نبرد نخست پانی‌پت

نخستین نبرد پانی‌پت
بخشی از فتح‌های گورکانیان هند

نبرد پانی‌پت و
مرگ سلطان ابراهیم
تاریخ۲۱ آوریل ۱۵۲۶
موقعیت
پانی‌پت
(امروزه هاریانا، هند)
۲۹°۲۳′شمالی ۷۶°۵۸′شرقی / ۲۹٫۳۹°شمالی ۷۶٫۹۷°شرقی / 29.39; 76.97
نتایج پیروزی قاطع گورکانیان هند
پایان دودمان لودی
تأسیس امپراتوری تیموری هند
تغییرات
قلمرو
سلطان‌نشین دهلی ضمیمهٔ خاک گورکانیان هند شد.
طرف‌های درگیر
امپراتوری گورکانی دودمان لودی
فرماندهان و رهبران
بابر
همایون
چین تیمور خان
استاد علی قلی
مصطفی رومی
اسد ملک هست
رجه سنجر علی خان
ابراهیم لودی
ویکرامجت
قوا
۱۲٬۰۰۰–۲۵٬۰۰۰ سرباز[۱]
۱۵–۲۰ توپ صحرایی[۲]
۵۰٬۰۰۰ سرباز[۱]
۱٬۰۰۰ فیل[۳]
تلفات و خسارات
کم ۲۰٬۰۰۰[۴]

اولین نبرد پانی‌پات، در ۲۱ آوریل ۱۵۲۶ [۵] بین نیروهای مهاجم بابر علیه ابراهیم خان لودی، سلطان دهلی، در شمال هند درگرفت. نیروهای بابر، با استفاده از سلاح‌های گرم باروتی و توپ، ابراهیم را شکست دادند. این یکی از اولین نبردهای استفاده از سلاح‌های باروتی در شبه قاره هند بودکه نخستین پیروزی برای ایجاد امپراتوری تیموری هند و پایان سلطان‌نشین دهلی بود.

پیشینه

در آن زمان، بیشتر بخش‌های شمال هند جزئی از سلطنت دهلی، تحت حکومت ابراهیم لودی از سلسله لودی اداره می‌شد. با این حال، ابراهیم درگیر مبارزه قدرت با اقوام و وزرایش بود. دولت خان لودی، والی پنجاب، پیشنهاد داد که به بابر بپیوندد. [۶] بابر در سال 1524 به سمت لاهور حرکت کرد، اما متوجه شد که دولت توسط نیروهای فرستاده شده توسط ابراهیم بیرون رانده شده است. [۷] ارتش لودی برای درگیری با بابر لشکرکشی کرد و شکست خورد. [۷] بابر همچنین قبل از بازگشت به کابل، کنترل جهلم، سیالکوت، کلانور و دیپالپور را به دست گرفت. او دیپالپور را تحت کنترل عالم خان، عموی شورشی ابراهیم، قرار داد. [۸]

نبرد پانی‌پت بین ارتش بابر و ابراهیم لودی (1526). دولت خان لودی از بابر دعوت کرد تا وارد هند شود و ابراهیم لودی را شکست دهد. [۹] تصویری از وقایع بابری، نوشته دیو گجراتی، حدود 1590.

در پایان سال ۱۵۲۵، بابر قرار بود در ماه دسامبر با عبور از سند به شمال هند بازگردد. بابر پس از فتح پنجاب، به سمت دهلی پیشروی کرد. در پانی‌پات بود که قرار بود با ارتش بسیار بزرگتری که توسط ابراهیم گرد آمده بود، روبرو شود و با آنها درگیر شود. [۱۰]

نبرد

گزارش شده است که ارتش ابراهیم قدرت مؤثری بین 50000 تا 70000 نفر با 1000 فیل جنگی داشته است، اما فاقد سلاح‌های باروتی بوده است. [۱] [۱۱] [۱۲] ارتش بابر 12000 نفر نیرو داشت. حداقل بخشی از این نیرو مجهز به تفنگ‌های فتیله‌ای بودند. سواره‌نظام او به عنوان کمانداران سواره می‌جنگیدند. او همچنین بین 15 تا 20 توپ داشت. [۲]

بابر با ۷۰۰ گاری که در یک خط به هم بسته شده بودند، از موقعیت خود دفاع کرد. بین هر گاری دوم، سنگری برای تیراندازی تفنگدارانش قرار داشت. در چندین نقطه از خط، او نقاطی به عرض ۱۵۰ سوار برای پیشروی سواره نظام خود باقی گذاشت. بابر جناح راست خود را در مقابل شهر پانی‌پت محکم کرد. در سمت چپ، او خندقی پر از شاخه‌های درختان به عنوان مانعی در برابر سواره نظام حفر کرد. [۱۳]

وقتی ابراهیم حمله کرد، جبهه‌ای که بابر ایجاد کرده بود برای او بسیار باریک بود تا بتواند به طور مؤثر از نیروهایش استفاده کند. تفنگ و توپ، مرکز ابراهیم را در هم کوبیدند، در حالی که کمانداران سواره، پهلوها و عقب را به شدت مورد حمله قرار دادند. صدای توپ، فیل‌ها را وحشت‌زده کرد و بر تلفات افزود. ابراهیم و 20000 نفر از افرادش در این نبرد کشته شدند. هزاران نفر دیگر نیز هنگام عقب‌نشینی ارتش جان باختند. [۱]

پیامدها

نبرد پانی‌پت از نظر نظامی یک پیروزی قاطع برای بابر بود. با این حال، بابر برای تثبیت موقعیت خود، همچنان باید در سال 1527 با رانا سنگا، حاکم میوار ، در خانوا و در سال 1529 با افغان‌های شرقی در رودخانه غغرا می‌جنگید. از نظر سیاسی، این نبرد سرزمین‌های جدیدی را برای بابر به ارمغان آورد و مرحله جدیدی از تأسیس امپراتوری مغول در قلب شبه قاره هند را آغاز کرد - امپراتوری‌ای که بیش از 200 سال دوام آورد. [۱۴]

منابع

  1. 1 2 3 4 Chandra 2009, p. 30.
  2. 1 2 Watts 2011, p. 707.
  3. Haryana Government.
  4. Davis 1999, p. 181, 183–184.
  5. {{cite book}}: Empty citation (help)
  6. Chaurasia 2002, pp. 89–90.
  7. 1 2 Chandra 2009, p. 27.
  8. Chandra 2009, pp. 27–28.
  9. Chandra 2009, pp. 27–31.
  10. Chandra 2009, pp. 28–29.
  11. 1 2 Jadunath Sarkar, Military history of India, p. 50.
  12. The army has been reported to have consisted of 30,000 infantry and 40,000 cavalry, of which half the cavalry were irregular troops.[۱۱]
  13. Chandra 2009, p. 29.
  14. Chandra 2009, pp. 30–31.