مدرسه بیرمنگام
مدرسهٔ مطالعات فرهنگی بیرمنگام ((به انگلیسی: Birmingham School of Cultural Studies)) که به طور رسمی با نام مرکز مطالعات فرهنگی معاصر ((به انگلیسی: Centre for Contemporary Cultural Studies) یا CCCS) شناخته میشود، یک گروه تحقیقاتی آکادمیک بسیار تأثیرگذار در دانشگاه بیرمنگام بود که بین سالهای ۱۹۶۴ و ۲۰۰۲ فعالیت میکرد. این مرکز به عنوان زادگاه و کانون اصلی توسعهٔ رشتهٔ مطالعات فرهنگی به عنوان یک حوزهٔ آکادمیک مستقل و بینارشتهای شناخته میشود. رویکرد CCCS که اغلب در تقابل با سنتهای فکری مسلط قرار میگرفت، بر تحلیل انتقادی فرهنگ عامهپسند، شیوههای زندگی روزمره، و رابطهٔ پیچیدهٔ بین فرهنگ، قدرت، ایدئولوژی و هویتهای طبقاتی، نژادی و جنسیتی متمرکز بود.[۱]
تاریخچه و بنیانگذاری
این مرکز در سال ۱۹۶۴ توسط ریچارد هاگارت، منتقد ادبی و نظریهپرداز فرهنگی، تأسیس شد. هاگارت که خود از خانوادهای کارگری برخاسته بود، با الهام از کتاب پیشگامانهاش، سودمندی بیکاری (The Uses of Literacy، ۱۹۵۷)، این مرکز را بنیان نهاد تا به مطالعهٔ انتقادی فرهنگ معاصر، به ویژه فرهنگ طبقهٔ کارگر و فرهنگ عامهپسند، در بافت گستردهتر تغییرات اجتماعی و سیاسی بپردازد.[۲]
در سال ۱۹۶۸، استوارت هال، نظریهپرداز فرهنگی جامائیکایی-بریتانیایی، رهبری مرکز را به عهده گرفت و تا سال ۱۹۷۹ در این سمت باقی ماند. دوران ریاست هال، اوج نفوذ فکری و تولید نظری CCCS بود. تحت رهبری او، مرکز به سمت تلفیق مارکسیسم، فمینیسم، ساختارگرایی و نظریه پسااستعماری با مطالعهٔ فرهنگ حرکت کرد و چارچوبهای نظری پیچیدهتری را توسعه داد.[۳]
پس از هال، محققان برجستهای مانند ریچارد جانسون، جورجیتا وایس و آن گری هدایت مرکز را بر عهده گرفتند. این مرکز در نهایت در سال ۲۰۰۲ به دلایل اداری و مالی منحل شد، اما میراث فکری آن تا به امروز ادامه دارد.
رویکردهای نظری و روششناسی
مدرسه بیرمنگام یک رویکرد مشخصاً بینارشتهای (interdisciplinary) داشت و از رشتههایی چون ادبیات، تاریخ، جامعهشناسی، انسانشناسی، و نظریه رسانه بهره میبرد. برخلاف مکتب فرانکفورت که مخاطب را منفعل میدید، محققان CCCS بر فعالیت مخاطب و مقاومت فرهنگی در برابر پیامهای مسلط تأکید داشتند.
روششناسی آنها اغلب کیفی بود و بر قومنگاری، تحلیل متون و تاریخ شفاهی تکیه داشت. آنها علاقهمند بودند که بفهمند مردم چگونه در زندگی روزمرهی خود با محصولات فرهنگی (مانند موسیقی، مد، برنامههای تلویزیونی) interaction داشته و از آنها برای ساختن معنا و هویت استفاده میکنند.[۴]
مفاهیم و دستاوردهای کلیدی
مدرسه بیرمنگام برخی از تأثیرگذارترین مفاهیم در مطالعات فرهنگی و رسانه را توسعه داد:
رمزگذاری/رمزگشایی (Encoding/Decoding)
مدل معروف استوارت هال که ارتباط رسانهای را یک فرآیند یکطرفه نمیدید، بلکه آن را به عنوان یک چرخه شامل مراحل تولید (رمزگذاری)، متن و مصرف (رمزگشایی) تحلیل میکرد. هال استدلال کرد که مخاطبان میتوانند یک پیام را به سه شکل مختلف رمزگشایی کنند:
- خوانش مسلط (Dominant-hegemonic reading): مخاطب پیام را دقیقاً مطابق با چارچوب ایدئولوژیک مسلط درک و پذیرش میکند.
