محمود حسن دیوبندی
مولانا، شیخ الهند محمود حسن دیوبندی (دئوبندی) | |
|---|---|
 | |
| مدیر سوم و شیخ الحدیث دارالعلوم دیوبند | |
| دوره مسئولیت ۱۸۹۰ – ۱۹۱۵ | |
| پس از | سیداحمد دهلوی |
| پیش از | انورشاه کشمیری |
| اولین رییس جمعیت علمای هند | |
| دوره مسئولیت نوامبر ۱۹۲۰ – ۳۰ نوامبر ۱۹۲۰ | |
| پس از | کفایتالله دهلوی (بهعنوان رییس موقت) |
| پیش از | کفایتالله دهلوی |
محمود حسن دیوبندی (با عنوان مشهور «شیخالهند»؛ ۱۸۵۱–۱۹۲۰) یکی از علمای مسلمان هندوستان و فعال جنبش استقلال هند بود که دانشگاه ملی اسلامیه را بنیان گذاشت و جنبش نامههای ابریشمی را برای آزادی هند راهاندازی کرد. او نخستین طلبهای بود که در مدرسه علمیه دارالعلوم دیوبند تحصیل کرد. استادان او شامل محمدقاسم نانوتوی و محمود دیوبندی بودند و در زمینه تصوف، از امدادالله مهاجر مکی و رشید احمد گنگوهی اجازهنامه علمی دریافت کرد.
حسن مدیریت مدرسه دارالعلوم دیوبند را بر عهده داشت و سازمانهایی مانند جامعه انصار و نظارۃ المعارف را تأسیس کرد. او ترجمهای از قرآن به زبان اردو نگاشت و کتابهایی مانند ادله کامله، ایضاح الادله، احسن القرا و جهد المقّل را تألیف کرد. او در دارالعلوم دیوبند به تدریس حدیث پرداخت و نسخهبرداری و ویرایش سنن ابوداوود را انجام داد. از شاگردان برجسته او میتوان به اشرفعلی تهانوی، انورشاه کشمیری، حسین احمد مدنی، کفایتالله دهلوی، ثناءالله امریتساری و عبیدالله سندی اشاره کرد.[۱]
حسن یکی از مخالفان سرسخت حکومت بریتانیا در هند بود. وی جنبشهایی برای سرنگونی سلطه بریتانیا راهاندازی کرد، اما در سال ۱۹۱۶ دستگیر و به زندان مالت منتقل شد.[۲] او در سال ۱۹۲۰ آزاد شد و از سوی کمیته خلافت، عنوان «شیخالهند» (بزرگ هند) به او اهدا شد. او فتاوای دینی در حمایت از جنبش عدم همکاری با بریتانیا صادر کرد و در بخشهای مختلف هند سفر کرد تا مسلمانان را به پیوستن به جنبش آزادی ترغیب کند. محمود حسن در نوامبر ۱۹۲۰ ریاست دومین نشست عمومی جمیعت علمای هند را بر عهده گرفت و به ریاست آن منصوب شد. دانشکده پزشکی شیخالهند مولانا محمود حسن به یاد او نامگذاری شده است و در سال ۲۰۱۳، دولت هند تمبر یادبود جنبش نامههای ابریشمی او را منتشر کرد.[۳]
منابع
- ↑ Wasti, Syed Tanvir (2006). "The Political Aspirations of Indian Muslims and the Ottoman Nexus". Middle Eastern Studies. 42 (5): 709–722. ISSN 0026-3206.
- ↑ Nakhuda، Ismaeel. «Where were Indian Muslim scholars interned in Malta?». Basair.net (به انگلیسی). دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۸-۲۶.
- ↑ Standard، Business. «Prez releases special stamp on 'Silk Letter Movement'». www.business-standard.com (به انگلیسی). دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۸-۲۶.