منطقه آزاد تجاری-صنعتی مازندران

منطقه آزاد مازندران

منطقه آزاد تجاری-صنعتی مازندران
لوگو سازمان منطقه آزاد تجاری-صنعتی مازندران
شعار	سبز، هوشمند و جهانی
بنیان‌گذاری	۱۴۰۳
گونه	دولتی
ستاد	ساری، مازندران
محدودهٔ فعالیت	امیرآباد، نوشهر، چپکرود - میرود
رئیس هیأت مدیره و مدیرعامل	امین افقی
سازمان مادر	شورای‌عالی مناطق آزاد تجاری-صنعتی و ویژه اقتصادی
وبگاه	وبگاه سازمان منطقه آزاد مازندران

منطقه آزاد تجاری-صنعتی مازندران یکی از «مناطق آزاد هشت‌گانه» ایران در استان مازندران است که در راستای اهداف اقتصادی این کشور، در سال ۱۴۰۲ خورشیدی با طرح متصل سه‌گانه بندرهای امیرآباد، فریدون‌کنار و نوشهر با انتصاب اولین مدیر اجرایی تاسیس شد.^[۱] ساختمان مرکزی سازمان در ساری، میدان خزر، کیلومتر ۶ بلوار شهیدان فتح‌اللهی (فرح آباد)، روبروی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساری واقع شده است.

مازندران با مساحت ۲۴ هزار کیلومتر مربع و با در اختیار داشتن حدود ۴۰۰ کیلومتر ساحل دریای مازندران، بیشترین خط ساحلی ارتباط‌گیری را با کشورهای حاشیه این دریا از طریق سه بندر داراست. این استان همچنین از طریق خط ریلی، امکان ارتباط‌گیری با اروپا را نیز دارد. ۹۰۰ هزار هکتار از مساحت استان، زیر کشت برنج، پنبه، گندم، جو، دانه‌های روغنی، مرکبات و چای قرار دارد. حدود نیمی از محصول مرکبات و محصولات لبنی ایران از مازندران تأمین می‌شود. سیب، آلوی قطره‌طلا و گلابی از سایر میوه‌های استان هستند. تولید ۷۲ نوع محصول کشاورزی به میزان تولید بیش از هفت میلیون تن در سال و داشتن رتبه اول تا سوم در تولید دست‌کم ۱۵ نوع محصول کشاورزی مزیت و قابلیت دیگری است که مازندران را به پرظرفیت‌ترین نقطه کشور ایران در ایجاد منطقه آزاد تبدیل کرده است. مازندران با نرخ سواد حدود ۹۰ درصد، باسوادترین استان ایران است. مازندران بیشترین ساحل را با ۳۳۸ کیلومتر در بخش جنوبی دریای مازندران در اختیار دارد. دو سوم جنگل‌های هیرکانی با طبیعتی منحصر به فرد متعلق به مازندران است و دارای ۵۵۰ کیلومتر نوار کوهستانی است. قله دماوند بلندترین آتشفشان آسیا و خاورمیانه نیز در استان مازندران قراردارد.^[۲] همچنین مازندران به عنوان یک منطقه دارای قابلیت طبیعی و تاریخی، بیشترین جذب گردشگر در ایران را به خود اختصاص داده و از لحاظ صنعتی رتبه بالایی در بخش صنعت‌های دانش‌بنیان و اصلی دارد. مازندران از اصلی‌ترین مراکز یکجانشینی و از قدیمی‌ترین مناطق تاریخچه کهن ایران است و در دوره‌های مهم تاریخی و آثاری مانند شاهنامه بارها از آن یاد شده است.

استان مازندران در سال ۱۳۴۲ شمسی و در بین ۱۲ استان کشور با ۸۸۳ واحد صنعتی و صنفی، ۱۶ هزار و ۵۰۴ نفر کارگر و حجم سرمایه‌گذاری ۴ میلیون و ۶۳۱ هزار و ۱۸۹ ریالی، پس از تهران پایتخت صنعتی‌ترین استان کشور بود.^[۳] امتیاز حمل و نقل دریایی با کشورهای همسایه از طریق منطقه ویژه اقتصادی بندرهای امیرآباد، نوشهر و فریدون‌کنار، اسکله و سکوی نفتی نکا در شرق مازندران، اتصال بندر امیرآباد به راه‌آهن سراسری ایران، وجود فرودگاه بین‌المللی ساری و فرودگاه‌‌های داخلی نوشهر و رامسر، برخورداری از سه جاده شوسه ارتباطی با استان مجاور، و اقدام به سرمایه‌گذاری در طرح در دست ساخت آزادراه تهران–شمال با امکان دسترسی سریع با فاصله کوتاه ۱۲۱ کیلومتر ارتباط تهران ـ مازندران، عبور خطوط بین‌المللی فیبر نوری، شبکه ارتباطی در مسیر کریدور بین‌المللی شمال ـ جنوب از هلسینکی (فنلاند)، به بندر لاوان (روسیه) تا ساحل دریای مازندران فراهم آورده است و همچنین دو جاده بین‌المللی هراز و سوادکوه در این استان است. زغال‌سنگ، سرب، سنگ‌آهک، سنگ مرمریت، نمک‌آبی، پوکه معدنی فلورین، بوکسیت و سیلیس از ذخایر معدنی استان هستند. مازندران دارای دسترسی مناسب به پایانه‌های ورودی و خروجی کالا از کشورهای آسیای میانه، روسیه و قفقاز به سبب برخورداری از مزایای قانونی مرز مجاز گمرکی و وجود امکانات، تأسیسات و تجهیزات مناسب تخلیه، بارگیری و نگهداری کالاهای صادراتی، وارداتی و ترانزیتی است. استان مازندران همچنین دارای پایانه صادرات محصولات کشاورزی و صنعتی و دارای بخش‌های متعدد توریستی رفاهی در ایران است. در استان پرورش دام و انواع طیور هم به شکل سنتی و صنعتی رواج دارد. مجاورت استان با دریای مازندران و جریان رودخانه‌های متعدد، زمینه مساعدی برای پرورش، تکثیر و صید انواع ماهی و توسعه شیلات فراهم آورده است، به‌خصوص که در سال‌های اخیر مزارع پرورش ماهی فراوانی در استان تأسیس شده است.

