میسیا
| میسیا | |
|---|---|
| منطقه باستانی آناتولی | |
.jpg) آکروپولیس پرگامون | |
| موقعیت | شمال غربی آناتولی |
| بزرگ‌ترین شهر | پرگامون |
| ساکنان | میسیایی‌ها |
| زبان | زبان میسیایی |
| شاهنشاهی هخامنشی ساتراپ | فریگیه |
| استان‌های روم | آسیا (استان رومی) |
 | |
میسیا (یونانی: Μυσία؛ لاتین: Mysia; ترکی استانبولی: Misya) منطقه‌ای در شمال غربی آسیای صغیر باستان بود[۱] (آناتولی، بخش آسیایی ترکیه امروزی). این منطقه در ساحل جنوبی دریای مرمره واقع بود. از شرق به بیتینی، از جنوب شرقی به فریگیه، از جنوب به لیدیه، از جنوب غربی به آئولیس، از غرب به ترواد (آناتولی)، و از شمال به دریای مرمره محدود می‌شد. در دوران باستان، این منطقه توسط میسیایی‌ها، فریگی‌ها، یونانیانِ آئولیایی و گروه‌های دیگر سکونت داشت.
جغرافیا
تعیین مرزهای دقیق میسیا دشوار است. مرز فریگیه در نوسان بود، در حالی که در شمال غربی، ترواد (آناتولی) گاه در میسیا گنجانده می‌شد.[۱] بخش شمالی با نام «فریگیهٔ کوچک» (یونانی باستان: μικρὰ Φρυγία، ت. «mikra Phrygia»; لاتین: Phrygia Minor) شناخته می‌شد، در حالی که بخش جنوبی «فریگیهٔ بزرگ» یا «فریگیهٔ پرگامونی» نامیده می‌شد. میسیا در دوران‌های بعد با نام فریگیه هلسپونت (یونانی باستان: Ἑλλησποντιακὴ Φρυγία، ت. «Hellespontiake Phrygia»; لاتین: Phrygia Hellespontica) یا «فریگیهٔ الحاقی» (یونانی باستان: ἐπίκτητος Φρυγία، ت. «epiktetos Phrygia»; لاتین: Phrygia Epictetus) نیز شناخته می‌شد؛ نامی که هنگام الحاق این منطقه به پادشاهی آتالید بر آن نهاده شد.[۲]
در زمان آگوستوس، میسیا تمام گوشهٔ شمال غربی آسیای صغیر را در بر می‌گرفت؛ از شمال به داردانل و دریای مرمره، از شرق به بیتینی و فریگیه، از جنوب به لیدیه، و از غرب به دریای اژه محدود می‌شد.[۳]
زمین و ارتفاعات
مهم‌ترین ویژگی‌های طبیعی میسیا دو کوه است — اولوداغ با ارتفاع ۷۶۰۰ فوت در شمال، و کوه تمنوس در جنوب که تا مسافتی میسیا را از لیدیه جدا می‌کند و سپس در طول میسیا تا نزدیکی خلیج آدرامیتیوم امتداد می‌یابد. رودخانه‌های اصلی در بخش شمالی این ناحیه ماکستوس و شاخهٔ آن رینداکوس هستند که هر دو از فریگیه سرچشمه می‌گیرند و پس از جدا شدنِ گسترده در سراسر میسیا، آب‌های خود را زیر دریاچه اولوآباد، در حدود ۱۵ مایل (۲۴ کیلومتر) از پروپونتیس، به هم می‌پیوندند. کائیکوس در جنوب از تمنوس سرچشمه می‌گیرد و از آنجا به سمت غرب، به سوی دریای اژه جریان می‌یابد و از چند مایلی پرگامون می‌گذرد. در بخش شمالی این ناحیه دو دریاچهٔ بزرگ وجود دارد؛ آرتونیا یا آپولونیاتیس (آبولیونت گئول) و آفنیتیس (مانیاس گئول)، که آب‌های خود را به‌ترتیب از شرق و غرب به ماکستوس می‌ریزند.[۱]
شهرها
مهم‌ترین شهرها پرگامون در درهٔ کائیکوس، و سیزیک در دریای مرمره بودند. تمام نوار ساحلی مملو از شهرهای یونانی بود که چندین مورد از آن‌ها اهمیت قابل‌توجهی داشتند؛ بخش شمالی شامل پاریوم، لامپساکوس و آبیدوس (هلسپونت) می‌شد، و بخش جنوبی شامل اسوس و آدرامیتیون. در جنوب‌تر، در خلیج الئاتیک، الئا (آئولیس)، میرینا (میسیا) و سایم (شهر باستانی آئولیایی) قرار داشتند.[۱]
تاریخ
رخدادی کوچک در چرخهٔ جنگ تروآ در اسطوره‌شناسی یونانی روایت می‌کند که ناوگان یونانی در میسیا فرود آمد و آن را با تروآ (شهر) اشتباه گرفت. آشیل پادشاه آنان، تلفوس، را پس از آنکه او یک یونانی را کشت، زخمی می‌کند؛ تلفوس بعدها از آشیل التماس می‌کند تا زخمش را درمان کند. این منطقهٔ ساحلی که تحت فرمان تلفوس بود، در اسطوره‌شناسی یونانی گاه با نام دیگرِ «تئوترانیا» نیز خوانده می‌شود، چراکه پیش‌تر توسط پادشاهی به نام تئوتراس اداره می‌شد. در ایلیاد، هومر میسیایی‌ها را متحدان تروآ نشان می‌دهد و نیروهای میسیایی را انومس (پیشگو) و کرومیوس، پسران آرسینوس، فرماندهی می‌کردند. به نظر می‌رسد میسیای هومری بسیار کوچک‌تر از میسیای تاریخی بوده و تا هلسپونت یا پروپونتیس امتداد نمی‌یافته است. هومر به هیچ شهر یا نشانه‌ای در میسیا اشاره نمی‌کند و مشخص نیست که میسیای هومری دقیقاً کجا واقع بوده، هرچند احتمالاً میان ترواد (آناتولی) (در شمال غربی میسیا) و لیدیه/مائونیا (در جنوب آن) قرار داشته است.
