معدن طلای آق‌دره

معدن طلای آق‌دره به عنوان اولین معدن طلای بورسی ایران و شفاف ترین معدن بورسی در بخش تخت سلیمان روستای آقدره ۳۰ کیلومتری شهرستان تکاب در استان آذربایجان غربی واقع شده است.

معدن طلای آق دره در استان آذربایجان غربی واقع شده که با ظرفیت تولید سالیانه ۱۲ تن کنسانتره طلا از سال ۱۳۸۳ فعالیت خود را شروع کرده است. معدن طلای آق دره بیش از ۵ میلیون تن ذخیره قطعی با عیار ۱/۱۸ گرم بر تن دارد. میزان خروجی واحد استحصال و فراوری آن سالیانه ۷۰۰ کیلوگرم است شرکتهای فراوری به غیر از طلا، نقره و جیوه را نیز از این کانسنگ استخراج می‌کنند. بهره‌برداری از این معدن به عهده شرکت پویا زرکان است.^[۱]

شهرستان تکاب به خاطر دارا بودن ۲ معدن بزرگ طلا در مناطق آق دره و زرشوران، به عنوان قطب تولید طلا در کشور شناخته می‌شود.

محدوده معادن آذربایجان‌غربی تحت پوشش سه زون از زون‌های بیست‌گانه اکتشاف سیستماتیک کشور شامل «اشنویه - خوی»، «مریوان - مهاباد» و «شاهین‌دژ - ماهنشان» قرار گرفته است.^[۲]

استخراج در این معدن به صورت روباز و پله‌ای انجام می‌گیرد با توجه به ذخایر غنی طلا و همچنین وجود فلزاتی همچون نقره و جیوه، این معدن نقش کلیدی در تأمین نیازهای داخلی و صادراتی ایفا می‌کند. در سال‌های اخیر، با بهبود تکنولوژی و روش‌های استخراج، بهره‌وری و تولید در این معدن افزایش یافته است.

کانسار طلای آق دره از طریق روش استخراج روباز بهره‌برداری می‌شود. این روش به دلیل دسترسی ساده‌تر به ذخایر و هزینه‌های پایین‌تر در مقایسه با استخراج زیرزمینی انتخاب شده است. فرایند استخراج روباز شامل حفاری، انفجار و سپس فرآوری طلا از سنگ‌های معدنی می‌باشد.^[۳]

فرآوری طلا در این معدن با استفاده از روش لیچینگ سیانیدی صورت می‌گیرد. این فرایند شامل مراحل زیر است:

استخراج کانسنگ: کانسنگ طلا از معدن به کارخانه فرآوری منتقل می‌شود. آسیاب و خردایش: کانسنگ خرد شده و به اندازه‌ای مناسب برای مراحل بعدی فرآوری می‌رسد. لیچینگ: این روش، اصلی‌ترین و رایج‌ترین روش برای استخراج طلا از سنگ‌های معدنی است. در این مرحله، سیانید به مخلوط افزوده می‌شود تا طلا از سنگ‌های معدنی جدا شود. استحصال طلا: طلا از محلول سیانیدی جدا شده و به صورت شمش طلا تولید می‌شود.^[۴][۵]

معدن طلای آق‌دره توسط شرکت پویازرکان (سهامی عام) اداره می‌شود که اولین شرکت معدنی فعال در زمینه طلا در کشور ایران است و مالک و بهره بردار این معدن شرکت پویا زرکان است.

کارخانه فرآوری و استحصال طلای آق‌دره در ۳۰ کیلومتری شهرستان تکاب با ظرفیت تولید سالیانه حدود ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ کیلوگرم در سال به بهره‌برداری رسیده و هم‌اکنون فعال است.

لازم است ذکر شود که هر چند وقت یک بار ساکنان بومی منطقه با ایجاد تنش تلاش می‌کنند که همگی در معدن استخدام شوند. این در حالی است که معدن ظرفیت نامحدودی برای ایجاد اشتغال ندارد.

یکی از اهالی آق‌دره در این خصوص توضیح داد: «ما به نشانه اعتراض به شرایط خود اقدام به برگزاری تجمع کردیم. اعتراض ما مسالمت آمیز و خواسته‌هایمان برحق بود اما اداره اطلاعات سپاه با فراخواندن تعدادی از افراد ضمن تهدید، به آن‌ها تذکر داد که در صورت افزایش تنش و برخورد فیزیکی با نیروی‌های انتظامی حاضر در محل با اتهام اقدام علیه امنیت ملی مواجه خواهند شد.»^[۶][۷]

بدنبال تجمع‌های قبلی اهالی آق‌دره بر سر یافتن شغل در روز پنجشنبه ۲۵ خرداد، عده‌ای از ساکنین این روستا و حوالی آن به همراه خانواده‌های خود اقدام به برگزاری تجمع و تحصن کردند. این تجمع که به گفته افراد حاضر در محل مسالمت‌آمیز بود با حمله نیروهای امنیتی روبرو شد.

