موسیقی لکی
موسیقی لکی، بخشی از فرهنگ غنی قوم مردم لک ایران است و ویژگیهای منحصر بهفردی دارد. این موسیقی به ویژه در مناطق کوهستانی و روستاهای لکنشین مردمی پربار و جذاب آفریده میشود. شعرها معمولاً به زندگی روزمره، طبیعت و عشق پرداخته و با حس عمیق و احساسی اجرا میشوند.
| موسیقی در ایران | |
|---|---|
| تاریخ | |
| پیش از اسلام | هخامنشیان • ساسانیان |
| پس از اسلام | صدر اسلام • مروگی |
| معاصر | قاجار • پهلوی • لسآنجلسی • زیرزمینی |
| موسیقی سنتی ایرانی | |
| مقامها • نظریهٔ ادوار • دستگاهها • تحول مقام به دستگاه • ردیف • فواصل موسیقی ایرانی • گوشه • آوازها • سازها • فرمها | |
| دیگر سبکها | |
| پاپ • رپ • راک • سمفونیک • جاز • متال • کرال | |
| نواحی | |
| آذربایجانی • شوشتری • ایلامی • جنوبی • مازندرانی • بختیاری • سیستانی • لکی • بخشیهای خراسان شمالی • بلوچی • بندری • ترکمنی • خراسانی • علوانیه • کردی • کرمانی • گیلکی • لری | |
| مناسبتی | |
| زرتشتی • نوروزخوانی • تعزیه • رمضان • صلواتخوانی • مداحی | |
از ابزارهای موسیقی لکی میتوان به کمانچه، تنبور، سرنا، ساز و دهل اشاره کرد که هر کدام صدایی خاص و دلنشین را تولید میکنند. آوازها به صورت فردی و گروهی اجرا میشوند و غالباً با رقص و مراسمهای محلی همراه است که احساس اتحاد و همبستگی را در جامعه تقویت میکند.
این نوع موسیقی نهتنها ابزاری برای سرگرمی است بلکه به عنوان وسیلهای برای انتقال تاریخ، فرهنگ و آداب و رسوم قوم مردم لک نیز عمل میکند.
تنبور لکی
تنبور لکی یکی از سازهای سنتی و پرطرفدار در موسیقی قوم مردم لک است که تاریخی بسیار غني دارد. این ساز به خاطر صدای خاص و جهانگشای خود، جایگاه ویژهای در فرهنگ موسیقی ایران دارد. تنبور لکی بهخصوص در مراسمهای محلی، جشنها و رویدادهای فرهنگی مورد استفاده قرار میگیرد و به نوعی نماد هویت فرهنگی قوم مردم لک شناخته میشود.
سالها تلاش برای حفظ و ترویج این ساز به ثبت ملی آن انجامید. در سال ۱۳۹۶ به شماره ۱۵۶۵، تنبور لکی بهعنوان یکی از میراث فرهنگی ناملموس ایران ثبت ملی شد.این ثبت شامل مدارک مختلفی است که به تأسیس و حفظ این سنتها میپرداخت و اهمیت فرهنگی و هنری تنبور لکی را مورد تأکید قرار میدهد.[۱]
ساز و دهل لکی
ساز و دهل لکی یکی از مهمترین نمادهای فرهنگی و هنری قوم مردم لک به شمار میرود. این ساز به طور ویژه در مراسمهای سنتی، جشنها و آیینهای مختلف مورد استفاده قرار میگیرد و نقش اساسی در انتقال احساسات و فرهنگ این قوم دارد.
ساز و دهل لکی به خاطر صدای زیبا و ریتمهای شادابش، همواره به عنوان عامل ارتباطدهنده بین افراد جامعه عمل کرده و به تجلی شادی و جشنها کمک میکند.
در سال ۱۳۹۸ به شماره ۱۶۵۳، این ساز به عنوان یکی از میراثهای فرهنگی ناملموس کشور در سازمان میراث فرهنگی ثبت ملی شد. این اقدام نه تنها به حفظ و معرفی فرهنگ قوم مردم لک کمک میکند، بلکه به شمار زیادی از هنرمندان و نسلهای آینده این امکان را میدهد که با این هنر ارزشمند آشنا شوند و آن را حفظ کنند.[۲]
سرنا لکی
سرنا لکی یکی از سازهای مهم و سنتی قوم لک است که در مراسمهای مختلف فرهنگی، اجتماعی و مذهبی به کار میرود. این ساز از چوب ساخته میشود و صدای منحصر به فردی دارد که توانایی ایجاد حس شادی و نشاط را در بین شنوندگان دارد. سرنا لکی معمولاً در جشنها، عروسیها و مراسم محلی نواخته میشود و به عنوان یک نماد فرهنگی برای قوم لک شناخته میشود.
در مقام مردگان قوم مردم لک (چمر) سرنا استفاده میشود.[۳]
در سال ۱۳۹۸ به شماره ۱۶۵۳، سرنا لکی به عنوان یکی از میراثهای فرهنگی ناملموس کشور در سازمان میراث فرهنگی ثبت ملی شد. این اقدام نه تنها نشاندهنده اهمیت این ساز در فرهنگ قوم لک است، بلکه گامی مهم برای حفظ و انتقال این هنر به نسلهای آینده به شمار میآید.[۴]
ساز بلور چوپانی لکی
ساز بلور چوپانی لکی یکی از سازهای با ارزش و کهن قوم لک به شمار میآید. این ساز به ویژه در میان عشایر این قوم مورد استفاده قرار میگیرد و با صدای دلنشین و خاصی که دارد، به بیان احساسات و روایت داستانهای زندگی روزمره کمک میکند. بلور چوپانی به دلیل ساختار ساده و مواد طبیعیاش، به راحتی قابل حمل است و عشایر به راحتی میتوانند آن را در سفرهای خود همراه داشته باشند.
