مراسم خاکسپاری اسلامی

آثار خاکسپاری اسلامی یافت شده در دوموس رومانا در رَبَط، مالت، حدوداً قرن یازدهم میلادی.

مراسم خاکسپاری اسلامی دارای آداب و آیین‌های نسبتاً مشخصی است، هرچند این آداب ممکن است بسته به منطقه و سنت‌های محلی متفاوت باشد. با این حال، در همهٔ موارد، شریعت (قانون دینی اسلامی) بر دفن هرچه سریع‌تر بدن تأکید دارد. متوفی ابتدا غُسل داده می‌شود و سپس در پارچه‌ای ساده و سفید کفن می‌گردد. پس از آن نماز میّت خوانده می‌شود. سوزاندن جسد در اسلام به‌شدت ممنوع است و بدن بدون تابوت در خاک دفن می‌شود، در حالی که سر متوفی به سمت مکه قرار می‌گیرد. عزاداری برای فرد درگذشته معمولاً سه روز به طول می‌انجامد، مگر برای زن بیوه که مدت عِدّۀ او چهار ماه و ده روز است.[۱][۲][۳]

آماده‌سازی بدن

دعای آغازین

سنگ قبر یک مسلمان استرالیایی که روی آن استرجاع (آیۀ ۱۵۶ سورۀ ۲) حک شده است.

به‌محض دریافت خبر درگذشت، معمول است که آیه‌ای از قرآن تلاوت شود؛ «به‌راستی که ما از آنِ خداوندیم و یقیناً به‌سوی او بازمی‌گردیم» (سورۀ ۲، آیۀ ۱۵۶).[۴]

غسل

جسد متوفی توسط اعضای خانواده یا افرادی از همان جنسیتِ متوفی شست‌وشو (غُسل) داده می‌شود. نحوهٔ انجام، روش، سبک و وسایل مورد استفاده برای غسل دادن جسد ممکن است بسته به محل و زمان متفاوت باشد، اما همواره باید با آب گرم انجام گیرد. غسل دادن بدن مرده یکی از اعمال ضروری سنت پیامبر اسلام محمد به‌شمار می‌آید که نمادی از پاکیزگی جسمی و روحی است.[۵][۶][۷] در سنت اسلامی، جسد متوفی معمولاً تعداد فردی از دفعات (دست‌کم یک بار) شست‌وشو داده می‌شود و در این فرایند، بخش‌هایی از بدن که طبق شریعت باید پوشیده بماند (عورت)، با پارچه‌ای پوشانده می‌شود.[۸]

کفن‌پوشی

کفن زن مسلمان
پارچه‌های کفن زن در سنت اسلامی شامل: لِفافه که زیر بدن باز می‌شود، اِزار از گردن تا پا، قَمیص برای بالاتنه، حِرکَه روی سر و سینه، و خِمار که موی فرق‌کرده را می‌پوشاند.
کفن مرد مسلمان
پارچه‌های کفن مرد در سنت اسلامی، شامل: لفافه که زیر بدن باز می‌شود؛ اِزار، بدن را از گردن تا پا می‌پوشاند؛ و قَمیص بالاتنه را می‌پوشاند.

پس از غسل، بدن در پارچه‌ای ساده و سفید (که به آن کَفَن گفته می‌شود) پیچیده می‌شود. این کار به منظور حفظ حرمت و پوشیدگی متوفی انجام می‌گیرد و گاهی خانواده نیز در این مراسم حضور دارند. جزئیات این آیین، از جمله جنس، شیوه و رنگ پارچه ممکن است در مناطق مختلف، تفاوت داشته باشد. به همین دلیل، مسلمانان معمولاً ترجیح می‌دهند از پارچهٔ سفید نخی برای کفن استفاده کنند. بر اساس سنت، مردان تنها با سه تکه پارچه و زنان با پنج تکه پارچه کفن می‌شوند. در مجموع، این آیین بازتاب اصل اسلامی برابری همهٔ انسان‌ها در مرگ است؛ بدین معنا که همگان به شیوه‌ای یکسان به خاک سپرده می‌شوند و خداوند همهٔ بندگان را برابر می‌بیند.[۹][۱۰]

اگر مسلمانی بدون خانواده یا دوستانی که بتوانند وظیفهٔ غسل و کفن او را بر عهده گیرند از دنیا برود، بزرگان جامعهٔ اسلامی ترتیبی می‌دهند تا این آیین‌ها انجام شود.[۱۱]

نماز میّت

نماز میت یک مرد مسلمان در اندونزیا.