این اعتراضات به دنبال آن بود که عده‌ای از اهالی آق‌دره مسئولین معدن طلا این منطقه را به استخدام نیروهای غیربومی متهم کرده و خواهان آن بودند که با تعدیل نیروهای وقت خود در این معدن مشغول بکار شوند. این در حالی بود که شرکت پویا زرکاران مدعی است از مجموع کارگران حدوداً ۹۵ درصد بومی منطقه بوده و مابقی افراد نیز بومی تکاب یا دیگر شهرهای استان آذربایجان غربی هستند.^[۵][۶][۸]

شرکت پویا زرکان آق دره در سال ۱۳۷۷تاسیس گردید و در حوزه‌های معدنی از اکتشاف تا عرضه محصولات واسطه یا نهایی فعالیت داشته است این شرکت در سال ۱۳۷۸ موفق به اخذ پروانه بهره برداری معدن طلای آق دره تکاب از وزارت صنایع و معادن شد و با اخذ این پروانه شرکت ظرفیت استخراج سالانه ۷۱۵۰۰۰ تن کانسنگ طلا با عیار ۱.۱۸ گرم بر تن دارد.

پویا زرکان آق‌دره (سهامی عام) پس از پذیرش در سال ۱۳۹۹ با نماد فزر در بازار فرابورس ایران عرضه شد و سرمایه این شرکت از ۳۰۰ میلیارد تومان در زمان عرضه اولیه، به بیش از حدود ۵۴۰ میلیارد تومان افزایش پیدا کرد.

محل فعالیت شرکت محدوده شهرستان تکاب است و معادن این شرکت شامل محدوده‌های طلای آق‌دره، تراورتن آق‌دره، گورگور، داغ‌دالی، آرپاچای و اوچ‌دره بوده که همگی در استان آذربایجان غربی قرار دارند و فعالیت اصلی شرکت مربوط به استخراج مواد معدنی از معدن طلای آق‌دره بوده البته شرکت دارای پروانه بهره برداری از دیگر معادن مانند ، داغ‌دالی، تراورتن آقدره، آرپاچای و گورگور نیز است.

معادن شرکت شامل محدوده‌های طلای آق‌دره به مساحت ۳۶ کیلومتر مربع، تراورتن آق دره ۲/۳ کیلومتر مربع، آرپاچای ۱۲ کیلومتر مربع، گورگور ۱۷ کیلومتر مربع و داغ دالی ۲۱ کیلومتر مربع است.

تولید سالانه ۷۰۰ کیلوگرم شمش طلا شرکت پویازرکان آق‌دره دارای یک شرکت تابعه با عنوان استحصال مواد معدنی تخت سلیمان است که این شرکت دارای ظرفیت اسمی تولید ۱۲ تن کنسانتره طلا و نقره و ۲۵ تن کنسانتره جیوه ، ۶۰۰ تن سیانید سدیم ، ۷۰۰ کیلوگرم شمش طلا، ۶۸۴ کیلوگرم شمش نقره و ۳ تن جیوه است بر همین اساس پویا زرکان زنجیره کامل از معدن تا شمش طلا را در اختیار دارد.

فعالیت اصلی شرکت بهره‌برداری از محصول کانسنگ طلا است، تمام کانسنگ طلا تولیدی پویا زرکان آق‌دره به شرکت استحصال مواد معدنی تخت سلیمان بر اساس قرارداد و بر مبنای قیمت طلا به فروش می رسد. کانسنگ تبدیل به کنسانتره شده و سپس به شمش طلا تبدیل می‌شود. در نهایت طلا تولید شده توسط شرکت استحصال مواد معدنی تخت سلیمان در داخل به فروش رسد و یا صادر می‌شود . محصول تولیدی شرکت کانسنگ بوده و از معدن استخراج می‌شود؛ در نتیجه هزینه‌هایی بابت خرید مواد اولیه پرداخت نمی‌شود و کلیه کانسنگ تولیدی شرکت اصلی به شرکت تابعه یعنی استحصال مواد معدنی تخت سلیمان فروخته می شود.

