لباس فضایی اورلان
لباس فضایی اورلان (انگلیسی: Orlan space suit) (به روسی: Орлан؛ به معنای عقاب دریایی) مجموعه‌ای از مدل‌های نیمه‌سخت و یک‌تکه لباس فضانوردی است که توسط شرکت ان‌پی‌پی زوزدا طراحی و ساخته شده است. این لباس‌ها برای راه‌پیمایی فضایی (EVA) در روسکوسموس (جانشین برنامه فضایی شوروی) و همچنین برنامه‌های فضایی کشورهای دیگر از جمله ناسا استفاده شده‌اند.[۱][۲][۳]
تاریخچه
نخستین راه‌پیمایی فضایی با استفاده از لباس اورلان در ۲۰ دسامبر ۱۹۷۷ در ایستگاه فضایی اتحاد جماهیر شوروی یعنی سالیوت ۶ و در طول مأموریت سایوز ۲۶ انجام شد. یوری روماننکو و گئورگی گرچکو لباس فضانوردی اورلان-دی را آزمایش کردند. اورلان-دی‌ام برای نخستین بار در ۲ اوت ۱۹۸۵ توسط فضانوردان ولادیمیر جانی‌بک‌اف و ویکتور ساوینیخ در سالیوت ۷ استفاده شد.
لباس‌های فضانوردی اورلان برای راه‌پیمایی‌های فضایی در ایستگاه‌های سالیوت استفاده می‌شدند، اما برای ایستگاه فضایی میر، مدل‌های اورلان-دی‌ام‌ای و اورلان-ام جایگزین آن‌ها شدند: اورلان-دی‌ام‌ای برای نخستین بار در نوامبر ۱۹۸۸ توسط فضانورد موسی منارف در ایستگاه فضایی میر استفاده شد. استفاده از اورلان-ام در ایستگاه میر از سال ۱۹۹۷ تا پایان عمر عملیاتی ایستگاه ادامه یافت و اکنون در ایستگاه فضایی بین‌المللی استفاده می‌شود. لباس‌های فضانوردی اورلان توسط فضانوردان روسی، آمریکایی، اروپایی، کانادایی و چینی استفاده شده است.
در ۳ فوریه ۲۰۰۶، یک لباس اورلان بازنشسته مجهز به فرستنده رادیویی که سوت‌ست-۱ نامیده شد، از ایستگاه فضایی بین‌المللی به مدار پرتاب گردید.[۴][۵][۶]
در آوریل ۲۰۰۴، چین ۱۳ لباس فضانوردی اورلان را از روسیه وارد کرد: سه عدد برای فعالیت خارج از سفینه (EVA)، دو عدد برای آموزش در هوابند، چهار عدد برای آموزش در مخزن شناوری خنثی و چهار عدد برای آزمایش سیستم پشتیبان EVA در فضاپیمای شنژو.[۷] اجزای مختلف لباس‌های EVA و لباس‌های آموزشی هوابند، از جمله تجهیزات الکتریکی و ارتباطی، توسط چین طراحی و ساخته شد. در زبان چینی، به لباس‌های فضانوردی اورلان با ترجمه تحت‌اللفظی کلمه Орلان، «هایینگ» (Haiying) گفته می‌شود (به چینی: 海鹰؛ به معنای عقاب دریایی). در ۲۷ سپتامبر ۲۰۰۸، لیو بومینگ یکی از لباس‌های اورلان را پوشید تا به ژای ژیگانگ در طول بخش راه‌پیمایی فضایی مأموریت شنژو ۷ کمک کند.[۸]
در ژوئن ۲۰۰۹، جدیدترین نسخه رایانه‌ای یعنی اورلان-ام‌کی در طول یک راه‌پیمایی فضایی پنج ساعته برای نصب تجهیزات جدید در ایستگاه فضایی بین‌المللی آزمایش شد. بهبود اصلی این لباس جدید، جایگزینی تجهیزات رادیویی-دورسنجی در کوله‌پشتی سامانه پشتیبان حیات قابل حمل با یک مینی‌کامپیوتر است. این رایانه داده‌های سامانه‌های مختلف لباس فضانوردی را پردازش کرده و در صورت بروز نقص، هشدار می‌دهد. سپس یک طرح احتیاطی را ارائه می‌دهد که روی صفحه نمایش ال‌سی‌دی در قسمت سمت راست سینه لباس فضانوردی نمایش داده می‌شود.
