فهرست آثار ملی شهرستان مسجدسلیمان
شهرستان مسجدسلیمان یکی از شهرستانهای استان خوزستان است و مرکز این شهرستان، شهر مسجدسلیمان است. مسجدسلیمان در زمان صفویه مخصوصاً دوره شاه تهماسب اول، بقعه هفت شهیدان که از فرزندان موسی کاظم میباشند، ساخته شد و تولیت این بقعه و مالکیت زمینهای مسجدسلیمان امروزی که اراضی قیلارستان (یا قیرلارستان) نامیده میشد در اختیار خاندان سادات قیری که از مبلغان مذهبی شهر شوشتر بودند قرار گرفت.[۱][۲]
آثار ثبتشده
| ردیف | نام اثر | نگاره | دیرینگی | موقعیت | شمارهٔ ثبت | تاریخ ثبت | منبع |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ۱ | آتشکده | ![]() |
اشکانی (پارت) ـ ساسانی | میدان نفتون ۳۱°۵۹′۱٫۰″ شمالی ۴۹°۱۶′۵۳٫۶″ شرقی / ۳۱٫۹۸۳۶۱۱°شمالی ۴۹٫۲۸۱۵۵۶°شرقی |
۳۰۰ | ۱۳۱۶/۰۹/۲۹ | [۳] |
| ۲ | معبد بردنشانده | ![]() |
اشکانی (پارت) | ۱۶ کیلومتری مسجد سلیمان جاده سد شهید عباسپور ۳۲°۲′۲۲٫۲″ شمالی ۴۹°۱۹′۲۷٫۳″ شرقی / ۳۲٫۰۳۹۵۰۰°شمالی ۴۹٫۳۲۴۲۵۰°شرقی |
۳۷۲ | ۱۳۲۷/۱۲/۰۲ | [۴] |
| ۳ | روستای تاریخی بتوند | از قبل از ساسانیان | ۲۰ کیلومتری مسجد سلیمان جاده اهواز مسجدسلیمان | ۳۷۲ | ۱۳۹۹/۴/۲۰ | ||
| ۴ | تپه باستانی کلگه | ![]() |
پیش از تاریخ (قرن دوم بیش از میلاد) | مرکز شهر، چهارراه بهرهبرداری، اداره میراث فرهنگی مسجد سلیمان | ۱۷۰۸ | ۱۳۶۴/۱۲/۱۸ | |
| ۵ | چهارطاقی سیم بند | احتمالاٌ ساسانی ـ صدر اسلام | بعد از طی ۵۰ کیلومتر در مسیر جاده مسجد سلیم | ۲۲۹۲ | ۱۳۷۸/۰۱/۰۹ | ||
| ۶ | بقعه، قدمگاه شاه قطب الدین/ امامزاده عبدال | تیموریان | بین منطقه اندیکاوشیمباز | ۲۶۱۲ | ۱۳۷۸/۱۲/۲۵ | ||
| ۷ | چاه نمره یک | ![]() |
قاجاریه | شهرستان مسجد سلیمان نزدیک اداره میراث فرهنگی | ۳۶۰۹ | ۱۳۷۹/۱۲/۲۵ | |
| ۸ | بقعه خضر زنده و قبرستان پیرامون آن | صفویه | ۱۵ کیلومتری شمال شهر لالی | ۴۶۸۴ | ۱۳۸۰/۱۰/۱۱ | ||
| ۹ | آرامگاه شاه ابوالقاسم | قاجاریه (۱۲۲۳ ه.ش) | ۲۳ کیلومتری شهر لالی، شاه آباد سادات | ۴۶۸۵ | ۱۳۸۰/۱۰/۱۱ | ||
| ۱۰ | قلعهمیدان | اتابکان | شهرستان مسجد سلیمان، ۱۶ کیلومتری شهر لالی، ۵۰۰ متری بقعه خضر زند ه | ۴۶۸۶ | ۱۳۸۰/۱۰/۱۱ | ||
| ۱۱ | قلعه صلواتی | ایلخانیان | استان خوزستان، شهرستان مسجد سلیمان، شمال غربی شهر لالی | ۴۶۸۷ | ۱۳۸۰/۱۰/۱۱ | ||
| ۱۲ | قلعه اره تی (هره تی) | ایلخانیان | استان خوزستان، شهرستان مسجد سلیمان، بخش لالی | ۴۶۸۸ | ۱۳۸۰/۱۰/۱۱ | ||
