قباعه

قباعه
قبّاعة
روستا
ریشه‌شناسی: «بزرگ‌سر»[۱]
نقشه دهه ۱۸۷۰
نقشه دهه ۱۹۴۰
نقشه معاصر
نقشه دهه ۱۹۴۰ با پوشش معاصر
مجموعه‌ای از نقشه‌های تاریخی ناحیه پیرامون قباعه (دکمه‌ها را بزنید)
مختصات: ۳۲°۵۹′۵۵″ شمالی ۳۵°۳۲′۱۷″ شرقی / ۳۲٫۹۹۸۶۱°شمالی ۳۵٫۵۳۸۰۶°شرقی / 32.99861; 35.53806
شبکه فلسطین۲۰۰/۲۶۷
واحد جغرافیایی-سیاسیقیمومت بریتانیا بر فلسطین
بخشصفد
تاریخ تخلیه جمعیت۲۶ مه ۱۹۴۸[۲]
مساحت
[۳]
 • کل۱۳٬۸۱۷ دونوم (۱۳٫۸۱۷ کیلومتر مربع یا ۵٫۳۳۵ مایل مربع)
جمعیت
 (۱۹۴۵)
 • کل۴۶۰[۴][۳]
علت تخلیه جمعیتحمله نظامی نیروهای یه‌شو

قباعه (قبّاعة، Qabba'a) روستایی عرب‌نشین فلسطینی در بخش صفد بود که در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل در ۲۶ مه ۱۹۴۸ از سکنه تخلیه شد. این روستا در ۶ کیلومتری شمال‌شرق شهر صفد و در نزدیکی جاده صفد–جسر بنات یعقوب در جلیل بالا قرار داشت. گردآوردن اولین لشکر پالماخ در چارچوب عملیات یفتاح به تخلیه این روستا انجامید.

قباعه میان دو دره کوچک جای گرفته بود: مجرای بالایی وادی وقّاص در شمال و مجرای بالایی وادی مشیرفه در جنوب. این موقعیت جغرافیایی از دید دفاعی اهمیت ویژه‌ای به روستا می‌بخشید. در پیرامون روستا آثار باستانی شامل غارها، چاه‌ها، آب‌انبارها، گورستان‌ها و صخره‌های تراشیده وجود داشت که نشان‌دهنده سکونت دیرینه در این ناحیه بود. آب‌های زیرزمینی و چشمه‌ها منبع آب آشامیدنی و آبیاری ساکنان بودند.

پیشینه

دوره عثمانی

در سال ۱۵۹۶ میلادی نام قباعه در دفترهای مالیاتی عثمانی در قالب ناحیه (ناحیة) «جیرا» از توابع سنجق صفد ثبت شده‌است.[۵][۶] جمعیت روستا در آن زمان تماماً مسلمان بود و ۱۱ خانوار و ۲ مرد مجرد (برآورد ۹۹ نفر) داشت. ساکنان مالیات ثابتی به میزان ۲۰ درصد بر فرآورده‌های کشاورزی شامل گندم، جو، درختان زیتون، تاکستان‌ها، بزها و کندوهای زنبور عسل می‌پرداختند که مجموع آن ۲٬۲۸۰ آقچه بود.[۵]

در نقشه‌ای که پیر ژاکوتن در جریان لشکرکشی ناپلئون در ۱۷۹۹ تهیه کرد، این روستا با نام «Koubaa» ثبت شده‌است.[۷]

در سال ۱۸۳۸ ادوارد رابینسون این روستا را با نام «el-Kuba'ah» به‌عنوان روستایی مسلمان‌نشین در ناحیه «الخیط» ثبت کرد.[۸]

در سال ۱۸۷۵ ویکتور گِرَن جمعیت روستا را ۱۲۰ نفر مسلمان گزارش کرد.[۹]

در سال ۱۸۸۱ پیمایش فلسطین غربی از سوی صندوق اکتشاف فلسطین روستا را با نام «Kabbaah» چنین توصیف کرد: «روستایی سنگی با چند غار در جنوب آن، دارای حدود ۱۵۰ نفر مسلمان؛ بر فراز یک خط‌الرأس واقع شده با زیتون‌زار و زمین کشاورزی. آب از برکه و چشمه‌های خوب تأمین می‌شود.»[۱۰]

فهرست جمعیتی حدود سال ۱۸۸۷ جمعیت «Kaba'ah» را در حدود ۳۸۵ نفر مسلمان نشان می‌دهد.[۱۱]

دوره قیمومت بریتانیا

بر پایه سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که مقامات قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام دادند، جمعیت «قباعه» ۱۷۹ نفر مسلمان بود.[۱۲] این شمار در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین به ۲۵۶ نفر مسلمان در ۴۴ خانه افزایش یافت.[۱۳]

قباعه روستایی فشرده بود و از نزدیک به ۶۰ خانه ساخته‌شده از سنگ و خشت تشکیل می‌شد؛ برخی از خانه‌ها در دل صخره کنده شده بودند.[۱۴] در اواخر دوره قیمومت، گسترش جمعیتی و شهری روستا مساحت ساخت‌وساز آن را به ۶۶ دونوم رسانده بود. در مرکز روستا بازارچه‌ای کوچک به همراه مسجد و مدرسه وجود داشت.[۱۵]

