ماریا لوئیزا گابریلا ساووی

ماریا لوئیزا گابریلا ساووی
ملکه همسر اسپانیا
تصدی۲ نوامبر ۱۷۰۱ – ۱۴ فوریه ۱۷۱۴
زاده۱۷ سپتامبر ۱۶۸۸
کاخ سلطنتی تورین
درگذشته۱۴ فوریهٔ ۱۷۱۴ (۲۵ سال)
مادرید
آرامگاه
اسکوریال
همسر(ان)فلیپه پنجم (ا. ۱۷۰۱)
فرزند(ان)
خانداندودمان ساووی
پدرویکتور آمادئوس دوم، دوک ساووی
مادرآن ماری دورلئان

ماریا لوئیزا گابریلا ساووی (انگلیسی: Maria Luisa Gabriella of Savoy; ۱۷ سپتامبر ۱۶۸۸ – ۱۴ فوریهٔ ۱۷۱۴) سیاستمدار و شهبانو اهل اسپانیا بود.

او که با لقب لا ساوویانا شناخته می‌شد، از طریق ازدواج با شاه فیلیپ پنجم، ملکه اسپانیا شد.[۱] او در دوران غیبت همسرش از سال ۱۷۰۲ تا ۱۷۰۳ به عنوان نایب‌السلطنه عمل کرد و در طول جنگ جانشینی اسپانیا، که طی آن فیلیپ برای حفظ مشروعیت و جایگاه خود بر تخت سلطنت مبارزه می‌کرد، نفوذ زیادی به عنوان مشاور سیاسی داشت و اغلب در مقام نایب‌السلطنه فعالیت می‌کرد. با وجود سن کم، ماریا لوئیزا خود را فردی بالغ، باهوش، سخت‌کوش و مصمم نشان داد و دوره‌های نیابت سلطنت او موفقیت‌آمیز بود؛ به‌گونه‌ای که احترام رعایای خود را به دست آورد و در میان مردم بسیار محبوب و مورد علاقه شد. در پایان جنگ جانشینی اسپانیا، فیلیپ پنجم به عنوان پادشاه اسپانیا به رسمیت شناخته شد و شاخه اسپانیایی دودمان بوربون را بنیان گذاشت که تا امروز بر اسپانیا حکومت می‌کند. دو تن از چهار پسر او، لوئیس یکم و فرناندوی ششم، به نوبت پادشاه اسپانیا شدند. ماریا لوئیزا در ۱۴ فوریه ۱۷۱۴، در سن ۲۵ سالگی، بر اثر سل در مادرید درگذشت.[۲]

زندگی

کودکی

ماریا لوئیزا گابریلا در ۱۷ سپتامبر ۱۶۸۸ در کاخ سلطنتی تورین، ساووی، زاده شد. او سومین دختر و دومین فرزند بازماندهٔ ویکتور آمادئوس دوم، دوک ساووی، و آن ماری دورلئان، کوچک‌ترین دختر فیلیپ یکم، دوک اورلئان و شاهدخت هنریتا انگلستان بود. ماریا لوئیزا گابریلا در دوران کودکی به عنوان دختری «باهوش، بازیگوش و شاد» توصیف شده است و آموزش بسیار خوبی دریافت کرد. او رابطه‌ای صمیمانه با خواهر بزرگ‌تر خود، ماریا آدلاید، داشت که بعدها با لوئی، دوک بورگونی، نوهٔ ارشد لوئی چهاردهم، ازدواج کرد.[۳]

نامزدی

شاهزادهٔ فرانسوی فیلیپ، دوک آنژو، پس از مرگ عموی بزرگ خود، کارلوس دوم اسپانیا، که فرزندی نداشت، به‌تازگی بر تخت پادشاهی اسپانیا نشسته بود. فیلیپ پنجم برای تقویت اقتدار متزلزل خود در اسپانیا، که به سبب زادگاه فرانسوی‌اش با تردید روبه‌رو بود، تصمیم گرفت با ازدواج با ماریا لوئیزا گابریلا، دختر دوک ساووی و دخترعموی دوم خود از طریق لوئی سیزدهم، پیوندهایش را با خاندان ساووی حفظ کند. در اواسط سال ۱۷۰۱، فیلیپ پنجم با اجازهٔ پدربزرگش، لوئی چهاردهم، از او خواستگاری کرد.[۴] این دو در ۱۲ سپتامبر ۱۷۰۱، پنج روز پیش از سیزدهمین سالروز تولد ماریا لوئیزا گابریلا، به صورت ازدواج نیابتی با یکدیگر ازدواج کردند. او در ۱۸ سپتامبر وارد نیس شد و مورد استقبال پاپ کلمنت یازدهم قرار گرفت. پاپ در ۲۰ سپتامبر، به عنوان هدیه‌ای آیینی، رز زرین را به او اهدا کرد. سپس او ظرف کمتر از یک هفته از نیس به آنتیب رفت و از آنجا راهی بارسلون شد.[۳]

ملکه اسپانیا

نشان رسمی ملکه ماریا لوئیزا.