| ۱۳ | امامزاده برکه و گورستان مجاور آن | صفویه | ۵ کیلومتری بعد از لالی، روستای شاه آباد سادات | ۴۶۸۹ | ۱۳۸۰/۱۰/۱۱ | ||
| ۱۴ | شهر قدیمی چال شهر گریوه | قرن ۷ ق | شهرستان مسجد سلیمان، بخش لالی، روستایهارکله | ۷۹۲۷ | ۱۳۸۱/۱۲/۱۷ | ||
| ۱۵ | قلعه مش مرداسی | قاجاریه | شهرستان مسجد سلیمان، دو کیلومتری شمال شرقی شهر لالی | ۹۹۶۲ | ۱۳۸۲/۰۶/۲۳ | ||
| ۱۶ | محوطه تاریخی کارخانه سیمان | تاریخی ـ اسلامی | جاده مسجد سلیمان به هفتگل (کیلومتر ۵۵) روستای گل گیر، کارخانه سیمان | ۹۹۶۳ | ۱۳۸۲/۰۶/۲۳ | ||
| ۱۷ | عمارت تاریخی بنهوار | اتابکان | شهرستان مسجد سلیمان، بخش لالی، روستای بنه وار، نزدیکیهای تنگ بابا احمد | ۹۹۶۴ | ۱۳۸۲/۰۶/۲۳ | ||
| ۱۸ | پلهای آبشور | ساسانی ـ اسلامی | مسجدسلیمان، بخش اندیکا، ۹ک م غرب شهر لایی، روستای جلودار، رودخانه آبشور | ۱۱۹۵۵ | ۱۳۸۴/۰۴/۰۵ | ||
| ۱۹ | پل آلی کون | صفویه ـ قاجاریه | شهرستان مسجد سلیمان، بخش اندیکا، غرب روستای چلوار، رودخانه آلی کون | ۱۱۹۵۶ | ۱۳۸۴/۰۴/۰۵ | ||
| ۲۰ | پل نمره یک | دوره پهلوی | مسجد سلیمان، فاصله ۵۰م میدان نمره یک، مجاورمسجد جامع نمره یک | ۱۱۹۵۷ | ۱۳۸۴/۰۴/۰۵ | ||
| ۲۱ | بیمارستان امام خمینی | اواخر قاجاریه | شهر مسجد سلیمان، داخل محدوده شهری محله کلگه، خیابان آزادی، نبش میدان امام خمینی | ۲۳۷۷۱ | ۱۳۸۷/۰۸/۲۵ | ||
| ۲۲ | نقشبرجسته موری | تاریخی | شهرستان مسجد سلیمان، بخش اندیکا، دهستان چلو، ۱/۷ کیلومتری شرق روستای موری | ۲۳۷۷۲ | ۱۳۸۷/۰۸/۲۵ | ||
| ۲۳ | محوطه ده گه چلوار | قرون میانه اسلامی | شهرستان مسجد سلیمان، بخش اندیکا، دهستان شلال و دشت گل، ۳۰۰ م شمال روستای چلوار | ۲۳۷۷۳ | ۱۳۸۷/۰۸/۲۵ | ||
| ۲۴ | محوطه دره شیران | تاریخی | شهرستان مسجد سلیمان، بخش اندیکا، دهستان للر کتک، ۶ کیلومتری شمال غربی روستای ده ماه بنی | ۲۳۷۷۴ | ۱۳۸۷/۰۸/۲۵ | ||
| ۲۵ | قلعه دلی محمد حسین خان | صفویه ـ قاجاریه | شهرستان مسجد سلیمان، بخش اندیکا، دهستان قلعه خواجه، ۴۰۰ م غرب روستای دلی محمد حسین خان | ۲۳۷۷۵ | ۱۳۸۷/۰۸/۲۵ | ||
| ۲۶ | محوطه شولو | اشکانی ـ قرون میانه اسلامی | شهرستان مسجد سلیمان، بخش اندیکا، دهستان چلو، ۳۰۰ م شمال روستای سرباز | ۲۳۷۷۶ | ۱۳۸۷/۰۸/۲۵ | ||
| ۲۷ | مسجد تمبی | اواخر قاجاریه ـ اوایل پهلوی اول | ۲ کیلومتری جنوب غربی شهر مسجد سلیمان، محله (روستایی) تمبی | ۲۳۷۸۳ | ۱۳۸۷/۰۸/۲۵ | ||
| ۲۸ | زورخانه مسجدسلیمان | پهلوی | داخل محدوده شهری مسجد سلیمان، جنوب میدان انقلاب (میدان مرکزی شهر) خیابان آزادی | ۲۳۷۸۴ | ۱۳۸۷/۰۸/۲۵ | ||
