محمد نوری

محمّد هدایت نوری
اطلاعات پس‌زمینه
نام تولد	محمّد هدایت نوری
نام(های) دیگر	محمّد نوری
زاده	۱ دی ۱۳۰۸ رشت، ایران
درگذشته	۹ مرداد ۱۳۸۹ (۸۰ سال) تهران، ایران
ژانر	لایت کلاسیک-فولکلور
سال‌های فعالیت	۱۳۲۸–۱۳۸۹
سازهای اصلی
پیانو
نوع صوت	بِیس
جایزه(ها)	جایزهٔ خورشید طلایی (۱۳۷۸) چهرهٔ ماندگار (۱۳۸۵)

محمّد هدایت نوری (زادهٔ ۱ دی ۱۳۰۸ – درگذشتهٔ ۹ مرداد ۱۳۸۹) آموزگار آواز و خواننده ایرانی بود. از مشهورترین آهنگ‌های وی می‌توان به جان مریم، کهکشان عشق سرزمین محبوب من^[۱] و ایران ایران^[۲] اشاره کرد.

محمّد نوری در ۱ دیِ ۱۳۰۸ در رشت زاده شد.^[۳] محمد نوری فارغ‌التحصیل هنرستان تئاتر، زبان و ادبیات انگلیسی از دانشگاه تهران، و مبانی تئاتر از دانشکدهٔ علوم اجتماعی بود.^[۴] دهه ۱۳۲۰ (خورشیدی) دوران آغاز نوعی تفکر در شعر و موسیقی آوازی درمیان مردم ایران، به‌ویژه نسل جوان بود که بخشی را می‌توان متأثر از نشر و پخش وسیع‌تر موسیقی علمی و آثار فولکلور کشورهای جهان از طریق رادیو و صفحات گرامافون دانست. محمد نوری در همین سال‌ها (سنین نوجوانی) با خواندن اشعار نوینی که بر روی نغمه‌های روز کشورهای غربی و برخی قطعات کلاسیکِ آوازی سروده شده‌بود، کار خوانندگی را آغاز کرد.^[۳] ناصر حسینی، افسر موسیقیدان ارتش ایران از مشوقان محمد نوری بوده است.^[۴]

نوری در کنار تحصیل در رشته ادبیات زبان انگلیسی و رشته نمایش، آواز ایرانی را نزد اسماعیل مهرتاش آموخت. پس از آن نزد استادان هنرستان عالی موسیقی، سیروس شهردار و فریدون فرزانه و مصطفی کمال پورتراب رفت و از آن‌ها تئوری موسیقی، سلفژ و نوازندگی پیانو را فراگرفت.^[۳] آواز کلاسیک را نزد اولین باغچه‌بان و فاخره صبا آموخته و شیوه آوازی خود را با تأثیر از استادانی چون حسین اصلانی و ناصر حسینی پیدا کرد و رفته رفته به شیوه منحصر به فرد خود دست یافت.^[۵]

محمد نوری پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران و پس از مدتی سکوت، فعالیت هنری خود را با آلبوم در شب سرد زمستانی همراه با فریبرز لاچینی و احمدرضا احمدی در سال ۱۳۶۸ از سر گرفت. این همکاری بعدها با آلبوم «آوازهای سرزمین خورشید» ادامه یافت.^[۳]

محمد نوری طی پنج دهه بیش از سیصد قطعهٔ آوازی اجرا کرد.^[۳] او همچنین به نوشتن و ترجمهٔ مقالات و سرودن اشعاری برای ترانه پرداخت. محمد نوری در سال‌های پایانی عمر چند اجرا به نفع بیماران خاص داشت. وی ترانه‌های زیادی با تم میهنی اجرا کرد.^[۵] یکی از مهم‌ترین و معروف‌ترین ترانه‌های وی، جان مریم نام دارد که آهنگ آن از ساخته‌های کامبیز مژدهی است.

محمد نوری برنده جایزه خورشید طلایی (۵۰ سال صدای متفاوت و ماندگار) در سال ۱۳۷۸ از جشنواره مهر، و دارای مدرک درجه یک هنری از شورای عالی ارزیابی کشور و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بود.^[۶][۷]

وی در سال ۱۳۸۵ از سوی سازمان صدا و سیما به عنوان چهرهٔ ماندگار برگزیده شد.^[۶][۷][۸]

محمد نوری موسیقی را زبانی جهانی و از آنِ همه اقوام و ملت‌های روی زمین می‌دانست و از همین رو به اقتباس و الهام از هنر کلاسیک غرب معتقد بود.^[۹]

محمد نوری پس از سال‌ها مبارزه با بیماری سرطان و وخامت وضعیت جسمانی در شامگاه شنبه ۹ مرداد ۱۳۸۹ در بیمارستان جم در تهران درگذشت و در قطعه هنرمندان بهشت زهرا به خاک سپرده شد.^[۱۰]

• جان مریم
• در شب سرد زمستانی (فریبرز لاچینی)
• آوازهای سرزمین خورشید (فریبرز لاچینی)
• دلاویزترین (محمد سریر)
• در ماه باران (شهرام گلپریان)
• جاودانه با عشق (محمد سریر)
• شکوفه خاطرات (شهرام گلپریان)
• چراغی در افق (محمد سریر)
• شکوفه در شکوفه (شهرام گلپریان)
• جلوه‌های ماندگار (محمد سریر)

اجرای محمد نوری در جشن سه‌سالگی مجلۀ بخارا

• فهرست دفن‌شدگان در قطعه هنرمندان، بهشت زهرا

• محمد نوری/همشهری آنلاین
• جام جم
• زندگینامهٔ محمد نوری
• تصنیف‌ها، ترانه‌ها و سروده‌های ایران زمین/ سعید مشکیت قلم/ تهران: خانهٔ سبز / ۱۳۷۷–۲ج.
• محمد نوری در گذشت - خبرگزاری ایلنا
• دردا که جز به مرگ ندانند، قدر مرد - حوزه هنری
• محمد نوری به دیار باقی شتافت - حوزه هنری