ماه ملک خاتون

ماه ملک خاتون
ماه ملک خاتون
	ماه ملک در مرکز صفوفی از اصفهان به بغداد، برای ازدواج قریب‌الوقوعش با خلیفه مقتدی در سال ۱۰۸۷ به تصویر کشیده شده است. نظام الملک نیز در حال همراهی صفوف به تصویر کشیده شده است. برگی از نسخه خطی نگارستان، ایران، احتمالاً شیراز، مورخ ۱۵۷۳-۷۴.
همسر خلیفه عباسی
سلطنت	۱۰۸۲ – ۱۰۸۹
زاده	اصفهان، امپراتوری سلجوقی
درگذشته	۱۰۸۹; اصفهان، امپراتوری سلجوقی
آرامگاه	اصفهان
همسر(ان)	مقتدی
فرزند(ان)	جعفر بن مقتدی
دودمان	سلجوقیان
پدر	ملکشاه یکم
مادر	ترکان خاتون

ماه ملک خاتون شاهدخت سلجوقی، دختر ملکشاه سلجوقی، خواهر محمود یکم سلجوقی و همسر دوم خلیفه عباسی مقتدی بود.

زندگی

ماه ملک خاتون یکی از دختران ملکشاه سلجوقی و ترکان خاتون بود،^[۱] او در سال ۱۰۸۲ با خلیفه عباسی مقتدی ازدواج کرد.^[۲]

در سال ۱۰۸۲ خلیفه، فخرالدوله^[۳]^[۴] را با هدایا و بیش از ۲۰۰۰ دینار به اصفهان فرستاد تا در مورد ازدواج با دختر ملکشاه مذاکره کند.^[۳] ملک شاه در سوگ مرگ پسرش داوود بود و در مذاکرات شرکت نکرد؛ بلکه فخرالدوله نزد نظام الملک رفت.^[۳] این دو این بار با هم همکاری کردند؛ آنها نزد مادر شاهدخت، ترکان خاتون رفتند تا درخواست خود را مطرح کنند.^[۳] او در ابتدا بی‌علاقه بود زیرا حاکم غزنوی پیشنهاد بهتر ۱۰۰۰۰۰ دینار داده بود.^[۳]^[۴] خدیجه ارسلان خاتون که با قائم عباسی ازدواج کرده بود، به او گفت که ازدواج با خلیفه اعتبار بیشتری خواهد داشت و او نباید از خلیفه پول بیشتری بخواهد.^[۴]

سرانجام، ترکان خاتون با ازدواج موافقت کرد، اما با شرایط سنگینی که برای مقتدی تعیین شده بود: در ازای ازدواج با شاهزاده خانم سلجوقی، مقتدی ۵۰۰۰۰ دینار به علاوه ۱۰۰۰۰۰ دینار اضافی به عنوان مهریه پرداخت می‌کرد، همسر فعلی خود (سفری خاتون، خواهر ملکشاه) و کنیزان را رها می‌کرد و موافقت می‌کرد که با هیچ زن دیگری رابطه جنسی نداشته باشد.^[۳] این امر بار بسیار سنگینی بر دوش خلیفه عباسی بود، زیرا عباسیان به شدت «سیاست‌های تولید مثل» خود را کنترل می‌کردند، به طوری که همه وراث آنها از ام ولدها، کنیزان حرمسرای عباسی، متولد شده بودند و بنابراین با هیچ سلسله رقیبی ارتباطی نداشتند.^[۳] فخرالدوله با موافقت با شرایط ترکان خاتون، مقتدی را در موقعیت بسیار نامساعدی قرار داد و در عین حال به نفع سلجوقیان نیز عمل کرد.^[۳]

ماه ملک همسر دوم مقتدی شد. پدرش رضایت داد و عقد ازدواج منعقد شد. او در مارس ۱۰۸۷ به بغداد رسید. ازدواج در مه ۱۰۸۷ انجام شد. او در ۳۱ ژانویه ۱۰۸۸ شاهزاده جعفر را به دنیا آورد. اما سپس مقتدی از او دوری کرد و ماه ملک اجازه بازگشت به اصفهان را خواست. او در ۲۹ مه ۱۰۸۹ به همراه پسرش بغداد را به مقصد خراسان ترک کرد. طولی نکشید که خبر مرگ ماه ملک به بغداد رسید. مقتدی که بیمار بود، پسرش را در اکتبر ۱۰۹۲ به بغداد بازگرداند. جعفر به کاخ خلیفه بازگردانده شد و تا زمان مرگش در ۲۱ ژوئن ۱۰۹۳ در آنجا ماند. جعفر در نزدیکی مقبره‌های خلیفه در گورستان رُصافه به خاک سپرده شد.^[۵]