پس از اعلام خبر درگذشت، مسلمانان جامعهٔ محل گرد هم می‌آیند تا به صورت جمعی برای آمرزش متوفی دعا کنند. این نماز که به‌طور کلی صلاةَ الجَنازَة نامیده می‌شود، از ارکان مهم آیین خاکسپاری اسلامی است.

نماز جنازه بدین صورت برگزار می‌شود:

  • نماز شامل چهار تکبیر است؛ یعنی چهار بار گفتن عبارت عربی «الله اکبر»؛ اما در آن رکوع و سجود وجود ندارد.[۱۲]
  • در این نماز برای متوفی و نیز برای همهٔ مسلمانان دعا و استغفار می‌شود.
  • در شرایط خاص، نماز می‌تواند به تأخیر افتاده و در زمان دیگری خوانده شود؛ همان‌گونه که در جنگ اُحُد چنین شد.[۱۳]
  • نماز جنازه از نوع فرض کفایه است؛ بدین معنا که انجام آن بر عهدهٔ جامعهٔ مسلمانان گذاشته شده است. اگر گروهی از مسلمانان آن را به‌جا آورند، تکلیف از دوش همگان برداشته می‌شود، اما اگر هیچ‌کس آن را نخواند، همهٔ افراد جامعه گناهکار شمرده می‌شوند. این نماز بر پیکر هر مسلمان بالغی در جامعه واجب است.[۱۴][۱۵]

مراسم تدفین

پس از غسل، کفن و نماز، پیکر برای خاکسپاری برده می‌شود. تدفین معمولاً در کوتاه‌ترین زمان ممکن، و در حالت ایده‌آل ظرف ۲۴ ساعت پس از مرگ انجام می‌گیرد تا هم حرمت متوفی رعایت شود و هم از تأخیر بی‌مورد جلوگیری گردد.[۱۶]با این حال، رسوم مربوط به تدفین ممکن است بسته به مذهب اسلامی فرد متفاوت باشد. مسلمانان معمولاً می‌کوشند بر اساس احادیث مربوط به شیوهٔ صحیح دفن عمل کنند.[۱۷][۱۸]در برخی سنت‌های اسلامی، تنها مردان مجاز به حضور در مراسم تدفین هستند.[۴][۱۹]

قبر باید عمود بر جهت قبله (یعنی مکه) حفر شود. در اسلام از تابوت استفاده نمی‌شود؛ بلکه در کف قبر سنگ یا چوب گذاشته می‌شود تا بدن بر آن قرار گیرد. جسد بر پهلوی راست و رو به قبله در قبر نهاده می‌شود.[۲۰]پس از قرار دادن جسد، هر یک از حاضران سه مشت خاک بر روی آن می‌ریزند و همراه با آن دعا می‌خوانند.[۴][۲۱]قبر به صورت ساده نگه داشته می‌شود و در سنت اسلامی نیازی به سنگ قبر نیست؛ تنها می‌توان نشانه‌ای کوچک برای مشخص کردن محل دفن گذاشت.[۲۲][۴]

سوگواری

اندوهگین شدن از مرگ عزیزان و گریه برای آنان امری طبیعی و پذیرفته است.[۲۳]بر اساس دیدگاه اهل سنت، دورهٔ سوگواری سه روز است، مگر برای بیوهها که مدت بیشتری باید در عزا بمانند.[۲۴]شیوه‌های سوگواری اسلامی شامل افزایش عبادت، پذیرش دیدارکنندگان و تسلیت‌ها، و پرهیز از پوشیدن لباس‌های زینتی و استفاده از زیورآلات مطابق با دستور قرآن است.[۲۵]زنان بیوه باید دوران، یعنی «عدّه» را رعایت کنند که چهار ماه و ده روز به طول می‌انجامد.[۲۶]