- خوانش توافقی (Negotiated reading): مخاطب بخشی از پیام را میپذیرد، اما بخشهای دیگری را بر اساس تجربیات و موقعیت خود به چالش میکشد یا تغییر میدهد.
- خوانش مخالف (Oppositional reading): مخاطب کاملاً آگاه از چارچوب ایدئولوژیک مسلط است و پیام را برخلاف intention سازنده، و از موضعی مخالف، تفسیر میکند.[۵]
این مدل، بنیانهای مطالعات مخاطب (Audience Studies) را متحول کرد.
زیرسیاست (Subculture)
یکی از مشهورترین پروژههای CCCS مطالعهٔ زیرفرهنگهای جوانان بود. محققانی مانند دیک هبدیج، پل ویلیس و آنجلا مکروبی به تحلیل این پرداختند که چگونه گروههای جوانان (مانند هیپیها، پانکها، مودها، راستها) از طریق سبک (Style) — که شامل موسیقی، پوشش، زبان و رفتار میشد — در برابر هنجارهای مسلط جامعه «مقاومت نمادین» (symbolic resistance) میکنند. کتاب هبدیج، زیرفرهنگ: معنا و سبک (۱۹۷۹)، به یک اثر کلاسیک تبدیل شد.[۶]
عامهپسند به مثابه عرصهٔ مبارزه
CCCS فرهنگ عامهپسند را نه صرفاً به عنوان یک صنعت فریبدهنده (نگاه فرانکفورتی) و نه به عنوان یک بیان اصیل و خودجوش مردم (نگاه پاپولیستی)، بلکه به عنوان یک عرصهٔ مبارزه (a field of struggle) بین نیروهای مسلط (برای تحمیل هژمونی) و نیروهای تودهای (برای مقاومت و ایجاد معناهای خود) میدید.[۷]
انتقادات وارده
اگرچه تأثیر CCCS غیرقابل انکار است، اما از چند جنبه مورد نقد قرار گرفته است:
- غفلت نسبی از مقولهٔ نژاد و جنسیت در ابتدا: اگرچه بعدها این موضوعات مورد توجه قرار گرفتند، اما کارهای اولیهٔ مرکز بیشازحد بر هویت طبقاتی متمرکز بود.[۸]
- رمانتیککردن مقاومت: برخی منتقدان استدلال کردند که CCCS اهمیت «مقاومت نمادین» زیرفرهنگها را بیشازحد بزرگ کرده و از ناتوانی آنها در ایجاد تغییرات ساختاری واقعی غافل شده است.
- غفلت از اقتصاد سیاسی: تمرکز بر مصرف و معنا، گاهی به بهای غفلت از تحلیل ساختارهای اقتصادی مالکیت و کنترل رسانهها تمام میشد.
میراث و تأثیر
میراث مدرسه بیرمنگام عظیم است. این مرکز:
- مطالعات فرهنگی را به عنوان یک رشتهٔ آکادمیک مشروع و قدرتمند در سراسر جهان تثبیت کرد.
- مبانی نظری برای تحلیل رسانه، مخاطب و فرهنگ عامه را فراهم آورد.
- الهامبخش نسلی از محققان در سراسر جهان، به ویژه در استرالیا، آمریکای لاتین و آسیا شد.
- راه را برای توسعهٔ حوزههای تخصصیتر مانند مطالعات فمینیستی، مطالعات پسااستعماری و مطالعات کوئیر هموار کرد.
