مهرداد بازیاری

مهرداد بازیاری (زادهٔ ۱۳۴۰ خورشیدی در شیراز) مترجم، نویسنده و مهندس ایرانی است که به‌واسطهٔ ترجمهٔ مستقیم آثار ادبی از زبان‌های نروژی، دانمارکی، سوئدی و انگلیسی به فارسی شناخته می‌شود. او برای ترجمهٔ کتاب دختر پرتقال اثر یوستین گردر، برندهٔ جایزهٔ کتاب سال جمهوری اسلامی ایران و کتاب فصل شد و برای ترجمهٔ گل‌هایی برای آلجرنون اثر دانیل کیز، جایزهٔ گمانه‌زن را دریافت کرده‌است.

بازیاری به زبان‌های نروژی، دانمارکی، سوئدی و انگلیسی تسلط دارد و بسیاری از آثار را مستقیماً از این زبان‌ها به فارسی ترجمه کرده‌است.

بازیاری ترجمه را تنها بازنویسی یک متن نمی‌داند، بلکه آن را کاوشی برای یافتن روح اثر، لحن و ریتم پنهان می‌بیند. او معتقد است که وفاداری به متن اصلی شامل انتقال احساسات و فرهنگ اثر به زبان مقصد است.

طی بیش از ده سال اقامت در کشورهای اسکاندیناوی به فعالیت‌های فرهنگی از جمله ترجمه روی آورد. آشنایی با زبان و فرهنگ خاص شمال اروپا باعث شد که ترجمه را با کتاب‌های یوستین گردر نویسنده مشهور نروژی آغاز کند. بیشتر ترجمه‌های وی در زمینهٔ رمان‌های فلسفی است و می‌توان او را متخصص رمان‌های فلسفی گردر دانست.

از ترجمه‌های او می‌توان به دنیای سوفی، راز فال ورق، زندگی کوتاه‌است، مایا، دختر مدیر سیرک، دختر پرتقال، راز تولد، قصر قورباغه‌ها و درون یک آینه درون یک معما اشاره کرد که همه از زبان نروژی به فارسی برگردانده شده‌است.^[۱]

از سال ۱۳۷۰ که بطور جدی به کار ترجمه و نویسندگی پرداخته و در این مدت بیش از بیست و هفت جلد کتاب ترجمه کرده‌است. وی ترجمه را بیشتر انتقال فرهنگ و سنن و افکار می‌داند تا برگرداندن لغوی متون. از اینرو علاوه بر حفظ طرز و سطح نوشتاری کتاب با درک کامل فرهنگِ زبان نویسنده به ترجمه می‌پردازد و شاید همین موضوع یکی از عوامل موفقیت وی است. بازیاری در انتخاب کتاب نیز وسواس خاصی دارد. هر کتابی را شایسته ترجمه و انتقال به خواننده نمی‌داند؛ معتقد است که کتاب باید چیزی ارزشمند و پایدار هم به مترجم و هم به خواننده تقدیم کند و در خاطره بماند. دختر پرتقال (برنده ترجمه فصل و سال ۱۳۸۹) از این جمله‌است. رمانی لطیف و زیبا که خواننده را با رازهای کهکشان و پستی و بلندی‌های زندگی و به ویژه مرگ آشنا می‌سازد. یک رمان عاشقانه و عمیق که همچون سایر آثار گردر، رازها و نقاط کور زندگی را ملموس و خواننده را به تفکر و تجسس وا می‌دارد.

وی در پیشگفتار کتاب دنیای سوفی آشنایی خود را با گردر این‌گونه بیان می‌کند:

در نروژ بودم که با گردر و دنیای سوفی آشنا شدم. کتاب تازه به چاپ رسیده بود و هنوز شهرت آن از کشورهای اسکاندیناوی فراتر نرفته بود. مطالعه آن مرا به فکر فرو برد و درهای تازه‌ای به رویم گشود. این کتاب خیلی زود مورد استقبال همگان قرار گرفت و شهرت گردر و دنیای سوفی از مرزهای شمال اروپا فراتر رفت و به حق هر دو جهانی شدند. وقتی چند سال بعد به ایران آمدم متوجه شدم شهرت کتاب به ایران هم رسیده و حتی مقالاتی درباره موضوع موفقیت‌آمیز آن در نشریات چاپ شده‌است، بدین ترتیب بود که به ترجمه آثار او روی آوردم.

• هنریک ایبسن – نمایشنامه‌نویس برجستهٔ نروژی
• پر لاگرکویست – نویسنده و برندهٔ جایزهٔ نوبل ادبیات از سوئد
• کنوت هامسون – نویسندهٔ نروژی و خالق رمان گرسنگی
• تووه دیتلوسن – شاعر و نویسندهٔ دانمارکی با تمرکز بر روان انسان و تجربهٔ زنانگی
• پیتر هوی – نویسندهٔ دانمارکی با رویکرد فلسفی و روایت‌های پیچیده
• لیز نورگور – نویسندهٔ طنزپرداز دانمارکی و خالق مجموعهٔ «ماتادور»
• آثار نویسندگان معاصر سوئدی با نگاهی انسان‌گرایانه

• برنده جایزه کتاب فصل ۱۳۸۷ بهترین ترجمه رمان خارجی (رمان دختر پرتقال)^[۲]
• برنده جایزه کتاب سال ۱۳۸۸ بهترین ترجمه رمان خارجی (رمان دختر پرتقال)^[۳]
• برنده لوح یاد بود ترجمه برگزیده سال ادبیات علمی و تخیلی ۱۳۸۹ (رمان گلهایی بیاد آلجرنون)^[۴]

• وب سایت شخصی مهرداد بازیاری
• پایگاه مجلات تخصصی، آثار بازیاری