محمد سلیمان

محمد سلیمان
اطلاعات شخصی
زاده	۱۹۵۹ طرطوس
درگذشته	۱ اوت ۲۰۰۸ (۴۹ سال) طرطوس، سوریه بعثی
ملیت	سوریه‌ای
حزب سیاسی	شاخه منطقه‌ای سوریه از حزب بعث سوسیالیست عرب
پیشه	مشاور امنیت ملی رئیس‌جمهور
خدمات نظامی
وفاداری	سوریه بعثی
خدمت/شاخه	نیروهای مسلح عربی سوریه
سال‌های خدمت	۱۹۸۵–۲۰۰۸
درجه	سرتیپ

محمد سلیمان (۱۹۵۹–۱ اوت ۲۰۰۸) سرتیپ سوری و مشاور ویژه رئیس‌جمهور بشار اسد در امور تأمین تسلیحات و جنگ‌افزارهای استراتژیک بود.

او در تاریخ ۱ اوت ۲۰۰۸ در شهر طرطوس سوریه، طی یک عملیات ویژه توسط نیروهای اسرائیلی کشته شد.

سلیمان در سال ۱۹۵۹ در دریکی‌ش، در خانواده‌ای ثروتمند و اشرافی علوی به دنیا آمد.

در سال ۱۹۸۵، او از دانشکده مهندسی مکانیک دانشگاه دمشق فارغ‌التحصیل شد. پس از فارغ‌التحصیلی، دورهٔ مهندسی فرماندهی در دانشکده نظامی را گذراند و با درجهٔ سروان مهندس فارغ‌التحصیل شد. او سه فرزند داشت. سلیمان یکی از اولین فارغ‌التحصیلان برجسته در دانشکده نظامی بود که همین امر موجب نزدیکی او به باسل اسد شد. او سپس به عنوان افسر مهندس ارشد در گردانی از گارد ریاست جمهوری سوریه که باسل اسد فرماندهی آن را بر عهده داشت، منصوب شد.

او برای توسعهٔ جنگ‌افزارهای تانک برای گارد ریاست جمهوری به اتحاد جماهیر شوروی اعزام شد و در آنجا مدرک کارشناسی ارشد و سپس دکترای خود را در زمینهٔ توسعهٔ تسلیحات توپخانه‌ای دریافت کرد. پس از بازگشت در سال ۱۹۹۰، سمت مدیر دفتر خصوصی و مشاور ویژهٔ امور نظامی سرهنگ باسل اسد را به عهده گرفت. او عضو کمیتهٔ نظامی ویژهٔ تسلیحات بود که مسئول خرید و توسعهٔ جنگ‌افزارها بود.

در سال ۱۹۹۴، پس از مرگ باسل اسد در یک سانحه رانندگی، بشار اسد فرماندهی تیپ ۴۱ گارد ریاست جمهوری را بر عهده گرفت و سرتیپ سلیمان به عنوان مدیر دفتر خصوصی او منصوب شد. او اتاق عملیات ویژهٔ بشار اسد را مدیریت می‌کرد که وظیفهٔ آن پیگیری امور ارتش و سازمان‌های امنیتی، جابه‌جایی و بازنشستگی افسران بود. او همچنین دفتری ویژه را با هماهنگی دفتر اطلاعات کاخ ریاست جمهوری برای پیگیری اوضاع داخلی، وزارتخانه‌ها و نهادهای حزبی تأسیس کرد. هنگام درگذشت حافظ اسد در سال ۲۰۰۰، سلیمان رئیس اتاق عملیاتی بود که سرویس‌های امنیتی را اداره می‌کرد.

مئیر داگان، مدیرکل پیشین موساد، از او با عنوان «فرمانده ارتش سایه» یاد می‌کرد. سازمان اطلاعات نظامی اسرائیل (اَمان) معتقد بود که او «توانایی‌های سازمانی و لجستیکی خارق‌العاده‌ای» داشت.

