مغالطه ریشه‌شناختی

مغالطهٔ ریشه‌شناختی (انگلیسی: Etymological fallacy) نوعی مغالطهٔ هم‌ارزگویی است که استدلال می‌کند یک واژه با ریشه‌شناسی آن تعریف می‌شود و بنابراین کاربرد مرسوم آن نادرست است.[۱][۲]

رخداد و نمونه‌ها

یک مغالطهٔ ریشه‌شناختی زمانی امکان‌پذیر می‌شود که معنای یک واژه در طول زمان از معنای اصلی خود دچار دگرگونی شود. چنین تغییراتی می‌تواند شامل محدود شدن یا گسترش دامنه یا تغییر بار معنایی (بهبود یا تحقیر) باشد. در برخی موارد، کاربرد امروزی می‌تواند تا جایی تغییر کند که معنای جدید هیچ پیوند آشکاری با ریشهٔ آن نداشته باشد.[۱]

برای نمونه، ریشهٔ واژهٔ ناموس به زبان یونانی بازمی‌گردد و به معنای «قانون و مَرسومات» بوده است؛[۳] ولی امروزه در زبان فارسی این واژه به معنی آبرو و عفت به‌کار می‌رود.[۴]

یهودستیزی

اصطلاح یهودستیزی به دشمنی یا پیش‌داوری علیه مردم، باورها و اعمال یهودی اشاره دارد.[۵][۶][۷] این اصطلاح جایگزین واژهٔ قدیمی‌تر یهودستیزی شد. مغالطهٔ ریشه‌شناختی زمانی رخ می‌دهد که گوینده ادعا کند معنای آن همان است که ساختار واژه القا می‌کند—نژادپرستی علیه هر یک از اقوام سامی.[۸][۹]

جستارهای وابسته

منابع

  1. 1 2 Sihler, Andrew (2000). Language History. Amsterdam studies in the theory and history of linguistic science. Series IV, Current issues in linguistic theory. Vol. 191. Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins Publishing. pp. 131–133. ISBN 90-272-3698-4.
  2. ↑ Wilson, Kenneth G. (1993). "Etymological Fallacy". The Columbia Guide to Standard American English.
  3. ↑ Nişanyan, Sevan (2010). "Namus" in Sözlerin Soyağacı: Çağdaş Türkçenin Etimolojik Sözlüğü (A Family Tree of Words: A Contemporary Etymological Dictionary of Turkish) (in Turkish). Istanbul: Adam Yayınları. ISBN 978-975-289-636-9.
  4. ↑ «معنی ناموس». موسسهٔ لغت‌نامهٔ دهخدا و مرکز بین‌المللی آموزش زبان فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۸-۱۰.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  5. ↑ Lipstadt (2019), pp. 22–25.
  6. ↑ Johnson, Paul (1987). A History of the Jews. New York, NY: HarperCollins Publishers. p. 133. ISBN 978-0-06-091533-9.
  7. ↑ Lewis, Bernard. "Semites and Anti-Semites". Archived from the original on 14 May 2011. Retrieved 27 October 2018.. Extract from Islam in History: Ideas, Men and Events in the Middle East, The Library Press, 1973.Lewis, Bernard (Winter 2006). "The New Anti-Semitism". The American Scholar. 75 (1): 25–36. Archived from the original on 8 November 2017.
  8. ↑ Lipstadt, Deborah (2019). Antisemitism: Here and Now. Schocken Books. ISBN 978-0-8052-4337-6.
  9. ↑ Starr, Michael (2022-02-04). "Encyclopedia Britannica: Semitic people can't be called antisemitic". The Jerusalem Post (in American English). ISSN 0792-822X. Retrieved 2023-11-15.

برای مطالعه بیشتر