شماری از کتیبه‌های میسیایی به گویشی از زبان فریجی و با گونه‌ای از الفبای فریجی برجای مانده‌اند. همچنین اشاره‌های اندکی نیز در منابع یونانیِ آئولیایی به زبان لوتسکان، زبانِ بومی میسیا، وجود دارد.[۴]
تحت شاهنشاهی هخامنشی، گوشهٔ شمال غربی آسیای صغیر، که همچنان توسط فریگی‌ها اما عمدتاً توسط آئولیایی‌ها سکونت داشت، «فریگیهٔ کوچک» — و توسط یونانیان «هلسپونتوس» — نامیده می‌شد.
پس از شکست آنتیوخوس سوم از روم در جنگ‌های سلوکیان و رومیان در سال‌های ۱۹۲ تا ۱۸۸ پیش از میلاد، این ناحیه که پیش‌تر در دست دیادوخوی امپراتوری سلوکی بود، به متحد روم، پادشاهی آتالید، رسید و پس از مرگ پادشاه آتالوس فیلومتر در ۱۳۳ پیش از میلاد، به خود روم منتقل شد که آن را بخشی از آسیا (استان رومی) کرد[۱] و بعدها یک استان پروکنسولی جداگانه به نام «هلسپونتوس» شد.[۳]
بر پایهٔ اعمال رسولان،[۵] رسولان پولس رسول، سیلاس (مسیحیت) و قدیس تی‌مثی در جریان سفر پولس رسول به میسیا رسیدند (یا از آن گذشتند).[۶] روایت نشان می‌دهد که آنان دربارهٔ مسیر ادامهٔ سفر در این بخش از سفر مطمئن نبودند، چرا که «روح‌القدس آنان را از موعظهٔ کلام در آناتولی بازداشته بود».[۷] اندکی بعد، پولس رؤیایی از «مرد مقدونی» دید که رسولان را به سفر به سمت غرب، به مقدونیه (یونان)، دعوت می‌کرد.
پل‌های باستانی
بقایای چند پل رومی هنوز یافت می‌شود:
- پل آیسپوس روی رودخانهٔ آیسپوس (امروزه گؤنن چایی)
- پل کنستانتین (میسیا) روی رینداکوس (آدیرناس چایی)
- پل ماکستوس روی ماکستوس (سوسورلوک چایی)
- پل سفید (میسیا) روی بیگاچای (بیگا چایی)
جستارهای وابسته
منابع
- 1 2 3 4 5 One or more of the preceding sentences incorporates text from a publication now in the public domain: Hasluck, Frederick William (1911). "Mysia". In Chisholm, Hugh (ed.). Encyclopædia Britannica (in English). Vol. 19 (11th ed.). Cambridge University Press. pp. 115–116.
- ↑ استرابون، جغرافیا، XII.5.3
- 1 2 ویلیام اسمیت، فرهنگ کلاسیک نوین زندگی‌نامه، اسطوره‌شناسی و جغرافیا، مدخل: «Mysia"
- ↑ Titchener, J.B. (1926), Synopsis of Greek and Roman Civilization, Cambridge MA
- ↑ Acts 16:7–8
- ↑ در آیهٔ ۱۶:۷ اعمال رسولان آمده یونانی: ελθοντες κατα την μυσιαν، که در بیشتر ترجمه‌های انگلیسی «به میسیا» معنا شده، حال آنکه آیهٔ ۱۶:۸ می‌گوید یونانی: παρελθοντες δε την μυσιαν، که معمولاً «از کنار میسیا گذشتند» و در برخی موارد «میسیا را دور زدند» ترجمه شده، مانند ترجمه استاندارد مسیحی هولمن؛ همهٔ ارجاعات از بایبل‌گیت‌وی گرفته شده، بازدید در ۲۳ سپتامبر ۲۰۱۵.
- ↑ Acts 16:6
پیوند به بیرون
- تاریخ استان بالیکسیر
- تاریخ استان بورسا
- جغرافیای یونان باستان
- منطقههای تاریخی آناتولی