| ۲۹ | نقشبرجسته بردبت | تاریخی | شهرستان مسجد سلیمان، بخش اندیکا، دهستان قره خواجه، ۶ کیلومتری جنوب غرب روستای سوزتینا | ۲۵۹۶۳ | ۱۳۸۷/۱۲/۲۶ | ||
| ۳۰ | محوطه چال شیخ احمد | قرون میانه و متاخر اسلامی | شهرستان مسجد سلیمان، بخش اندیکا، دهستان کوشک، ۴۰۰ م غرب روستای چال شیخ احمد | ۲۵۹۶۵ | ۱۳۸۷/۱۲/۲۶ | ||
| ۳۱ | محوطه چنگا | قرون میانه اسلامی | شهرستان مسجد سلیمان، بخش اندیکا، دهستان للر کتک، ۱/۵ کیلومتری شمال غرب روستای کتک بزرگ | ۲۵۹۶۶ | ۱۳۸۷/۱۲/۲۶ | ||
| ۳۲ | محوطه بنه حیدر | اشکانی ـ قرون میانه اسلامی | شهرستان مسجد سلیمان، بخش اندیکا، دهستان قلعه خواجه، دو کیلومتری جنوب روستای گلالک | ۲۵۹۶۷ | ۱۳۸۷/۱۲/۲۶ | ||
| ۳۳ | بردگوری دو چال منار | تاریخی | شهرستان مسجد سلیمان، بخش اندیکا، دهستان للر و تک، ۲۵۰ م شمال شرق روستای چال منار | ۲۵۹۶۸ | ۱۳۸۷/۱۲/۲۶ | ||
| ۳۴ | قلعه خانی | قاجار | داخل محدوده شهری مسجد سلیمان، محله چهاربیشه، خیابان آیت الله غفاری | ۲۵۹۷۰ | ۱۳۸۷/۱۲/۲۶ | ||
| ۳۵ | بازار تمبی | ![]() |
قاجاریه | شهرستان مسجد سلیمان، بخش مرکزی، دهستان جهانگیری، روستای تمبی | ۲۵۹۷۶ | ۱۳۸۷/۱۲/۲۶ | |
| ۳۶ | بردگوری یک چال منار | تاریخی | شهرستان مسجد سلیمان، بخش اندیکا، دهستان للروکتک، ۶۰۰ م شمال روستای چال منار | ۲۵۹۸۰ | ۱۳۸۷/۱۲/۲۶ | ||
| ۳۷ | بردگوری یک چال سنگها | تاریخی | شهرستان مسجد سلیمان، بخش اندیکا، دهستان للروکتک، ۸ کیلومتری جنوب شرق روستای کتک | ۲۵۹۸۱ | ۱۳۸۷/۱۲/۲۶ | ||
| ۳۸ | بردگوری چال دیره | تاریخی | شهرستان مسجد سلیمان، بخش اندیکا، دهستان للروکتک، ۶ کیلومتری جنوب شرق روستای کتک | ۲۵۹۸۲ | ۱۳۸۷/۱۲/۲۶ | ||
| ۳۹ | بردگوری امیرالمؤمنین | تاریخی | شهرستان مسجد سلیمان، بخش اندیکا، دهستان آبژدان، ۱۵۰ م جنوب شرق روستای امیرالمؤمنین | ۲۵۹۸۸ | ۱۳۸۷/۱۲/۲۶ | ||
| ۴۰ | نقشبرجسته تنگ بتان | تاریخی | شهرستان مسجد سلیمان، بخش اندیکا، دهستان للر وکتک، ۱ک م جنوب روستای مورت پادلا | ۲۵۹۸۹ | ۱۳۸۷/۱۲/۲۶ | ||
| ۴۱ | محوطه چال دیره | هخامنشی ـ قرون میانه و متاخر اسلامی | شهرستان مسجد سلیمان، بخش اندیکا، دهستان للر کتک، ۶ کیلومتری جنوب شرقی روستای کتک | ۲۵۹۹۰ | ۱۳۸۷/۱۲/۲۶ | ||
| ۴۲ | بردگوری موری | تاریخی | شهرستان مسجد سلیمان، بخش اندیکا، دهستان چلو، ۱/۵ کیلومتری شرق روستای موری | ۲۵۹۹۱ | ۱۳۸۷/۱۲/۲۶ | ||
| ۴۳ | محوطه ده کیدیده | قرون اولیه و میانه اسلامی | شهرستان مسجد سلیمان، بخش اندیکا، دهستان للرکت، یک کیلومتری جنوب غرب روستای کتک | ۲۵۹۹۲ | ۱۳۸۷/۱۲/۲۶ | ||
