مونتزوما (اساطیر)

مونتزوما(به انگلیسی: Montezuma)، نام یک خدای-قهرمان در اساطیر برخی قبایل بومیان آمریکا در جنوب غرب ایالات متحده بود، به‌ویژه توهونو اوئودهام و مردمان پوئبلو.

روایت توهونو اوئودهام

در افسانه توهونو اوئودهام، در آغاز زمان، روح بزرگ با کندن حفره‌ای گِل می‌یابد؛ سپس گِل را دوباره در حفره می‌اندازد و مونتزوما از آن بیرون می‌آید که به او در بیرون آوردن همه قبایل سرخپوستی کمک می‌کند، و آپاچی‌ها آخر از همه بیرون می‌آیند. گفته می‌شود که در روزگار اولیه همه انسان‌ها و حیوانات به زبانی مشترک سخن می‌گفتند؛ اما سیلی بزرگ همه را نابود کرد و تنها مونتزوما و دوستش کایوتی جان به در بردند. چون کایوتی از پیش او را از سیل آگاه کرده بود، مونتزوما قایقی ساخته و آن را بر قله کوه‌های سانتا روزا در آریزونا آماده نگه داشته بود. کایوتی نیز برای خود قایقی ساخت، با جویدن یک نی غول‌آسا و بستن آن با سقز.

پس از فروکش کردن سیل، مونتزوما و کایوتی دوباره بر فراز مونته روزا به هم می‌رسند، و مونتزوما کایوتی را چهار بار، یک‌بار به هر سو، می‌فرستد تا بفهمد دریا تا کجاست. کایوتی از جنوب و غرب به سرعت بازگشت و گزارش داد که دریا نزدیک است. سفر به شرق کمی بیشتر طول کشید، اما سرانجام دریا را در آنجا نیز یافت. سرانجام به سمت شمال رفت و پیش از آنکه خسته شود، آبی نیافت.

در این میان، روح بزرگ با کمک مونتزوما دوباره جهان را از مردم و حیوانات پر کرده است. مونتزوما مسئولیت حکومت بر بشریت را به عهده می‌گیرد، اما متکبر و بدکار می‌شود، علیه روح بزرگ شورش می‌کند، کایوتی را می‌راند و به بشریت فرمان می‌دهد که خانه‌ای به بلندای آسمان بسازند. پیش از آنکه بتواند در این کار موفق شود، روح بزرگ آن را با صاعقه فرو می‌ریزد و زبان‌های بشریت را به هم می‌آمیزد.

مونتزوما در بدکاری‌اش پافشاری می‌کند و فرمان می‌دهد همه معابد ویران شوند؛ در پاسخ، روح بزرگ او را با فرستادن ملخی به شرق برای فراخواندن اسپانیایی‌ها کیفر می‌دهد که با مونتزوما به جنگ می‌پردازند و او را نابود می‌کنند.

جستارهای وابسته

منابع