او همچنین مسئولیت فعالیت‌های فوق محرمانه نظامی و اطلاعاتی، از جمله رسیدگی به روابط با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) و ساخت تأسیسات هسته‌ای الکِبار را بر عهده داشت. سلیمان امور محرمانه اطلاعاتی را برای رئیس‌جمهور مدیریت می‌کرد و همچنین گزارش شده که مسئول انتقال تسلیحات از سوریه به حزب‌الله و حماس در لبنان و غزه بود. او روابط بسیار نزدیکی با عماد مغنیه، رئیس ستاد حزب‌الله، و قاسم سلیمانی، ژنرال ایرانی، برقرار کرده بود.

رسانه‌های ایرانی گزارش دادند که سلیمان در ۱ اوت ۲۰۰۸ در ساحل تفرجگاه الرمال الذهبیه در نزدیکی طرطوس، با شلیک یک سلاح مجهز به صداخفه‌کن به سر و گردن کشته شد.

روزنامهٔ السفیر گزارش داد که علی جراح، جاسوس دستگیرشدهٔ موساد، «اعتراف کرده که نقاط مشخصی را در شهر ساحلی طرطوس در شمال سوریه شناسایی کرده است»؛ منطقه‌ای که سلیمان در آن ترور شد. روزنامهٔ ساندی تایمز نیز ترور سلیمان را به نیروهای ویژهٔ اسرائیل نسبت داد.

با این حال، یک سند دیپلماتیک افشا شده حاکی از آن بود که فرانسه به ایالات متحده گفته است سلیمان احتمالاً در نتیجهٔ رقابت سیاسی داخلی در دولت سوریه کشته شده است و احتمالاً ماهر اسد، برادر رئیس‌جمهور سوریه، دستور قتل را صادر کرده است. فرانسه همچنین ادعا کرده بود که سلیمان توسط تک‌تیرانداز کشته نشده، بلکه در خودروی خود هدف گلوله قرار گرفته است.

در سال ۲۰۰۹، نشریهٔ اشپیگل در مقاله‌ای در مورد انهدام الکِبار، گزارشی دقیق از ترور سلیمان ارائه داد که نشان می‌داد این ترور با شلیک تک‌تیراندازان از یک قایق تفریحی در حال عبور صورت گرفته و تلویحاً آن را به دخالت مستقیم سلیمان در ساخت تأسیسات هسته‌ای الکِبار و روابط قوی او با حزب‌الله و ایران مرتبط دانست.

در سال ۲۰۱۵، یک سند آژانس امنیت ملی ایالات متحده (NSA) که توسط ادوارد اسنودن فاش شد، نشان داد که اسرائیل مستقیماً پشت قتل سلیمان قرار داشته است. بر اساس این سند، ترور توسط یگان کماندویی دریایی اسرائیل، شایِتِت ۱۳، انجام شده بود.

طبق کتابی نوشتهٔ مایکل بار زوهار و نسیم میشال، سلیمان توسط دو تک‌تیرانداز شایتت ۱۳ ترور شد که از قایقی در فاصلهٔ حدود یک مایلی ساحل به سمت ویلای او شنا کرده بودند. این دو کماندو که اسلحه‌هایشان به صداخفه‌کن مجهز بود، پس از دریافت یک سیگنال الکترونیکی در گوش‌هایشان، به‌طور همزمان به او شلیک کرده و سپس عقب‌نشینی کردند.

سلیمان در ۳ اوت ۲۰۰۸ به خاک سپرده شد. در مراسم تشییع او ماهر اسد و آصف شوکت حضور داشتند. با این حال، نشریهٔ نیویورکر به نقل از یک مقام سابق اسرائیلی ناشناس نوشت: «هیچ مراسم تشییع یا رویدادی برگزار نشد. هیچ‌وقت اعتراف نکردند که او کشته شده است. او صرفاً ناپدید شد.»

طبق یک سند وزارت خارجهٔ ایالات متحده که توسط ویکی‌لیکس منتشر شد، مقامات سوریه مبلغ ۸۰ میلیون دلار پول نقد در زیرزمین خانهٔ سلیمان پیدا کردند. گفته می‌شود این کشف، رئیس‌جمهور اسد را ناراحت کرده و او را وادار به آغاز تحقیقاتی در مورد چگونگی دستیابی سلیمان به این مقدار ثروت کرد.

• عملیات باغ میوه

• مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Muhammad Suleiman». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۴ اکتبر ۲۰۲۵.