul Wallenberg har förklarats död". Expressen. October 31, 2016.
- ↑ Young, Perry Deane. Two of the Missing: Remembering Sean Flynn & Dana Stone, p. 271 (Press 53: 2009) شابک ۹۷۸−۰−۹۸۱۶۲۸۰−۹−۷
- ↑ Bass, Thomas A., The Spy Who Loved Us: The Vietnam War and Pham Xuan An's Dangerous Game, p. 187, (PublicAffairs: 2009) شابک ۹۷۸۱۵۸۶۴۸۴۰۹۵ Accessed via Google Books June 21, 2009.
- ↑ Page, Tim, Derailed in Uncle Ho's Victory Garden: Return to Vietnam and Cambodia, p. 171 (Scribner: August 2, 1999) شابک ۰۶۸۴۸۶۰۲۴۴ Accessed via Amazon's LOOK INSIDE feature June 21, 2009
- ↑ WalesOnline (2008-11-24). "Missing Manic Street Preacher Richey Edwards declared legally dead, 13 years on". Wales Online (in English). Retrieved 2024-03-14.
- ↑ "Crews still searching for missing boaters". Bay News 9. March 2, 2009. Archived from the original on March 4, 2009. Retrieved 2009-03-07.
- ↑ "Marquis Cooper's wife files for a presumptive death certificate". NBCSports.com. March 12, 2009.
- ↑ "Where is Devonte Hart? Boy in Viral Photo Was in Fatal Cliff Crash, But Body Remains Missing". PEOPLE.com (in English). Retrieved 2020-02-19.
- ↑ "Gericht erklärt Ex-Tengelmann-Chef für tot" (in German). May 14, 2021. Retrieved 2024-03-14.
- ↑ "Gericht erklärt Daniel Küblböck für tot". Der Spiegel (in German). 2021-03-24. ISSN 2195-1349. Retrieved 2024-03-14.
- ↑ "Guillaume-Joseph-Hyacinthe-Jean-Baptiste Le Gentil de la Galazière" (in English). Archived from the original on 18 مه 2021. Retrieved 2021-05-13.
- ↑ "Keluarga Ridwan Kamil Nyatakan Eril Meninggal Dunia". Kompas.com (in Indonesian). June 3, 2022. Retrieved June 3, 2022.
- ↑ Juneau, Jen (April 18, 2023). "Julian Sands' Son Says He's 'Realistic' About Search for Actor 3 Months After His Disappearance". People (in American English). Archived from the original on April 18, 2023. Retrieved April 18, 2023.
- ↑ "Actor Julian Sands confirmed dead after going missing on winter hike in California". Yahoo Entertainment (in American English). June 27, 2023. Retrieved June 28, 2023.
- ارث
- جنبه‌های قانونی مرگ