این ساز در سال ۱۳۹۸ با شماره ثبت ۱۵۶۴ به عنوان یکی از میراثهای فرهنگی ناملموس کشور در سازمان میراث فرهنگی به ثبت رسید. این اقدام به حفظ و معرفی این هنر سنتی و کهن ایرانی کمک شایانی میکند و به نسلهای آینده این امکان را میدهد که با این میراث فرهنگی غنی آشنا شوند.[۵]
آئین چَمَر یا چَمَری لکی
آئین چمر یا چمری یکی از آئینهای سوگواری سنتی و خاص در بین مردمان لک است. این آئین در مواقع از دست دادن نزدیکان و در سوگ فقدان عزیزان برگزار میشود و به عنوان نمادی از همدردی و ابراز غم و اندوه در جامعه عمل میکند.
اجرای این مراسم با استفاده از سازهای سرنا و دهل صورت میگیرد. صدای دلنشین سرنا و ریتمهای جانسوز دهل به همراه نغمههای غمانگیز، لحظات احساسی و پر از اندوهی را برای شرکتکنندگان به ارمغان میآورد. این آئین نه تنها به عنوان یک نوع سوگواری مطرح است، بلکه فرصتی برای ابراز همدلی و اتحاد میان اعضای جامعه به حساب میآید.
آئین چمر به عمق احساسات انسانی میپردازد و میتواند یادآور پیوندهایی باشد که در زندگی افراد وجود دارد.[۶]
مور لکی
مور از نواهای کهن قوم لک در استانهای لرستان، ایلام و کرمانشاه است.مور بدون همراهی ساز اجرا میشود. واژهٔ مور به معنای مویه است. این نوای باستانی، که با آوایی حزین و غمناک، و بدون ضرب آهنگ، فقط در قالب یک بیت به مناسبت مرگ عزیز از دست رفته خوانده میشود، پیشینهای بس کهن دارد.[۷]
ترانه بزران لکی
ترانه اصیل لکی «بزران لکی» یکی از قدیمیترین و محبوبترین ترانههای قوم لک به شمار میآید. این ترانه به خاطر ملودی خاص و متن زیبا و احساسیاش، همواره در مراسمهای مختلف و جشنها مورد استفاده قرار میگیرد. «بزران لکی» به عنوان نمایندهای از فرهنگ و هویت قوم لک، داستانها و احساسات عمیق انسانی را به تصویر میکشد.
رقص سگین سماع لکی به همراه این ترانه قدیمی اجرا میشود و هر دو با هم احساسی شادابی و شگفتانگیز را به نمایش میگذارند. این هماهنگی بین موسیقی و رقص، لحظات خاص و فراموشنشدنی را برای شرکتکنندگان به ارمغان میآورد.
این ترانه در سال ۱۳۹۸ به عنوان یکی از میراثهای فرهنگی ناملموس کشور به ثبت ملی رسید، که نشاندهنده ارزش و اهمیت آن در فرهنگ قوم لک است و فرصتی برای حفظ و انتقال این میراث به نسلهای آینده فراهم میکند.[۸]
ترانه بنا بنا لکی
ترانه اصیل لکی «بنا بنا لکی» یکی از قدیمیترین و محبوبترین ترانههای قوم لک به شمار میآید. این ترانه به خاطر ملودی خاص و متن زیبا و احساسیاش، همواره در مراسمهای مختلف و جشنها مورد استفاده قرار میگیرد. «بنا بنا لکی» به عنوان نمایندهای از فرهنگ و هویت قوم لک، داستانها و احساسات عمیق انسانی را به تصویر میکشد.
رقص سگین سماع لکی به همراه این ترانه قدیمی اجرا میشود و هر دو با هم احساسی شادابی و شگفتانگیز را به نمایش میگذارند. این هماهنگی بین موسیقی و رقص، لحظات خاص و فراموشنشدنی را برای شرکتکنندگان به ارمغان میآورد.
این ترانه در سال ۱۳۹۸ به عنوان یکی از میراثهای فرهنگی نامملوس کشور به ثبت ملی رسید، که نشاندهنده ارزش و اهمیت آن در فرهنگ قوم لک است و فرصتی برای حفظ و انتقال این میراث به نسلهای آینده فراهم میکند.[۹]
منابع
- «۱۹ اثر ناملموس ایلام ثبت ملی شدند».
- «ثبت ملی ۱۴ اثر ناملموس همدان».
- «مویهای باستانی با عمری هزاران ساله+اجراهایی از مقام «چمر» یا «چمری»».
- «آواز مور و سماء لرستان در جشنواره موسیقی نواحی/پیشنهاد برای احیای گستردهتر موسیقی اقوام».
- «دایرة المعارف بزرگ اسلامی».
- ↑ «ثبت ملی ۱۴ اثر ناملموس همدان».
- ↑ «ثبت ملی ۱۴ اثر ناملموس همدان».
- ↑ «دایرة المعارف بزرگ اسلامی».
- ↑ «ثبت ملی ۱۴ اثر ناملموس همدان».
- ↑ «ثبت ملی ۱۴ اثر ناملموس همدان».
- ↑ «مویهای باستانی با عمری هزاران ساله+اجراهایی از مقام «چمر» یا «چمری»».
- ↑ «آواز مور و سماء لرستان در جشنواره موسیقی نواحی/پیشنهاد برای احیای گستردهتر موسیقی اقوام».
- ↑ «۱۹ اثر ناملموس ایلام ثبت ملی شدند».
- ↑ «۱۹ اثر ناملموس ایلام ثبت ملی شدند».