چهرههای شاخص
- ریچارد هاگارت (بنیانگذار)
- استوارت هال (مهمترین رهبر فکری)
- ریموند ویلیامز (اگرچه مستقیماً در CCCS نبود، اما تأثیر فکری عمیقی بر آن داشت)
- دیک هبدیج
- پل ویلیس
- آنجلا مکروبی
- پل گیلروی
- لورنس گروسبرگ
- دیوید مورلی
- دوروثی هابسون
جستارهای وابسته
- مطالعات فرهنگی
- نظریه انتقادی
- مکتب فرانکفورت
- پسااستعمارگرایی
- فرهنگ عامه
- زیرفرهنگ
- هژمونی (گرامشی)
- نظریه فمینیستی
منابع
- ↑ Turner، Graeme (۲۰۰۳). British Cultural Studies: An Introduction (ویراست ۳). Routledge. ص. ۳۱. شابک ۹۷۸-۰۴۱۵۲۵۲۲۸۶ مقدار
|شابک=را بررسی کنید: checksum (کمک). - ↑ Hoggart, Richard (1957). The Uses of Literacy: Aspects of Working-Class Life (به انگلیسی). London: Penguin Books. p. x.
{{cite book}}: Check date values in:|سال=/|تاریخ=mismatch (help) - ↑ Hall، Stuart (۱۹۹۶). «The Emergence of Cultural Studies and the Crisis of the Humanities». Stuart Hall: Critical Dialogues in Cultural Studies. Routledge. صص. ۱۱–۲۳. شابک ۹۷۸-۰۴۱۵۰۸۸۰۳۹. از پارامتر ناشناخته
|editor-نام خانوادگی2=صرفنظر شد (کمک); از پارامتر ناشناخته|editor-نام خانوادگی=صرفنظر شد (کمک); از پارامتر ناشناخته|editor-نام2=صرفنظر شد (کمک); از پارامتر ناشناخته|editor-نام=صرفنظر شد (کمک) - ↑ During، Simon (۲۰۰۷). The Cultural Studies Reader (ویراست ۳). Routledge. ص. ۵. شابک ۹۷۸-۰۴۱۵۴۱۷۰۵۳ مقدار
|شابک=را بررسی کنید: checksum (کمک). - ↑ Hall، Stuart (۱۹۸۰). «Encoding/Decoding». Culture, Media, Language. Routledge. صص. ۱۲۸–۱۳۸. شابک ۹۷۸-۰۴۱۵۵۰۵۲۶۶ مقدار
|شابک=را بررسی کنید: checksum (کمک). از پارامتر ناشناخته|editor-نام خانوادگی2=صرفنظر شد (کمک); از پارامتر ناشناخته|editor-نام خانوادگی=صرفنظر شد (کمک); از پارامتر ناشناخته|editor-نام3=صرفنظر شد (کمک); از پارامتر ناشناخته|editor-نام2=صرفنظر شد (کمک); از پارامتر ناشناخته|editor-نام خانوادگی4=صرفنظر شد (کمک); از پارامتر ناشناخته|editor-نام=صرفنظر شد (کمک); از پارامتر ناشناخته|editor-نام خانوادگی3=صرفنظر شد (کمک); از پارامتر ناشناخته|editor-نام4=صرفنظر شد (کمک) - ↑ Hebdige، Dick (۱۹۷۹). Subculture: The Meaning of Style. Routledge. ص. ۳. شابک ۹۷۸-۰۴۱۵۰۳۹۴۹۹.
- ↑ Clarke، John؛ Hall، Stuart؛ Jefferson، Tony؛ Roberts، Brian (۲۰۰۶). «Subcultures, Cultures and Class». Resistance Through Rituals: Youth Subcultures in Post-War Britain. Routledge. صص. ۳–۵۹. شابک ۹۷۸-۰۴۱۵۳۲۴۳۷۶ مقدار
|شابک=را بررسی کنید: checksum (کمک). از پارامتر ناشناخته|editor-نام خانوادگی2=صرفنظر شد (کمک); از پارامتر ناشناخته|editor-نام خانوادگی=صرفنظر شد (کمک); از پارامتر ناشناخته|editor-نام=صرفنظر شد (کمک); از پارامتر ناشناخته|editor-نام2=صرفنظر شد (کمک) - ↑ McRobbie، Angela (۲۰۰۰). Feminism and Youth Culture (ویراست ۲). Palgrave Macmillan. ص. ۱۲. شابک ۹۷۸-۰۳۳۳۷۷۰۳۲۰.
پیوند به بیرون
الگو:مکتبهای فلسفه
| بخشی از سلسلهمقالات درمورد: |
| جامعهشناسی |
|---|
![]() |
|
[[رده:رسانه {{{1}}}|مدرسه بیرمنگام]] الگو:مطالعات فرهنگی
.svg.png)