قمپ آتشکده
 | |
| نام | قمپ آتشکده |
|---|---|
| کشور | ایران |
| استان | فارس |
| شهرستان | فسا |
| اطلاعات اثر | |
| اطلاعات ثبتی | |
| شمارهٔ ثبت | ۲۶۴ |
 | |
  قمپ آتشکده مکان در ایران | |
قُمپ یا غُمپ آتشکده یکی از گردشگاههای عمومی استان فارس میباشد. این گردشگاه در منطقهٔ «خرمنکوه» در شهرستان فسا و در محور شیراز - استهبان واقع شده است. این مجموعه شامل بقایای یک آتشکده ساسانی، چشمهای طبیعی، برکهای کوچک و تالاب پرورش ماهی است که بر زیبایی و اهمیت گردشگری آن افزودهاند.
موقعیت و نامگذاری
قمپ آتشکده در حدود بیست کیلومتری شمال فسا و در کنار دریاچهای کوچک قرار دارد. در گویش محلی، این برکه «قمپ» نامیده میشود و نام مجموعه نیز از آن گرفته شده است. اهالی محل این آتشکده را «قربانگاه» مینامند و آن را به طهمورث، پادشاه پیشدادیان، نسبت میدهند.[۱]
ساختار و معماری
در میان بقایای برجایمانده، آتشکدهای دیده میشود که سقف آن فرو ریخته و مصالح آن شامل ساروج، سنگ لاشه و روکشی از گچ بوده است. در کنار آتشکده، آثار متفرقهای از یک شهر ساسانی دیده میشود؛ از جمله سنگی معروف به «سنگ سلمان» که احتمالاً دروازهٔ ورودی یک بنا بوده است.
در سمت چپ قمپ و آنسوی جاده، سنگی چهارگوش و یکپارچه به ارتفاع حدود دو گز قرار دارد که بر یکی از سطوح آن دایرهای حجاری شده و در رأس آن گودالی دیده میشود. این گودال احتمالاً محل افروختن آتش در آیینهای مذهبی زرتشتی بوده است. این سنگ متعلق به دورهٔ ساسانیان است و شواهدی چون سنگنوشتهها و آثار اطراف، گواه سکونت زرتشتیان و اجرای آیینهای مذهبی در این مکان است.[۱]
پوشش گیاهی و باورهای محلی
در اطراف مجموعه، درختان مورد بهوفور دیده میشوند که در آیین زرتشتی مقدس شمرده میشوند. اهالی منطقه از کندن این درختان خودداری میکنند، حتی اگر در زمینهای کشاورزیشان روییده باشند، که نشان از احترام دیرینه به این مکان دارد.[۱]
ثبت ملی
قمپ آتشکده در تاریخ ۱۲ اسفند ۱۳۱۵ با شمارهٔ ثبت ۲۶۴ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[۱]
مقایسه تاریخی
این مجموعه از نظر ساختار و موقعیت، یادآور آتشکدهٔ باعظمت فیروزآباد در استان فارس است و از نظر فرهنگی و تاریخی، جایگاه ویژهای در میراث باستانی منطقه دارد.[۱]
خشک شدن قمپ آتشکده
ساختن سد درودزن در سال ۱۳۵۱ هجری شمسی سبب کاهش ورودی آب رودخانه کر به دریاچه بختگان شده بود.
سپس با احداث سد سیوند بر روی رودخانه سیوند و در منطقهای بنام تنگه بلاغی، سیلابهای رودخانه سیوند هم به رودخانه کُر نرسید همچنین ساخت سدی دیگر بنام ملاصدرا و در منطقهای بنام تنگ براق و در بالادست سد درودزن سبب شد آبی به دریاچه نرسد. به نظر کارشناسان، وجود سه سد درودزن، سیوند و ملاصدرا در بالادست دریاچه بختگان بر روی رودخانههای کُر و سیوند که منبع اصلی تأمین آب این دریاچه است، موجب خشک شدن این حوضه آبی شده است.[۲] از سوی دیگر، با خشک شدن این دریاچه، دیگر بخار آب از دریاچه برنخواهد خواست و در نتیجه محصولات کشاورزی نیریز، بختگان، استهبان، خرامه، فسا و ارسنجان (به ویژه انجیر و بادام) به شدت کاهش خواهد یافت مثلا قمپ آتشکده یکی از چشمههای معروف استان فارس در شمال فسا که ۲۰ کیلومتر فاصله مستقیم با بختگان دارد پس از خشکیدن آن، روی به کمآبی گذاشته و خشک شد.[۳]
منابع
- 1 2 3 4 5 6 «آتشکده قمپ، فسا». کویرها و بیابانهای ایران. دریافتشده در ۱ مهر ۱۴۰۴.
- ↑ سدهای بالادست، تالاب بختگان را خشک کرده است . [خبرگزاری جمهوری اسلامی(ایرنا) http://www.irna.ir]
- ↑ «دریاچه بختبرگشته بختگان جان داد». خبرگزاری تسنیم. ۲۸ شهریور ۱۳۹۲. دریافتشده در ۲۸ آذر ۱۳۹۵.