قاضی

قاضیان دیوان بین‌المللی دادگستری

قاضی یا دادرس شخصی است که به تنهایی یا به عنوان عضوی از هیئت قضات، مدیریت یا ریاست دادگاه را بر عهده دارد و به قضاوت می‌پردازد و مسئولیت صدور حکم با اوست. قضاوت، یکی از حساس‌ترین و مهم‌ترین مشاغل و مقامات، در نظام حقوقی ایران، همچون سایر نظام‌های حقوقی، است.[۱]

در نظام حقوقی ایران، به صورت اصطلاحی غیررسمی، قضات به دو دسته کلی شامل قاضی نشسته (قاضی دادگاه) و قاضی ایستاده (قاضی دادسرا) تقسیم می‌شوند و از نظر قانونی، قضات دادسرا در تحقیقات قضایی مکلف به تبعیت از قضات دادگاه هستند.

دادستان، رئیس اداری دادسرا و رئیس دادگستری نیز رئیس اداری دادگاه‌های یک شهرستان هستند.[۲]

قاضی دادگاه در صدور حکم و اتخاذ تصمیم، کاملاً مستقل است اما قاضی دادسرا معمولاً در تصمیمات خود استقلال کامل ندارد.

بازپرس یکی از قضات دادسرا است که در تصمیمات خود از استقلال نسبی برخوردار است و می‌تواند با دادستان، اختلاف نظر داشته باشد که در این صورت، حل اختلاف با قاضی دادگاه خواهد بود.[۳]

منابع

  1. مرکز مشاوره حقوقی دینا. «مراحل قاضی شدن». دریافت‌شده در ۱۸ نوامبر ۲۰۲۲.
  2. مواد ۲۳، ۲۷ و ۲۹۵ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲.
  3. مواد ۲۷۲ و ۲۷۳ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲.