فرهنگستان علوم ترکیه

فرهنگستان علوم ترکیه
Türkiye Bilimler Akademisi, TÜBA
دید کلی سازمان
بنیان‌گذاری۲ سپتامبر ۱۹۹۳ (1993-09-02)
گونهٔ سازمانفرهنگستان علوم
حوزهٔ قدرتترکیه
وضعیتمستقل
ستادچانکایا، آنکارا
کارکنان۲۰۵ (اعضای فرهنگستان)
بودجه سالانه۱۵٫۹۸۶٫۰۰۰ لیر ترکیه[۱]
سازمان اجرایی
  • مظفر شکر
وبگاه

فرهنگستان علوم ترکیه یا آکادمی علوم ترکیه (ترکی استانبولی: Türkiye Bilimler Akademisi – TÜBA) یک انجمن علمی مستقل است که با هدف ارتقای فعالیت‌های علمی در ترکیه فعالیت می‌کند. اگرچه این انجمن به دفتر ریاست جمهوری وابسته است و عمدتاً توسط دولت تأمین مالی می‌شود، اما استقلال مالی و اداری خود را حفظ کرده است. دفتر مرکزی این فرهنگستان در آنکارا قرار دارد.

این فرهنگستان علاوه بر اعطای جوایز و بورسیه‌های تحصیلی به دانشمندان برجسته، مسئولیت تعیین حوزه‌های دارای اولویت علمی و پیشنهاد سیاست‌ها و تغییرات لازم در قوانین به دولت را نیز بر عهده دارد. اجرا و مدیریت برنامه‌های تحقیقاتی واقعی را TÜBİTAK انجام می‌دهد.

به‌طور سنتی، فرهنگستان اعضای خود را انتخاب می‌کرد، اما از نوامبر ۲۰۱۱، یک سوم اعضا را شورای وزیران و یک سوم را TÜBİTAK منصوب می‌کند.[۲] بقیه اعضا را مالکان فرهنگستان انتخاب می‌کنند. در واکنش به این موضوع، ۷۰ نفر از اعضای فعلی فرهنگستان استعفا دادند و انجمن دیگری به نام انجمن فرهنگستان علوم ترکیه تأسیس کردند.[۳] TÜBA عضو شورای بین‌المللی علوم است.[۴]

تاریخچه

فرهنگستان علوم ترکیه رسماً در سال ۱۹۹۳ به عنوان یک فرهنگستان ملی مستقل که شامل تمام رشته‌های علمی می‌شد، تأسیس شد. این نقطه عطف، نتیجه یک سنت دیرینه از مؤسسات دانشگاهی در ترکیه بود که به اواخر دوره عثمانی بازمی‌گشت. نمونه‌های اولیه مؤسسات دانشگاهی علمی شامل مدرسه صحن سمان در دوران سلطنت سلطان محمد دوم و انجمن دانش می‌شود که در سال ۱۸۵۱ به عنوان اولین فرهنگستان علوم ترکیه به معنای مدرن تأسیس شد.[۵] انجمن دانش، که از فرهنگستان علوم فرانسه الگوبرداری شده بود، کمیته پیشگامی بود که وظیفه تهیه کتاب‌های درسی برای دارالفنون، دانشگاهی که قرار بود در سال‌های بعد تأسیس شود، را بر عهده داشت. یکی دیگر از نهادهای مهم، «جمعیت علمی عثمانیه» بود که در سال ۱۸۶۱ در دوران «تنظیمات» تأسیس شد و اولین مجله علمی، «مجله فنون» را منتشر کرد، اما در سال ۱۸۶۶ تعطیل شد.[۶]

این سنت اصلاحات آموزشی به ۱۰ ژانویه ۱۸۴۵ برمی‌گردد، زمانی که سلطان عبدالمجید فرمانی صادر کرد که منجر به تأسیس شورای موقت آموزش (به ترکی: Meclis-i Maarif-i Muvakkat) در ۱۱ آوریل ۱۸۴۵ شد. این شورا مسئول تدوین اصلاحات آموزشی لازم بود و در ژوئیه ۱۸۴۶، یافته‌های خود را به Meclis-i Vâlâ گزارش داد که وظیفه تهیه متون قانونی را بر عهده داشت. از جمله تصمیمات این شورا، پیشنهاد تأسیس دارالفنون در استانبول و تشکیل Encümen-i Daniş برای تهیه برنامه درسی دانشگاه بود.[۷] این کمیته که شامل اعضای برجسته‌ای مانند شرق‌شناس اتریشی، جوزف فون هامر-پورگشتال، فرهنگ‌نویس انگلیسی جیمز ردهاوس و شرق‌شناس فرانسوی توماس بیانکی، بود، در ۱۸ ژوئیه ۱۸۵۱ با مراسمی با حضور سلطان عبدالمجید و وزیر اعظم مصطفی رشید پاشا افتتاح شد.[۵] این مراسم همچنین رونمایی از اولین اثر کمیته، قوائد عثمانیه (Kavaid-i Osmaniyye)، یک کتاب دستور زبان ترکی عثمانی، را رقم زد.[۸]

