ماراتن در مسابقات جهانی دو و میدانی از اولین دورهٔ آن، در سال ۱۹۸۳ میلادی، در دو بخش مردان و زنان به رقابت گذاشته شده است. این مسابقات از لحاظ ارزشمندی، دومین تورنمنت معتبر جهانی در این رشته (پس از ماراتن در المپیک) است. از سال ۱۹۹۷ تا ۲۰۱۱ میلادی، این تورنمنت میزبان مسابقات تیمی جام جهانی ماراتن هم بود. در حال حاضر بخشی از برنامه و تقویم کلان ماراتنهای جهانی است که شامل شش مسابقه برتر سالانه است. فرمت مسابقات دارای مسابقات جداگانه مردان و زنان است که هر دو به عنوان یک فینال مستقیم عمل میکنند. تعداد شرکتکنندگان معمولاً بین شصت تا هشتاد دونده در هر مسابقه است. این رویداد معمولاً در استادیوم اصلی شروع شده و همانجا به پایان میرسد و بقیهٔ مسیر مسابقه در جادههای اطراف شهر میزبان برگزار میشود.
رکوردهای قهرمانی این رویداد عبارتند از ۲:۰۶:۵۴ ساعت برای مردان، که توسط آبل کیروی در سال ۲۰۰۹، و ۲:۲۰:۵۷ ساعت برای زنان، توسط پائولا رادکلیف در سال ۲۰۰۵ ثبت شد.[۱]رکورد جهانی هرگز در مسابقات توسط مردان یا زنان شکسته نشده است یا با آن برابری نکرده است، که نشان دهنده فقدان ضربان ساز و رویکرد تاکتیکی بیشتر ورزشکاران به مسابقات قهرمانی است.[۲]
کاترین ندربا و ادنا کیپلاگات موفقترین ورزشکاران این رویداد هستند که هر کدام دو مدال طلا و یک مدال نقره در ماراتن زنان کسب کردهاند. علاوه بر این، کیپلاگات در پنج ماراتن پیاپی قهرمانی دو و میدانی جهان، از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۹، به پنج نفر نخست راه یافت. سه ورزشکار دیگر دو بار برنده ماراتن مسابقات جهانی شدهاند: آبل آنتون، جواد غریب، و آبل کیروی - که همه آنها به همراه ادنا کیپلاگات پیروزهای متوالی داشتند.
کنیا با کسب ۱۰ مدال طلا طی ادوار مختلف (پنج مدال مردان و پنج مدال زنان)، موفقترین کشور در تاریخ این مسابقات است. اتیوپی با ۶ مدال طلا (سه طلای مردان و سه طلای زنان) در رتبه بعدی قرار دارد. در میان کشورهای اروپایی نیز، اسپانیا با کسب پنج مدال طلا، بهترین نتایج را کسب کرده است. در بین کشورهای آسیایی هم ژاپن با یک طلای مردان و دو طلای زنان، پیشتاز است.
پاتریک دوپوی از پلینزی فرانسه در سال ۲۰۰۷ با ۴۶ سال و ۸۵ روز مسنترین مرد تاریخ مسابقات قهرمانی جهان شد. [۴] طبق مقررات فعلی، رکوردهای جوانترین شرکت کنندگان قبت نمیماند؛ زیرا هر ورزشکاری در رده نوجوانان (زیر ۲۰ سال) یا کمتر، در آن سال واجد شرایط شرکت در ماراتن نیست.[۵]
دوپینگ
اولین محرومیت دوپینگ در ماراتن قهرمانی جهان در سال ۲۰۰۱ بود، زمانی که روبرتو باربی، دونده ایتالیایی که نفر شصتم در مسابقه مردان بود، به وسیلهٔ تست دوپینگ محروم شد. نایلیا یولامانوا، که نفر هشتم در مسابقه زنان ۲۰۰۹ بود، نخستین زنی بود که به علت دوپینگ محروم گردید و میخائیل لمایف، ورزشکار روس، نتیجهاش در همان دوره از مسابقات، از جدول نهایی مسابقه مردان پاک شد. بینظمیهای مربوط به پاسپورت بیولوژیکی باعث شد که نامزدیهای عبدالرحیم گمری در سالهای ۲۰۰۹ و ۲۰۱۱ به صورت گذشتهنگر باطل شوند. [۶] برنامهٔ ضد دوپینگ، در مسابقات قهرمانی سال ۲۰۱۳ میلادی باعث شد جرمیاس سالوژ از مسابقات ماراتن مردان به علت مثبت شدن دوپینگ او، محروم شود.[۷]
گیرمای گبرسلاسی (ERI)
بای شوئه (CHN)
کیم هایه گیونگ (PRK)
احمد حسن (SOM)
سو سو نینگ (TPE)
آبل آنتون (ESP)
کاترین ندربا (KEN)
هلالیا یوهانس (NAM)
راجرو پریتیله (ITA)
روبرتا گرونر (USA)
پاتریک دوپوی (PYF).svg.png){kind=small}
.svg.png){kind=small}
مراکش (MAR)
اتیوپی (ETH)
جیبوتی (DJI)
اوگاندا (UGA)
ژاپن (JPN).svg.png){kind=small}
استرالیا (AUS)
تانزانیا (TAN)
مکزیک (MEX)
اسرائیل (ISR)
قطر (QAT).svg.png){kind=small}
بلژیک (BEL)
برزیل (BRA)
آلمان شرقی (GDR)
هلند (NED)
سوئیس (SUI)
پرتغال (POR)
رومانی (ROU)
بحرین (BHR).svg.png){kind=small}
بریتانیای کبیر (GBR)
نروژ (NOR)
لهستان (POL)
اتحاد جماهیر شوروی (URS)
فرانسه (FRA)
روسیه (RUS)