کشف منابع معدنی طلا توسط فزر اکتشافات معدنی در محدوده طلا آق‌دره تاکنون در بخشی از ۱۲۰ هکتار از مجموع حدود ۴۰۰۰ هکتار انجام شده و فعالیت‌های سطحی و عمقی در این بخش ادامه دارد. شرکت مجوز اکتشاف حین استخراج را از اداره صمت استان دریافت کرده و با توجه به تشابه زمین‌شناسی و پتانسیل معدنی، طرح توسعه معدن آق‌دره نیز در سایر بخش‌ها در دستور کار قرار گرفته است. همچنین مجوز اکتشاف در ۴۶۰ هکتار مشابه محدوده فعلی اخذ شده است.

در سال مالی اخیر حدود ۲۳۰۰۰ متر حفاری اکتشافی انجام شده و نمونه‌ها برای آنالیز طلا و سایر فلزات به آزمایشگاه‌ها ارسال شده که نتایج اولیه امیدوارکننده بوده و نشان‌دهنده کانی‌سازی طلا در محدوده‌های جدید است.

اکتشافات مقدماتی در معدن گورگور و اوچ دره آغاز شده و تکمیل آن در دستور کار است. همچنین گزارش پایان اکتشاف محدوده آرپاچای با ذخیره بیش از ۲۰۰ هزار تن کانسنگ روی به اداره صمت ارائه شده است. مجموع پرسنل فعال در شرکت به حدود ۱۳۰۰ نفر می‌رسد و به ‌تازگی شرکت موفق به دریافت گواهی کشف جدید شده که بر اساس آن، حدود ۵.۰۶ میلیون تن ذخیره قطعی و ۹.۶ میلیون تن ذخیره احتمالی شناسایی شده که جایگاه این معدن را از نظر پایداری تأمین مواد اولیه مستحکم‌تر می‌کند. همچنین عیار ماده معدنی از ۱.۱۸ به ۱.۲۵ گرم افزایش یافته که نشان‌دهنده بهبود کیفیت و ارزش اقتصادی ذخایر است..

فزر پویا زرکان آق‌دره، بودجه برنامه‌های مسئولیت اجتماعی خود را با روندی صعودی تصویب کرده است: از ۱ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۰ به ۸ میلیارد در ۱۴۰۱، ۱۰ میلیارد در ۱۴۰۲ و ۱۳ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۳ رسیده است.

این افزایش پیوسته، نشان‌دهنده نگاه بلندمدت فزر شرکت پویا زرکان به نقش اجتماعی خود و تعهد آن به توسعه پایدار منطقه به شمار می‌رود.

پویا زرکان در سال‌های گذشته مجموعه‌ای از پروژه‌های عمرانی و حمایتی را با هدف ارتقای زیرساخت‌ها و بهبود رفاه عمومی اجرا کرده است.

در حوزه مساجد و مدارس، این اقدامات شامل ساخت مدرسه سه‌کلاسه در روستای آق‌دره، تعمیر و حمایت از مدارس روستاهای مجاور، دیوارکشی مدارس و حمایت از مساجد محلی بوده است.

این پروژه‌ها باعث ارتقای کیفیت زندگی ساکنان و فراهم کردن فرصت‌های بهتر برای آموزش و پرورش کودکان و نوجوانان شده‌ است.

در حوزه بهداشت و درمان، شرکت اقداماتی نظیر تعمیر و حمایت از خانه‌های بهداشت روستاهای مجاور، احداث مرکز تصویربرداری بیمارستان امام علی تکاب، خرید زمین برای احداث مرکز شبانه‌روزی سلامت شهرستان تکاب و مشارکت در امور خیریه مرتبط با سلامت و درمان انجام داده است که نقش مهمی در ارتقای سطح خدمات درمانی منطقه ایفا می‌کند.

همچنین فزر “پویا زرکان” توجه ویژه‌ای به توسعه زیرساخت‌های حمل و نقل و دسترسی روستایی داشته است.

اقدامات شرکت در حوزه جاده‌ای شامل آسفالت جاده‌ها و مسیرهای روستاهای اطراف معدن، بهسازی و بازیافت آسفالت کمربندی شمالی تکاب، احداث پل برای روستاهای مختلف و ساخت پارکینگ برای پاسگاه تخت‌سلیمان تکاب بوده است. این اقدامات تأثیر مستقیمی بر رفاه عمومی، ایمنی و توسعه پایدار منطقه دارد.