مراسم رسمی ازدواج در ۲ نوامبر ۱۷۰۱ برگزار شد. فیلیپ پنجم هفده سال داشت و ماریا لوئیزا سیزده ساله بود.[۳] فیلیپ از همان آغاز عمیقاً عاشق همسرش بود. همانند همسر دومش، او از نظر جنسی به همسرش وابستگی شدیدی داشت، زیرا باورهای مذهبی‌اش مانع از آن می‌شد که خارج از چارچوب ازدواج رابطه‌ای جنسی داشته باشد. برخلاف آنچه برای پادشاهان اسپانیا معمول بود، او معمولاً تمام شب را در بستر همسرش می‌خوابید و بر حقوق زناشویی خود اصرار داشت. اندکی پس از ازدواج، سفیر فرانسه، دوک گرامون، به لوئی چهاردهم گزارش داد که فیلیپ تا زمانی که همسری داشته باشد، کاملاً تحت نفوذ او خواهد بود. این گزارش باعث شد لوئی چهاردهم به نوهٔ خود هشدار دهد که اجازه ندهد ملکه بر او سلطه پیدا کند.[۵]

پرتره اثر خوان گارسیا د میراندا

به‌طور کلی، نفوذ ملکهٔ جوان سودمند بود. ماریا لوئیزا گابریلا با وجود سن کم، فردی بسیار بالغ، از نظر سیاسی آگاه، خوش‌بیان و سخت‌کوش توصیف شده است. او در سراسر اسپانیا به سبب ادارهٔ کشور در دوران نیابت سلطنت مورد ستایش قرار گرفت و گفته می‌شود انرژی لازم را به فیلیپ پنجم، که معمولاً شخصیتی منفعل داشت، بخشید تا بتواند در جنگ‌ها مشارکت مؤثری داشته باشد.[۵]

نیابت سلطنت و جنگ

در سال ۱۷۰۲، فیلیپ پنجم ناچار شد برای شرکت در جنگ جانشینی اسپانیا راهی پادشاهی ناپل شود. در غیاب همسرش، ماریا لوئیزا گابریلا که تنها ۱۴ سال داشت، عملاً از مادرید وظایف نایب‌السلطنه را بر عهده گرفت. او اصرار داشت که به همهٔ شکایت‌ها رسیدگی شود، دستور می‌داد گزارش‌ها مستقیماً برای او ارسال شوند،[۱] ساعت‌های طولانی همراه وزیران به ادارهٔ امور کشور می‌پرداخت، با سفیران دیدار می‌کرد و تلاش داشت از پیوستن ساووی به دشمن جلوگیری کند،[۵] هرچند این هدف در نهایت محقق نشد. با این حال، اقدامات او موجب سازمان‌دهی دوبارهٔ «خونتا» (Junta) شد و همچنین اشراف و شهرهای مختلف کمک‌های مالی قابل توجهی برای پشتیبانی از جنگ پرداختند.[۱]

سرانجام در سال ۱۷۱۵، فیلیپ پنجم به عنوان پادشاه قانونی اسپانیا به رسمیت شناخته شد و بیشتر متصرفات استعماری اسپانیا را حفظ کرد، اما سرزمین‌های این کشور در ایتالیا را واگذار کرد و برای خود و فرزندانش از هرگونه ادعا نسبت به تاج‌وتخت فرانسه صرف‌نظر نمود.