تأسیس «تاریخ عثمانی» در سال ۱۹۰۹ و تأسیس انجمن زبان ترکی و انجمن تاریخ ترکیه در سال ۱۹۳۲، نمونهٔ دیگری از تکامل سازمان‌های فرهنگستان‌مانند در ترکیه در طول دوره‌های عثمانی و جمهوری بود. خودِ «توبا» (TUBA) طبق فرمان قانونی شماره ۴۹۷ که در ۲ سپتامبر ۱۹۹۳ لازم‌الاجرا شد، رسمیت یافت. پس از انتصاب اعضای مؤسس آن توسط نخست‌وزیر، مجمع عمومی اولیه فرهنگستان تشکیل شد، رئیس و اعضای شورای فرهنگستان انتخاب شدند و عملیات رسماً در ۷ ژانویه ۱۹۹۴ آغاز شد.

مأموریت

فرهنگستان علوم ترکیه مسئول انجام تحقیقات و ارائه مشاوره در مورد موضوعات و اولویت‌های علمی است.[۹] هدف آن ترویج رویکردها و تفکر علمی در جامعه و پیشنهاد تغییرات قانونی برای ارتقای جایگاه اجتماعی، استانداردهای زندگی، درآمدها و امتیازات ویژه دانشمندان و محققان ترکیه است. علاوه بر این، TÜBA برای افزایش قدردانی عمومی از علم تلاش می‌کند و جامعه علمی را از طریق جوایز تشویق می‌کند.[۱۰]

ابتکارات و پروژه‌های TÜBA طیف گسترده‌ای از حوزه‌ها از جمله آموزش علوم، برنامه جایزه دانشمندان جوان برجسته (GEBİP)، جوایز مونوگراف علمی (TESEP)، جوایز فرهنگستان بین‌المللی TÜBA و میراث فرهنگی علمی ترکی-اسلامی را در بر می‌گیرد. این فرهنگستان همچنین بر تدوین فرهنگ لغت اصطلاحات علمی ترکی، توسعه مطالب درسی آزاد و انجام مطالعات فهرست فرهنگی تمرکز دارد. TÜBA از طریق کنفرانس‌های دانشگاهی و فرهنگستان خود، بحث‌ها و تحقیقات در مورد موضوعات مختلفی مانند سیاست‌های علمی و آموزشی، سرطان، سلول‌های بنیادی، غذا و تغذیه و انرژی را تسهیل می‌کند. این فرهنگستان به‌طور منظم نشریات دوره‌ای و غیر دوره‌ای منتشر می‌کند.[۱۱]

در زمینه روابط بین‌الملل و دیپلماسی علمی، TÜBA با بیش از ۳۰ فرهنگستان ملی توافق‌نامه‌های همکاری دوجانبه دارد و در بیش از ده سازمان جهانی، قاره‌ای و منطقه‌ای مانندIAP, ISC, S-20، مجمع فرهنگستان‌های اروپایی، AASSA و اتحادیه فرهنگستان‌های جهان ترک عضویت دارد. این مشارکت‌ها، فعالیت‌های TÜBA را در روابط بین‌الملل و دیپلماسی علمی شکل می‌دهند.[۱۲]

عضویت

این فرهنگستان دارای سه نوع عضویت است: اعضای کامل، اعضای وابسته و اعضای افتخاری.[۹] تعداد اعضای کامل، که اساتیدی هستند که به‌طور فعال در ترکیه مشغول به کار هستند، نمی‌تواند از دو درصد از کل متخصصان واجد شرایط در کشور تجاوز کند. تعداد اعضای وابسته به نصف حداکثر تعیین شده برای اعضای کامل محدود می‌شود. اعضا را مجمع عمومی فرهنگستان انتخاب می‌کند. هیچ محدودیتی در تعداد اعضای افتخاری وجود ندارد.[۱۳]

اعضای اصلی (کامل) و وابسته موظفند در پایان هر سال گزارش‌های سالانه خود را به شورای فرهنگستان ارائه دهند. این گزارش‌ها جزئیات فعالیت‌های تحقیقاتی انجام شده در طول سال و طرح کلی تحقیقات برنامه‌ریزی شده آنها برای سال بعد را شرح می‌دهد.