| ۴۴ | تپه قلعه کهنه | قرون متاخراسلامی | شهرستان مسجد سلیمان، بخش اندیکا، دهستان چلو، شمال روستای سربازار | ۲۵۹۹۳ | ۱۳۸۷/۱۲/۲۶ | ||
| ۴۵ | بردگوری دو سوسن و سرخاب | تاریخی | شهرستان مسجد سلیمان، بخش اندیکا، دهستان چلو، ۱/۲ کیلومتری جنوب غرب روستای سربازار | ۲۵۹۹۴ | ۱۳۸۷/۱۲/۲۶ | ||
| ۴۶ | بردگوریهای باغات کتک | تاریخی | شهرستان مسجد سلیمان، بخش اندیکا، دهستان للر و کتک، دو کیلومتری شمال غربی روستای کتک، در دامنه کوه | ۲۵۹۹۵ | ۱۳۸۷/۱۲/۲۶ | ||
| ۴۷ | کارخانه تقطیر بی بی یان | دوره پهلوی | شهرستان مسجدسلیمان، محله بی بی یان | ۳۱۷۲۵ | ۱۳۹۶/۰۳/۰۱ | [۵] | |
| ۴۸ | پالایشگاه و کارخانه گوگردسازی بی بی یان | دوره پهلوی | شهرستان مسجدسلیمان،محله بی بی یان | ۳۱۷۲۴ | ۱۳۹۶/۰۳/۰۱ | ||
| ۴۹ | مجموعه آسیاب های تمبی | قاجاریه | شهرستان مسجد سلیمان، بخش مرکزی، دهستان جهانگیری، روستای تمبی | ۳۲۰۳۸ | ۱۳۹۷/۱۲/۲۶ | ||
| ۵۰ | کارخانه برق تمبی | دوره پهلوی | شهرستان مسجد سلیمان، بخش مرکزی، دهستان جهانگیری، روستای تمبی | ۳۱۷۲۱ | ۱۳۹۶/۰۳/۰۱ | ||
| ۵۱ | بنگله ۹۶ مسجدسلیمان | دوره پهلوی | شهرستان مسجدسلیمان ، محله ی انبار خوراکی | ۳۲۷۲۵ | ۱۳۹۸/۰۷/۲۱ | ||
| ۵۲ | باشگاه ایران مسجدسلیمان | ![]() |
دوره پهلوی | شهرستان مسجدسلیمان ، محله ی چهار بیشه | ۳۲۷۲۴ | ۱۳۹۸/۰۷/۲۱ | |
| ۵۳ | پل تاریخی بتوند | قاجاریه | شهرستان مسجدسلیمان ، روستای بتوند | ۳۲۰۴۹ | ۱۳۹۷/۰۵/۰۹ |
منابع
- ↑ «بررسی مناقشات عبدالحسین دهدشتی و کمپانی نفت جنوب (مطالعۀ موردی؛ اراضی قیر لارستان 1307-1301ش)» (PDF). فصلنامۀ علمی سازمــان اسناد و کتابخانـــۀ ملــی جمهوری اسلامی ایران. بایگانیشده از اصلی (PDF) در ۱۴ اوت ۲۰۲۱. دریافتشده در ۴ فوریه ۲۰۲۱. مقدار
|dead-url=deadنامعتبر (کمک) - ↑ «ولیعرب، مسعود. تحولات سیاسی اجتماعی شوشتر در دوره قاجار» (PDF). پرتال جامع علوم انسانی. بایگانیشده از اصلی (PDF) در ۱ فوریه ۲۰۲۲. دریافتشده در ۱۲ فوریه ۲۰۲۱. مقدار
|dead-url=deadنامعتبر (کمک) - ↑ «پرونده آتشکده در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافتشده در ۵ فوریهٔ ۲۰۲۲.
- ↑ «پرونده معبد بردنشانده در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافتشده در ۳ فوریهٔ ۲۰۲۲.
- ↑ «میراث نفت در آثار ملی؛ کارخانه تقطیر بیبیان مسجد سلیمان». petromuseum.ir. دریافتشده در ۲۰۲۴-۱۱-۲۴.