دسیسه‌های درباری

بانوی درباری فرانسوی ماری آن دو لا ترموئی، شاهدخت دز اورسن از اعضای دربار ملکه اسپانیا بود. او به عنوان کامررا مایور د پالاسیو، یعنی عالی‌ترین بانوی ندیمهٔ دربار ملکه، نفوذ فراوانی بر ماریا لوئیزا گابریلا به دست آورد. دو لا ترموئی با استفاده از تمام اختیارات و امتیازاتی که این مقام برای نزدیکی دائمی به ملکه در اختیارش قرار می‌داد، نفوذ گسترده‌ای در اسپانیا پیدا کرد. او تقریباً همیشه در کنار ماریا لوئیزا حضور داشت، از لحظه‌ای که ملکه اتاق‌های خصوصی خود را ترک می‌کرد او را همراهی می‌کرد، در جلسات شورا در کنار او می‌نشست و هنگام گوش دادن به مذاکرات به خیاطی می‌پرداخت، سپس همراه ملکه به اتاق‌هایش بازمی‌گشت و حتی در خصوصی‌ترین امور شخصی مانند لباس پوشیدن و تعویض لباس او حضور داشت و همچنین رفت‌وآمد افرادی را که قصد دیدار با ملکه را داشتند کنترل می‌کرد. از آنجا که فیلیپ پنجم نیز اتاق خواب خود را با ماریا لوئیزا گابریلا مشترک بود، شاهدخت اورسن توانست نفوذ فوق‌العاده‌ای بر شخص پادشاه نیز به دست آورد.[۵]

در سال ۱۷۰۴، دو لا ترموئی به دستور لوئی چهاردهم از اسپانیا تبعید شد و این تصمیم ضربهٔ سختی به پادشاه و ملکه وارد کرد. با این حال، در سال ۱۷۰۵، او بار دیگر به مادرید بازگشت و بازگشتش موجب خرسندی فراوان ملکه شد.[۱]

درگذشت

ماریا لوئیزا گابریلا در سال‌های پایانی زندگی خود به بیماری سل مبتلا شد. او سرانجام در ۱۴ فوریه ۱۷۱۴، در سن ۲۵ سالگی، در آلکازار سلطنتی مادرید درگذشت.[۱] پیکر او در سن لورنسو د ال اسکوریال به خاک سپرده شد. در ۱۶ سپتامبر ۱۷۱۴، تنها چند ماه پس از درگذشت او، همسرش به صورت ازدواج نیابتی با الیزابت فارنزه، وارث فرانچسکو فارنزه، دوک پارما، ازدواج کرد.[۱] خواهرزادهٔ او، شاهدخت ماریا لوئیزا ساووی، به افتخار او نام‌گذاری شد.

فرزندان

۱. لوئیس (۲۵ اوت ۱۷۰۷ – ۳۱ اوت ۱۷۲۴): بعدها با عنوان لوئیس یکم، پادشاه اسپانیا بر تخت نشست. او با لوئیز الیزابت اورلئان ازدواج کرد.

۲. فلیپه (۲ ژوئیه ۱۷۰۹ – ۱۸ ژوئیه ۱۷۰۹): در دوران نوزادی درگذشت.

۳. فلیپه (۷ ژوئن ۱۷۱۲ – ۲۹ دسامبر ۱۷۱۹): در دوران کودکی درگذشت.

۴. فرناندوی ششم (۲۳ سپتامبر ۱۷۱۳ – ۱۰ اوت ۱۷۵۹): با اینفانتا ماریا باربارای پرتغال ازدواج کرد.

از آنجا که هیچ‌یک از پسران ماریا لوئیزا گابریلا صاحب فرزند نشدند، او هیچ نوادهٔ مستقیمی از خود بر جای نگذاشت.

تبارنامه

منابع

  1. 1 2 3 4 5 6 Hume, Martin Andrew Sharp (1906). "Epilogue". Queens of Old Spain. E. Grant Richards. pp. 531–537. Retrieved 15 September 2018.
  2. ↑ "Marie Louise of Savoy (1688–1714)". Encyclopedia.com. Retrieved 2026-08-04.
  3. 1 2 3 The Gentleman's magazine, Volumes 302-303, F. Jefferies, 1789, p 284
  4. ↑ The Gentleman's magazine, Volumes 302-303, F. Jefferies, 1789, p 286
  5. 1 2 3 4 Orr, Clarissa Campbell (2004-08-12). Queenship in Europe 1660-1815: The Role of the Consort. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-81422-5. Retrieved 15 September 2018.
  6. ↑ Genealogie ascendante jusqu'au quatrieme degre inclusivement de tous les Rois et Princes de maisons souveraines de l'Europe actuellement vivans [Genealogy up to the fourth degree inclusive of all the Kings and Princes of sovereign houses of Europe currently living] (in French). Bourdeaux: Frederic Guillaume Birnstiel. 1768. p. 24.

پیوند به بیرون

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ ماریا لوئیزا گابریلا ساووی موجود است.
This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.