در سپتامبر ۲۰۲۰ اعلام شد که شرکت زوزدا تولید لباس‌های فضانوردی برای فضانوردان هندی را آغاز کرده است؛ این اقدام بخشی از مأموریت سرنشین‌دار گاگانیان است که چهار تن از فضانوردان آن آموزش‌های خود را در سال ۲۰۱۹ در مرکز آموزش فضانوردان گاگارین در روسیه آغاز کرده بودند.[۹]
طراحی
لباس فضانوردی اورلان مدل‌های مختلفی را پشت سر گذاشته است. عناوین تایید شده برای استفاده در فضا شامل مدل‌های اورلان-دی (Orlan-D)، اورلان-دی‌ام (Orlan-DM)، اورلان-دی‌ام‌ای (Orlan-DMA) و اورلان-ام (Orlan-M) است؛ مدل‌های اورلان-جی‌ان (Orlan-GN)، اورلان-تی (Orlan-T) و اورلان-وی (Orlan-V) برای اهداف آموزشی و در زیر آب استفاده می‌شوند.[۱۰][۱۱] جدیدترین مدل که اورلان-ام‌کی‌اس (Orlan-MKS) نام دارد، از سال ۲۰۱۷ در ایستگاه فضایی بین‌المللی استفاده می‌شود. لباس اصلی اورلان با زمان عملیاتی دو و نیم ساعت، به عنوان یک لباس مداری برای استفاده در برنامه ماه شوروی طراحی شده بود، هرچند بعداً به نفع مدلی با ظرفیت عملیاتی بیشتر کنار گذاشته شد. مدل اورلان-دی زمان عملیاتی را به سه ساعت و اورلان-ام به نه ساعت افزایش داد. طول عمر متوسط طراحی شده برای این لباس فضانوردی چهار سال (یا حداکثر ۱۵ راه‌پیمایی فضایی) است و طبق سنت کارخانه سازنده، به لباس‌هایی با خطوط آبی شماره‌های تولید زوج و به خطوط قرمز شماره‌های فرد اختصاص می‌یابد.[۱۲][۱۳]
لباس فضانوردی اورلان نیمه‌سخت است و دارای تنه صلب و بازوهای منعطف می‌باشد.[۱۴] این لباس دارای یک دریچه ورود از پشت در قسمت کوله‌پشتی است که اجازه می‌دهد نسبتاً سریع (تقریباً در پنج دقیقه) پوشیده شود. اولین لباس‌های اورلان توسط یک کابل بند ناف به فضاپیما متصل می‌شدند که برق و پیوندهای ارتباطی را تأمین می‌کرد. مدل اورلان-دی‌ام و مدل‌های پس از آن خودکفا هستند.
مدل‌ها
لباس مدار ماه
مدل D
مدل DM
مدل DMA
مدل M
مدل MK
مدل MKS
آموزش
لباس‌های اورلان در مرکز آموزش فضانوردان گاگارین در شهر ستاره‌ها در نزدیکی مسکو استفاده می‌شوند: مدل اورلان-جی‌ان برای آموزش غوطه‌وری در آب، اورلان-تی برای آموزش مراحل کار با هوابند و اورلان-وی برای آموزش پرواز در شرایط بی‌وزنی.
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ NASA (1997). "NASA Press Briefing". ناسا. Archived from the original on November 16, 2001. Retrieved November 8, 2007.
- ↑ ESA (2004). "Orlan spacesuit". آژانس فضایی اروپا. Archived from the original on August 26, 2007. Retrieved November 8, 2007.
- ↑ Encyclopedia Astronautica (2007). "Orlan Space Suit". Encyclopedia Astronautica. Archived from the original on November 17, 2002. Retrieved November 8, 2007.
- ↑ Tariq Malik (2006). "So Long, SuitSat: Astronauts Launch Spacesuit in ISS Spacewalk". Space.com. Retrieved November 8, 2007.
- ↑ Robert Z. Pearlman for CollectSpace.com (2006). "Orlan Overboard: The Suit Behind the Sat". Space.com. Retrieved November 8, 2007.
- ↑ Space Today Online (2006). "Suitsat: An empty spacesuit broadcasting to Earth". Space Today Online. Retrieved November 8, 2007.
- ↑ "王兆耀：神七出舱活动俄专家提供了技术支持" [Wang Zhaoyao: Russian Experts Provided Technical Support for Shenzhou 7's Extravehicular Activities] (Press release) (in Chinese). Jiuquan. Xinhua News Agency. 2008-09-24. Archived from the original on 2018-08-09. Retrieved 2018-08-09.
- ↑ McDowell, Jonathan (2008-10-12). "JSR No. 601". Jonathan's Space Report. Archived from the original on 2012-02-12. Retrieved 2012-07-08.
- ↑ "Explained:Zvezda, the Russian firm making suits for India's Gaganyaan astronauts". 5 October 2020.
- ↑ NPP InterCoS (2007). "Zvezda's Museum and Spacesuit Photo Report". NPO International Cooperation in Space. Retrieved November 8, 2007.
- ↑ Jonathan McDowell (2000). "The History of Spaceflight Chapter 7.2: Zvezda Orlan spacesuits". Retrieved November 8, 2007.
- ↑ "Space fashion". 11 April 2014.
- ↑ "Russian spacesuits". 2008.
- ↑ JSC RD&PE "Zvezda". "Space Suits". JSC RD&PE "Zvezda", Russia. Archived from the original on November 1, 2007. Retrieved November 8, 2007.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 Isaac Abramov & Ingemar Skoog (2003). Russian Spacesuits. Chichester, UK: Praxis Publishing Ltd. ISBN 1-85233-732-X.
- 1 2 «RuSpace». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ اوت ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۴ ژانویه ۲۰۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 Zak, Anatoly (February 26, 2025). "Orlan MKS spacesuit". RussianSpaceWeb.com. Retrieved 2025-02-28.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Orlan space suit». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۴ فوریه ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- راه‌پیمایی فضایی