جستارهای وابسته

سفری خاتون

منابع

El-Hibri, T. (2021). The Abbasid Caliphate: A History. Cambridge University Press.
al-Sāʿī, Ibn; Toorawa, Shawkat M.; Bray, Julia (2017). كتاب جهات الأئمة الخلفاء من الحرائر والإماء المسمى نساء الخلفاء: Women and the Court of Baghdad. Library of Arabic Literature. NYU Press.
Hanne, Eric (2008). "The Banu Jahir and Their Role in the Abbasid and Saljuq Administrations".

↑ El-Hibri, T. (2021). The Abbasid Caliphate: A History. Cambridge University Press. p. 211. ISBN 978-1-107-18324-7.
↑ al-Sāʿī, Ibn; Toorawa, Shawkat M.; Bray, Julia (2017). كتاب جهات الأئمة الخلفاء من الحرائر والإماء المسمى نساء الخلفاء: Women and the Court of Baghdad. Library of Arabic Literature. NYU Press. pp. 62, 63. ISBN 978-1-4798-6679-3.
1 2 3 4 5 6 7 8 Hanne, Eric (2008). "The Banu Jahir and Their Role in the Abbasid and Saljuq Administrations". Al-Masaq. 20 (1): 29–45. doi:10.1080/09503110701823536. S2CID 154985025. Archived from the original on 24 June 2023. Retrieved 22 March 2022.
1 2 3 Ibn al-Athir; Richards, D.S. (translator) (4 April 2014). The Annals of the Saljuq Turks: Selections from al-Kamil fi'l-Ta'rikh of Ibn al-Athir. pp. 195–7, 203, 210. ISBN 9781317832553. Retrieved 27 March 2022. {{cite book}}: |first2= نام عام دارد (کمک)
↑ al-Sāʿī, Ibn; Toorawa, Shawkat M.; Bray, Julia (2017). كتاب جهات الأئمة الخلفاء من الحرائر والإماء المسمى نساء الخلفاء: Women and the Court of Baghdad. Library of Arabic Literature. NYU Press. p. 63. ISBN 978-1-4798-6679-3.

[1] El-Hibri, T. (2021). The Abbasid Caliphate: A History. Cambridge University Press. p. 211. ISBN 978-1-107-18324-7.

[al-sai-2] -Sāʿī, Ibn; Toorawa, Shawkat M.; Bray, Julia (2017). كتاب جهات الأئمة الخلفاء من الحرائر والإماء المسمى نساء الخلفاء: Women and the Court of Baghdad. Library of Arabic Literature. NYU Press. pp. 62, 63. ISBN 978-1-4798-6679-3.

[Hanne_2008-3] 1 2 3 4 5 6 7 8 Hanne, Eric (2008). "The Banu Jahir and Their Role in the Abbasid and Saljuq Administrations". Al-Masaq. 20 (1): 29–45. doi:10.1080/09503110701823536. S2CID 154985025. Archived from the original on 24 June 2023. Retrieved 22 March 2022.

[Ibn_al-Athir-4] 1 2 3 Ibn al-Athir; Richards, D.S. (translator) (4 April 2014). The Annals of the Saljuq Turks: Selections from al-Kamil fi'l-Ta'rikh of Ibn al-Athir. pp. 195–7, 203, 210. ISBN 9781317832553. Retrieved 27 March 2022. {{cite book}}: |first2= نام عام دارد (کمک)

[5] -Sāʿī, Ibn; Toorawa, Shawkat M.; Bray, Julia (2017). كتاب جهات الأئمة الخلفاء من الحرائر والإماء المسمى نساء الخلفاء: Women and the Court of Baghdad. Library of Arabic Literature. NYU Press. p. 63. ISBN 978-1-4798-6679-3.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]