مدآرکایو
 | |
گونهٔ وبگاه | انتشار پیش‌چاپ‌های پژوهش‌های پزشکی |
|---|---|
| در دسترس به زبان | انگلیسی |
| مالک | openRxiv |
| وبگاه | |
| تجاری؟ | خیر |
| راه‌اندازی | ژوئن ۲۰۱۹ |
| وضعیت کنونی | فعال |
مدآرکایو (به انگلیسی: MedRxiv) یک مخزن موضوعی برخط برای انتشار پیش‌چاپ‌ها در همه رشته‌های علوم بهداشتی است. این سامانه مقاله‌های حوزه پزشکی و پژوهش‌های بالینی را بدون هیچ هزینه‌ای برای خوانندگان منتشر می‌کند. نام آن از الگوی سرویس آرکایو الهام گرفته شده و پسوند «rxiv» همانند «archive» تلفظ می‌شود.
این سامانه در سال ۲۰۱۹ (۱۳۹۸) توسط جان اینگلیس و ریچارد سِوِر از آزمایشگاه کولد اسپرینگ هاربر، تئودورا بلوم و کلر رالینسون از بی‌ام‌جی (شرکت)، و جوزف راس و هارلان کرامهولز از دانشگاه ییل بنیان‌گذاری شد. مدآرکایو به همراه سایت خواهر خود، بیوآرکایو، از منابع اصلی انتشار پژوهش‌های مرتبط با کووید ۱۹ در دوران همه‌گیری بوده‌است.
ویژگی‌ها
مدآرکایو یک سرویس خواهر برای بیوآرکایو است که از سال ۲۰۱۳ (۱۳۹۲) فعال بوده‌است.[۱] مقاله‌های منتشرشده در این سامانه فاقد داوری همتا هستند و تقریباً همیشه پژوهش‌های اصیل به‌شمار می‌روند.[۱] مدآرکایو هیچ تضمینی دربارهٔ روش‌ها، پیش‌فرض‌ها، نتیجه‌گیری‌ها یا کیفیت علمی مقاله‌های منتشرشده نمی‌دهد. اگر پیش‌چاپی احتمال آسیب‌رسانی به بیماران یا عموم مردم را داشته باشد، منتشر نمی‌شود و نویسندگان ملزم می‌شوند پس از انجام داوری همتا اقدام کنند.[۱]
مقاله‌های این سامانه با داشتن شناسه شیء دیجیتال قابل استناد هستند. این مقاله‌ها در گوگل اسکالر، پاب‌مد، کراس‌رف، سمانتیک اسکالر، یوروپ پاب‌مد سنترال و فهرست استناد پیش‌چاپ وب آو ساینس نمایه‌سازی می‌شوند. پیش‌چاپ‌های برخاسته از پژوهش‌های تأمین‌مالی‌شده توسط مؤسسه ملی سلامت نیز در پاب‌مد نمایه می‌شوند.[۲]
تا ژانویه ۲۰۲۲ (دی ۱۴۰۰) بیش از ۱۰٬۰۰۰ مقاله در مدآرکایو منتشر شده بود که نسبت به ژانویه ۲۰۲۰ افزایشی ۵۰ درصدی را نشان می‌دهد. تا دسامبر ۲۰۲۴ (آذر ۱۴۰۳)، شمار مقاله‌های این سامانه به بیش از ۶۱٬۰۰۰ رسیده‌است.[۳]
سرویس تا ۱۱ مارس ۲۰۲۵ (۲۰ اسفند ۱۴۰۳) تحت مالکیت و مدیریت آزمایشگاه کولد اسپرینگ هاربر بود و سپس مالکیت آن به سازمان غیرانتفاعی تازه‌تأسیس openRxiv منتقل شد که به bioRxiv و مدآرکایو اختصاص دارد.[۴]
نقش در همه‌گیری کووید-۱۹
تنها چند ماه پس از آغاز به کار مدآرکایو در ژوئن ۲۰۱۹، همه‌گیری کووید ۱۹ در دسامبر همان سال آغاز شد. سازمان بهداشت جهانی و نهادهای تأمین‌مالی پژوهش مانند ولکام تراست خواستار دسترسی آزاد و فوری به یافته‌های مرتبط با این بیماری شدند.[۵] مدآرکایو و سایت خواهر آن بیوآرکایو به منابع اصلی انتشار پژوهش‌های مرتبط با کووید-۱۹ تبدیل شدند.[۶] این موضوع موجب افزایش چشمگیر شمار مقاله‌های ارسالی به این سامانه شد.[۶]
جستارهای وابسته
منابع
- 1 2 3 Rawlinson C، Bloom T (ژوئن ۲۰۱۹). «New preprint server for medical research». BMJ (Clinical Research Ed.). ۳۶۵ l۲۳۰۱. doi:10.1136/bmj.l2301. PMID 31167753.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Frequently Asked Questions (FAQ)». medRxiv. ۲ مارس ۲۰۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Search Results». medRxiv. ۱۸ ژانویه ۲۰۲۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Naddaf، Miryam (۲۰۲۵). «Preprint sites bioRxiv and medRxiv launch new era of independence». Nature. doi:10.1038/d41586-025-00762-4. PMID 40069451.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Kaiser J (۵ ژوئن ۲۰۱۹). «Medical preprint server debuts». Science. doi:10.1126/science.aay2933. S2CID 241980128.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 Yan W (۱۴ آوریل ۲۰۲۰). «Coronavirus Tests Science's Need for Speed Limits». The New York Times. دریافت‌شده در ۱ مه ۲۰۲۰.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «MedRxiv». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۸ ژوئن ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «MedRxiv». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای آلمانی ، بازبینی‌شده در ۸ ژوئن ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- آرشیوهای ئیپرینت
- آرشیوهای دسترسی-باز