انتخاب اعضا

معیارهای انتخاب اعضا در فرهنگستان به شرح زیر است:[۹]

  1. اعضای کامل از میان دانشمندان برجسته دارای تابعیت ترکیه که شرایط زیر را داشته باشند، انتخاب می‌شوند:
    • از سازمان‌های معتبر ملی یا بین‌المللی جوایز یا مدال‌هایی دریافت کرده باشند.
    • به اکتشافات، اختراعات، نظریه‌ها یا مدل‌هایی که به نام آنها نامگذاری شده‌اند، اعتبار بخشیده شده‌اند و/یا در کتاب‌های کلاسیک یا مقالات مروری به آنها اشاره شده است.
    • تعداد زیادی استناد در نمایه‌های استناد علمی بین‌المللی که در سطح جهانی شناخته شده هستند، دریافت کرده‌اند.
  2. اعضای وابسته از میان دانشمندان جوان با استعداد دارای تابعیت ترکیه که کاندیدای عضویت کامل هستند، انتخاب می‌شوند.
  3. اعضای افتخاری از میان دانشمندان ترک که معیارهای عضویت کامل را دارند اما به دلیل محدودیت سنی واجد شرایط نیستند، و همچنین دانشمندان خارجی که معیارهای مورد نیاز برای اعضای کامل را دارند، انتخاب می‌شوند.

رؤسای فرهنگستان

  • ۱۹۹۶–۲۰۰۰ آیهان او. چاودار
  • ۲۰۰۰–۲۰۰۸ انجین برمک
  • ۲۰۰۸–۲۰۱۲ یوجل کانپولات
  • ۲۰۱۲–۲۰۱۹ احمد جوات آجار
  • ۲۰۱۹- مظفر شکر

جستارهای وابسته

  • شورای تحقیقات علمی و فناوری ترکیه (TÜBİTAK)
  • انجمن فرهنگستان علوم ترکیه

منابع

  1. ↑ "TBMM Tutanak Müdürlüðü". www.tbmm.gov.tr.
  2. ↑ Ergin, Sedat (8 Nov 2011). "TÜBA'da son perde". Hürriyet.
  3. ↑ "TÜBA'dan istifa edenler BAD'ı kurdu". CNN Turk. 14 Dec 2011.
  4. ↑ "Türkiye, Turkish Academy of Sciences (TÜBA)". International Science Council (in American English). Retrieved 2024-12-27.
  5. 1 2 "ENCÜMEN-i DÂNİŞ". TDV İslâm Ansiklopedisi (in Turkish). Retrieved 2024-12-27.
  6. ↑ "İlk Türk Akademisi Encümen-i Dâniş'in Kuruluşu ve Faaliyetleri (1851-1862)" (PDF). Türkiye Bilimler Akademisi.
  7. ↑ "Ulusal Tez Merkezi | Anasayfa". tez.yok.gov.tr. Retrieved 2024-12-27.
  8. ↑ Arslan, Fatih (2014-01-24). "Encümen-i Daniş ve Osmanlı Aydınlanması/Encümen-i Daniş and Ottoman Enlightenment". Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (in Turkish). 6 (11): 420–439. ISSN 1304-429X.
  9. 1 2 3 "Mevzuat Bilgi Sistemi". www.mevzuat.gov.tr. Retrieved 2024-12-27.
  10. ↑ Partnership (IAP), the InterAcademy. "TÜBA - Turkish Academy of Sciences". www.interacademies.org (in British English). Retrieved 2024-12-27.
  11. ↑ "Vision and Mission | Turkish Academy of Sciences". www.tuba.gov.tr. Retrieved 2024-12-27.
  12. ↑ "Tasks | Turkish Academy of Sciences". www.tuba.gov.tr. Retrieved 2024-12-27.
  13. ↑ "Guidelines | Turkish Academy of Sciences". www.tuba.gov.tr. Retrieved 2024-12-27.

پیوند به بیرون

This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.