بر پایه آمار سال ۱۹۴۵ جمعیت روستا ۴۶۰ نفر مسلمان بود[۴] و مساحت کل زمین‌های آن ۱۳٬۸۱۷ دونوم بود.[۳] از این میزان، ۳۷۹ دونوم باغ و زمین آبیاری‌شدنی، ۷٬۹۶۶ دونوم زیر کشت غلات[۱۶] و ۶۶ دونوم ساختمان‌های مسکونی بود.[۱۷] بیشتر ساکنان به کشاورزی می‌پرداختند؛ به‌ویژه پرورش درختان میوه مانند زیتون، انگور و انجیر. درختان دامنه‌های کوه را پوشانده بودند و غلات و سبزیجات در بستر دره‌ها کاشته می‌شدند. کشت پیاز و پرورش زنبور عسل، گوسفند، بز و گاو نیز در روستا رواج داشت.[۱۸]

جنگ ۱۹۴۸ و پس از آن

در ۲ مه ۱۹۴۸، ایگال آلون با نیروهای هاگانا عملیاتی را آغاز کرد و پس از تصرف عین الزیتون و بیریا، روستاهای فرعم، قباعه و مغر الخیط را با آتش خمپاره‌انداز بمباران کرد که به تخلیه گسترده ساکنان انجامید.[۱۹] قباعه سرانجام در ۲۶ مه ۱۹۴۸ پس از حمله نظامی نیروهای اسرائیلی در چارچوب عملیات یفتاح به‌طور کامل از سکنه تخلیه شد.[۲][۲۰]

در سال ۱۹۵۳ شهرک حاتصور هگلیلیت در ۳ کیلومتری جنوب محل روستا پایه‌گذاری شد؛ اما بر زمین‌های خود روستا بنا نشد.[۵]

در سال ۱۹۹۲ محل روستا چنین توصیف شده‌است: «آوار سنگی خانه‌های ویران‌شده محل را پوشانده و بوته‌ها، علف‌ها، کاکتوس‌ها و درختان انجیر و کاج در آن می‌رویند. بیشتر زمین‌های پیرامون را کشاورزان اسرائیلی کشت می‌کنند، اما بخشی جنگلی و بخشی دیگر چراگاه است.»[۵]

منابع

  1. ↑ Palmer, 1881, p. 76
  2. 1 2 Morris, 2004, p. xvi, village # 48.
  3. 1 2 3 Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 70
  4. 1 2 Department of Statistics, 1945, p. 10
  5. 1 2 3 4 Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains: The Palestinian Villages Occupied and Depopulated by Israel in ۱۹۴۸. Institute for Palestine Studies. ص. ۴۸۳. شابک ۰-۸۸۷۲۸-۲۲۴-۵.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  6. ↑ Hütteroth، W. -D. (۱۹۷۷). Historical Geography of Palestine, Transjordan and Southern Syria in the Late ۱۶th Century. Erlanger Geographische Arbeiten. ص. ۱۷۶. شابک ۳-۹۲۰۴۰۵-۴۱-۲.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  7. ↑ Karmon, Y. (۱۹۶۰). «An Analysis of Jacotin's Map of Palestine». Israel Exploration Journal. ۱۰ (۳–۴): ۱۶۵.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  8. ↑ Robinson، E. (۱۸۴۱). Biblical Researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea. ج. ۳. Crocker & Brewster. ص. ۱۳۶.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  9. ↑ Guérin، V. (۱۸۸۰). Description Géographique Historique et Archéologique de la Palestine. ج. ۳. L'Imprimerie Nationale. ص. ۴۵۳.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  10. ↑ Conder، C.R. (۱۸۸۱). The Survey of Western Palestine: Memoirs of the Topography, Orography, Hydrography, and Archaeology. ج. ۱. Committee of the Palestine Exploration Fund. ص. ۱۹۸.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  11. ↑ Schumacher, G. (۱۸۸۸). «Population list of the Liwa of Akka». Quarterly Statement – Palestine Exploration Fund. ۲۰: ۱۸۹.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  12. ↑ Barron, J. B.، ویراستار (۱۹۲۳). Palestine: Report and General Abstracts of the Census of ۱۹۲۲. Government of Palestine. ص. ۴۱.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  13. ↑ Mills, E.، ویراستار (۱۹۳۲). Census of Palestine ۱۹۳۱. Population of Villages, Towns and Administrative Areas. Government of Palestine. ص. ۱۰۷.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  14. ↑ «قباعة: نبذة تاریخیة». فلسطین فی الذاکرة. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۱۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  15. ↑ «قباعة (قریة)». الموسوعة الفلسطینیة. بایگانی‌شده از اصلی در ۳ اوت ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۲۴ مارس ۲۰۲۶. {{cite web}}: بیش از یک پارامتر |تاریخ بازبینی= و |بازبینی= داده‌شده است (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  16. ↑ «Village Statistics, April, 1945 – Table II». Hadawi, ۱۹۷۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۱۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  17. ↑ «Village Statistics, April, 1945 – Table III». Hadawi, ۱۹۷۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۱۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  18. ↑ «قریة قباعة قضاء صفد». فلسطیننا. ۲۰۲۳-۰۶-۲۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۲-۱۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  19. ↑ Morris، B. (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge University Press. ص. ۲۴۹. شابک ۹۷۸-۰-۵۲۱-۰۰۹۶۷-۶.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  20. ↑ Morris، B. (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge University Press. ص. ۲۵۱. شابک ۹۷۸-۰-۵۲۱-۰۰۹۶۷-۶.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

پیوند به بیرون

This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.