اهل سنت انتظار دارند که ابراز اندوه در چارچوب وقار باشد و رفتارهایی همچون نوحه‌خوانی با صدای بلند، شیون، فریاد زدن، به‌سینه یا به‌صورت زدن، کندن مو یا پاره‌کردن لباس، شکستن اشیاء، خراشیدن چهره یا گفتن جملاتی که به چالش با قدرت خدا تعبیر شود (مانند: «اگر خدا وجود داشت و عادل بود، چنین ظلمی را روا نمی‌داشت») ممنوع است. با این حال، اندوه و گریه در حدی که به فرد کمک کند با فقدان عزیزش کنار بیاید، در چارچوب آیین‌های تدفین مجاز است، مشروط بر آنکه با احترام به خداوند همراه باشد.[۲۷]

بیوگان

بر اساس آنچه در قرآن آمده است، بیوه‌ها موظف به رعایت دوران عزاداری طولانی‌تری هستند که «عده» نامیده می‌شود و مدت آن چهار ماه قمری و ده روز است.[۷]عالمان اسلامی این حکم را نوعی توازن میان عزاداری برای مرگ شوهر و محافظت از بیوه در برابر سرزنش‌های فرهنگی یا اجتماعی می‌دانند، در صورتی که او پس از مرگ شوهرش به ازدواج مجدد علاقه‌مند شود؛ امری که اغلب به دلیل ضرورت‌های اقتصادی رخ می‌دهد.[۲۸]این حکم همچنین برای پاسداشت حقوق مالی جنین در صورت بارداری زن وضع شده است، زیرا این مدت برای روشن شدن باردار بودن یا نبودن بیوه کافی است.[۲۹]

و کسانی از شما که می‌میرند و همسرانی بر جای می‌گذارند، آنان باید چهار ماه و ده روز انتظار بکشند. پس چون مدتشان به پایان رسید، بر شما گناهی نیست که آنان دربارهٔ خودشان، مطابق با عرف جامعه، تصمیم بگیرند. و خداوند به آنچه می‌کنید آگاه است. و بر شما گناهی نیست اگر به صورت ضمنی به این زنان پیشنهاد ازدواج بدهید یا آن را در دل نگاه دارید. خدا می‌داند که شما با آنان سخن خواهید گفت؛ [می‌توانید چنین کنید] اما پیمانی پنهانی مبندید. البته می‌توانید سخنی شایسته و در چارچوب عرف بگویید. و تصمیم به ازدواج نگیرید تا زمانی که عدّه به پایان برسد. و بدانید که خدا از آنچه در دل‌های شماست آگاه است؛ پس از او پروا کنید و بدانید که خدا بسیار آمرزنده و بردبار است.

— قرآن، سورۀ ۲ آیۀ ۲۳۵

صدقه و دعا

صدقه و دعا بخش جدایی‌ناپذیر آیین‌های خاکسپاری هستند. انجام اعمال خیریه به نیابت از متوفی، اعتقاد بر این است که به روح او سود می‌رساند.[۱۶][۵]

