مانونگال

نونگال
الهه زندان‌ها
لوحی که بخشی از سرود نونگال روی آن نوشته شده است. موزه مؤسسه خاورشناسی، دانشگاه شیکاگو
نام‌های دیگرمانونگال
مرکز فرهنگی غالبنیپور
اطلاعات شخصی
والدینارشکیگال و آنو
همسربیرتوم
فرزنداندالوم
همتایان
همتای دیلباتنینه‌گال

نونگال، (سومری: 𒀭𒎏𒃲 dNun-gal، «شاهدخت بزرگ»)، که با نام مانونگال و احتمالاً Bēlet-balāṭi نیز شناخته می‌شود، الهه زندان‌های بین‌النهرین بود که گاهی با جهان زیرین نیز مرتبط است. او به ویژه در دوره اور سوم در شهرهایی مانند نیپور، لاگاش و اور پرستش می‌شد.

شوهر او بیرتوم بود و او را در میانِ درباریان و عروس انلیل می‌دانستند. در متن‌ها همچنین او با خداییان مانند ارشکیگال، نینتینوگا و نینکاسی مرتبط است.

بسیاری از اطلاعات موجود در مورد نقش او در باورهای بین‌النهرین از یک سرود سومری به دست می‌آید که بخشی از برنامه درسیِ کتابت در دوره بابلی باستان بود.

نام

نام نونگال در سومری به معنای «شاهدخت بزرگ» است.[۱] یکی از شکل‌های جمعی از نام که در برخی اسناد گواهی شده است را می‌توان همتای یکی از اصطلاحات جمعی برای خدایان بین‌النهرین، ایگیگی در نظر گرفت.[۱]

شخصیت

جرمیا پترسون مجازات و بازداشت را حوزه اصلی نونگال توصیف می‌کند.[۲]

نونگال علیرغم اینکه الهه زندان‌ها بود، به عنوان یک خدای مهربان در نظر گرفته می‌شد.[۳]

نونگال همچنین یک الهه زیرزمینی بود، همانطور که از ارتباط او با ارشکیگال و لقب نینکورا، «بانوی جهان زیرین» که در طلسمات به او اطلاق می‌شد، نشان داده می‌شود.[۲]

ارتباط با سایر خداییان

همسر نونگال بیرتوم بود که نامش در زبان اکدی به معنای «بند» یا «غل و زنجیر» است.[۴] در حالی که این واژه از نظر گرامری مونث است، این خدایی مرد بود.[۴] بیرتوم همچنین در فهرست‌های خدا در میان خدایان جهان زیرین دیده می‌شود که با نرگال در ارتباط هستند.[۴] از آنجایی که نونگال عروس انلیل خطاب می‌شود، بیرتوم احتمالا پسر او بوده است.[۵] نونگال را «ناظر واقعی انلیل»، agrig-zi-dEn-lil-lá، نیز خطاب می‌کردند.[۶] در فهرست خدای آن = آنوم، خدایی به نام دالوم که آنتوان کاوینیو و مانفرد کربرنیک معنای آن را به سرف‌داری (Frondienst) ترجمه کرده‌اند، به عنوان پسر نونگال ظاهر می‌شود.[۴] بنا بر سرود نونگال مادر او ارشکیگال[۲] و پدر او آنو است که البته امکان دارد عبارت آخر دقیق نباشد.[۷]

نونگال در توصیف سفر آیینی پابیلساگ به لاگاش ظاهر می‌شود.[۸] گفته شده که او به عنوان یک خدایی قاضی با او ارتباط داشته، اما همچنین ممکن است به دلیل او با دنیای زیرین ارتباط برقرار کرده باشد.[۹]

پانویس

منابع

  • Asher-Greve, Julia M.; Westenholz, Joan G. (2013). Goddesses in Context: On Divine Powers, Roles, Relationships and Gender in Mesopotamian Textual and Visual Sources (PDF). ISBN 978-3-7278-1738-0.
  • Beaulieu, Paul-Alain (2003). The pantheon of Uruk during the neo-Babylonian period. Leiden Boston: Brill STYX. ISBN 978-90-04-13024-1. OCLC 51944564.
  • Behrens, Herman; Klein, Jacob (1998), "Ninegalla", Reallexikon der Assyriologie, retrieved 2022-02-22
  • Cavigneaux, Antoine; Krebernik, Manfred (1998), "Nungal", Reallexikon der Assyriologie (به آلمانی), retrieved 2022-02-22
  • Civil, Miguel (2017). Studies in Sumerian Civilization. Selected writings of Miguel Civil. Publicacions i Edicions de la Universitat de Barcelona. ISBN 978-84-9168-237-0. OCLC 1193017085.
  • George, Andrew R. (1993). House most high: the temples of ancient Mesopotamia. Winona Lake: Eisenbrauns. ISBN 0-931464-80-3. OCLC 27813103.
  • Krebernik, Manfred (1998), "Nin-kasi und Siraš/Siris", Reallexikon der Assyriologie (به آلمانی), retrieved 2022-05-25
  • Krebernik, Manfred (2005), "Pabilsaĝ(a)", Reallexikon der Assyriologie, retrieved 2022-02-22
  • Lambert, Wilfred G. (1980). "The Theology of Death". Death in Mesopotamia. Copenhagen: Akademisk Forlag. ISBN 87-500-1946-5. OCLC 7124686.
  • Michalowski, Piotr (1998), "Nisaba A. Philological", Reallexikon der Assyriologie, retrieved 2022-02-22
  • Peterson, Jeremiah (2009). "Two New Sumerian Texts Involving The Netherworld and Funerary Offerings". Zeitschrift für Assyriologie und Vorderasiatische Archäologie. 99 (2). doi:10.1515/ZA.2009.006. S2CID 162329196.
  • Peterson, Jeremiah (2009a). God lists from Old Babylonian Nippur in the University Museum, Philadelphia. Münster: Ugarit Verlag. ISBN 978-3-86835-019-7. OCLC 460044951.
  • Reid, John Nicholas (2015). "Runaways and Fugitive-Catchers during the Third Dynasty of Ur". Journal of the Economic and Social History of the Orient. Brill. 58 (4): 576–605. doi:10.1163/15685209-12341383. ISSN 0022-4995.
  • Reid, John Nicholas (2016). "The Birth of the Prison: The Functions of Imprisonment in Early Mesopotamia". Journal of Ancient Near Eastern History. Walter de Gruyter GmbH. 3 (2): 81–115. doi:10.1515/janeh-2017-0008. ISSN 2328-9562. S2CID 165703190.
  • Sjöberg, Åke W. (1973). "Nungal in the Ekur". Archiv für Orientforschung. Archiv für Orientforschung (AfO)/Institut für Orientalistik. 24: 19–46. ISSN 0066-6440. JSTOR 41637722. Retrieved 2022-02-23.