رتبه اول تولید و صادرات ماهیان خاویاری پرورشی و خاویار پرورشی نیز متعلق به مازندران است. کاله بزرگ‌ترین کارخانه تولید لبنیات ایران و غرب آسیا، کارخانجات نساجی مازندران از بزرگ‌ترین شرکت‌های نساجی خاورمیانه، شرکت صنعتی دریایی ایران بزرگ‌ترین پیمانکاران طرح‌های فراساحلی نفت و گاز ایران، صنایع چوب و کاغذ مازندران بزرگ‌ترین تولیدکننده کاغذ خاورمیانه و شرکت صنعتی و تولیدی دیزل سنگین ایران برترین کارخانه تولید موتور از جمله شرکت‌های مطرح استان هستند. در استان مازندران ۱۴ معدن فلورین وجود دارد و از نظر ذخایر فلورین دومین استان کشور است و بیش از دو میلیون تن ذخیره فلورین دارد. تنها در بخش کشت برنج، مازندران به تنهایی ۳۸ درصد شالیزارهای کشور را در خود دارد و سالانه یک میلیون و ۸۰ هزار تن شلتوک و ۴۴ درصد برنج کشور را تولید می‌کند. در بخش محصولات باغی، سطح زیر کشت مرکبات استان ۱۱۲ هزار هکتار است که بیش از ۴۱ درصد از سطح زیر کشت مرکبات کشور را شامل می‌شود و سالانه یک میلیون و ۹۱۴ هزار تن محصول برداشت می‌شود، برابر با ۴۵ درصد میزان تولید کشور.

بندرها و دریانوردی و منطقه ویژه اقتصادی امیرآباد به عنوان بندر استراتژیک در مسیر کریدور شمال-جنوب، اولین بندر نسل سوم و تنها بندر متصل به شبکه ریلی سراسری شمال کشور در شرق استان مازندران و فاصله ۵۱ کیلومتری مرکز استان با مختصات جغرافیایی ۲۲/۵۳ شرقی و ۴۱/۳۶ شمالی قرار دارد. این بندر با دارا بودن ویژگی‌های منحصر به فرد نظیر اراضی وسیع پشتیبانی به مساحت ۲۱۲۰ هکتار، همجواری با پایانه نفتی شمال، کشتی‌سازی صدرا، فرودگاه بین‌المللی و برخورداری از زیرساخت حمل و نقل مدرن چند وجهی و اسکله رو-رو ریلی توانسته است اثر بسزایی در اقتصاد ملی و ارتقاء ترانزیتی و صادرات منطقه داشته و با کاهش قیمت تمام شده کالا زمینه سرمایه‌گذاری در حوزه‌های صنایع تبدیلی، فراوری مواد نفتی و صنایع فولاد فراهم نماید. استان دارای ۵ گمرک فعال (ساری، امیرآباد، نوشهر، فریدون‌کنار، آمل) و بیش از ۳۹ شهرک و ناحیه صنعتی فعال است.

پوشش منطقه آزاد مازندران بر اساس اولویت‌های اقتصادی و توسعه‌ای به شرح زیر است:

• شرق استان (امیرآباد): تمرکز بر فعالیت‌های تجاری، صنعتی و گردشگری
• مرکز استان (چپکرود ـ میرود): تمرکز بر فعالیت‌های تجاری، فناوری و گردشگری
• غرب استان (نوشهر): تمرکز بر فعالیت‌های تجاری، حوزه سلامت و گردشگری

این تقسیم‌بندی نشان‌دهنده سیاست‌های توسعه منطقه‌ای و توجه ویژه به تقویت زیرساخت‌های اقتصادی و گردشگری در هر بخش استان است.

محدوده منطقه آزاد تجاری-صنعتی مازندران شامل سه منطقه منفصل امیرآباد (۱۰۶۰ هکتار)، چپکرود ـ میرود (۴۶۱ هکتار) و نوشهر (۸۵ هکتار) می‌باشد.

کد پلاک منطقه آزاد مازندران برای خودروهای شخصی کد ۹۹، برای خودورهای عمومی کد ۹۸ و برای خودروهای دولتی کد ۹۷ تعریف شده‌اند،^[۴] که با هدف تسهیل واردات، نوسازی ناوگان و ارتقاء خدمات حمل‌ونقل در استان اجرایی می‌شوند و زمینه بهره‌برداری از ظرفیت‌های منطقه آزاد را برای مردم و فعالان اقتصادی فراهم می‌سازند. شعاع تردد خودروهای منطقه آزاد، کل استان مازندران خواهد بود.

این منطقه آزاد در ۱۰ شهریور ماه سال ۱۳۹۸ در هیئت دولت تأیید و در ۱۶ اردیبهشت ماه سال ۱۳۹۹ با تأیید لایحه دولت با ۱۳۲ رای موافق و ۲۰ رای مخالف توسط مجلس شورای اسلامی به تصویب شد. در سال ۱۴۰۲ به تصویب شورای مصلحت نظام رسید.^{[۵][۶][۷][۸]} همچنین سازمان منطقه آزاد تجاری-صنعتی مازندران در سال ۱۴۰۲ با انتصاب اولین مدیر اجرایی تاسیس شد .^[۹]