منابع

  1. ↑ Jahangir, Mohmad S.; Hamid, Wasia (2022). "Mapping Mourning Among Muslims of Kashmir: Analysis of Religious Principles and Current Practices". OMEGA - Journal of Death and Dying (به انگلیسی). 84 (3): 725–745. doi:10.1177/0030222820911544. ISSN 0030-2228. PMID 32164481.
  2. ↑ Daar, A. S.; Khitamy, A. (9 January 2001). "Bioethics for clinicians: 21. Islamic bioethics: The cases, Case 1". Abdallah S. Daar and A. Khitamy. 164 (1): 60–63. PMC 80636. PMID 11202669. Mutilation, and thus cremation, is strictly prohibited in Islam.
  3. ↑ "Cremation Services". Retrieved 2019-02-09. In eastern religions such as Hinduism, Jainism, Sikhism and Buddhism cremation is mandated, while in Islam it is strictly forbidden.
  4. 1 2 3 4 "Islamic Burial Practices & Funerals". www.betterplaceforests.com (به انگلیسی). 2022-06-16. Retrieved 2024-12-27.
  5. 1 2 Rahman, Fazlur (1995). Islamic methodology in history. pp. 78–82.
  6. ↑ Sahih Muslim Volume 2, Book 23, Number 344-358 بایگانی‌شده در ۲۰۱۰-۰۸-۱۹ توسط Wayback Machine
  7. 1 2 Abdel Haleem, M. A. S.; Abdel Haleem, M. A. S. (2008). The Qur'an (2010 reprint with corrections ed.). Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-953595-8.
  8. ↑ Nesa, Baduroon. "The Washing and Shrouding of the Deceased". Al-Jazeerah.nfo. Dr. Hassan Ali El-Najjar. Retrieved 17 February 2012.
  9. ↑ Sahih Muslim Volume 2, Book 23, Number 353-358 بایگانی‌شده در ۲۰۱۰-۰۸-۱۹ توسط Wayback Machine
  10. ↑ Esposito, John L., ed. (2002). What everyone needs to know about Islam. Oxford New York: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-515713-0.
  11. ↑ Gatrad, A R (1994-08-20). "Muslim customs surrounding death, bereavement, postmortem examinations, and organ transplants". BMJ (به انگلیسی). 309 (6953): 521–523. doi:10.1136/bmj.309.6953.521. ISSN 0959-8138. PMC 2542725. PMID 7848419.
  12. ↑ Sahih Muslim Volume 2, Book 23, Number 404 بایگانی‌شده در ۲۰۱۰-۰۸-۱۹ توسط Wayback Machine
  13. ↑ Ghamidi, Various types of the prayer بایگانی‌شده در ۲۰۱۳-۰۹-۲۳ توسط Wayback Machine
  14. ↑ Sahih Muslim Volume 2, Book 23, Number 359 بایگانی‌شده در ۲۰۱۰-۰۸-۱۹ توسط Wayback Machine
  15. ↑ Saalih Al-Munajjid, Shaykh Muhammad. "The funeral prayer is fard kifaayah". IslamQA. Retrieved 4 July 2023.
  16. 1 2 Sachedina, Abdulaziz Abdulhussein (2001). The Islamic roots of democratic pluralism. Oxford New York: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-532601-7.
  17. ↑ "Fiqh-us-Sunnah, Volume 4: Burial". www.islamicstudies.info. Retrieved 2024-04-24.
  18. ↑ "Sahih Bukhari, Book 23: Funerals (Al-Janaa'iz)". www.iium.edu.my. Retrieved 2024-04-24.
  19. ↑ Sahih Muslim Volume 2, Book 23, Number 368 بایگانی‌شده در ۲۰۱۰-۰۸-۱۹ توسط Wayback Machine
  20. ↑ al-Misri, Ahmad ibn Naqib (1994). Reliance of the Traveler (edited and translated by Nuh Ha Mim Keller. Amana Publications. pp. 238–239. ISBN 0-915957-72-8.
  21. ↑ [قرآن طه ۵۵]; همچنین مقایسه کنید با عبارت: «زیرا که تو خاک هستی و به خاک بازخواهی گشت» (Genesis 3:19)
  22. ↑ Esposito, John L. (2011). What Everyone Needs to Know about Islam (2nd ed.). Oxford: Oxford University Press, USA. ISBN 978-0-19-979413-3.
  23. ↑ Sahih Muslim Volume 2, Book 23, Number 391 بایگانی‌شده در ۲۰۱۰-۰۸-۱۹ توسط Wayback Machine
  24. ↑ Sahih Muslim Volume 2, Book 23, Number 369–371 بایگانی‌شده در ۲۰۱۰-۰۸-۱۹ توسط Wayback Machine
  25. ↑ [قرآن بقره ۲۳۴]
  26. ↑ "CRCC: Center for Muslim-Jewish Engagement: Resources: Religious Texts". Archived from the original on 2010-08-19. Retrieved 2010-09-04.
  27. ↑ Sahih Muslim Volume 2, Book 23, Number 375–393 بایگانی‌شده در ۲۰۱۰-۰۸-۱۹ توسط Wayback Machine
  28. ↑ Islahi (1986), p. 546
  29. ↑ Shehzad Saleem. The Social Directives of Islam: Distinctive Aspects of Ghamidi's Interpretation بایگانی‌شده در ۲۰۰۷-۰۴-۰۳ توسط Wayback Machine, Renaissance. March, 2004

پیوندهای بیرونی

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ خاکسپاری‌های اسلامی موجود است.
This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.