نبرد زرگان
| جنگ صفویان با هوتکیان | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| بخشی از جنگ‌های نادری | |||||||
 تصویر صحنهٔ نبرد؛ نادر در حال فرماندهی نیروهایش | |||||||
| |||||||
| طرف‌های درگیر | |||||||
 طرفداران صفویه |
 هوتکیان | ||||||
| فرماندهان و رهبران | |||||||
|
محمد خان گشتاسبی حسین خان باصری[۲] | اشرف افغان | ||||||
| قوا | |||||||
| ۲۰٬۰۰۰–۳۰٬۰۰۰ | ۱۰٬۰۰۰–۲۰٬۰۰۰ | ||||||
| تلفات و خسارات | |||||||
| ناچیز |
۵٬۰۰۰ کشته ۵٬۰۰۰ اسیر | ||||||
نبرد زرقان یا نبرد آهوچر[۲] در دسامبر ۱۷۲۹ میلادی بین نیروهای نادر و اشرف افغان در ۳۰ کیلومتری شمال شیراز در زرگان به وقوع پیوست. در این نبرد سپاه اشرف به سختی شکست خورد و او به سمت فسا عقب نشست اما نادر در نزدیکی پل فسا به او تاخت و نیروهای اشرف را که تعداد آن‌ها تقریباً به ۵٬۰۰۰ تن می‌رسیدند، تار و مار کرد.
پیش‌زمینه
نادر پس از توقف ۴۰ روزه در اصفهان در روز ۳ جمادی‌الثانی (۲۴ دسامبر) به سمت شیراز پیشروی خود را آغاز کرد. با نامساعد شدن شرایط جوی، نادر سپاه خود را به سه ستون تقسیم کرد یک ستون از راه ابرقو و پاسارگاد، ستون دوم از جادهٔ معمولی به آباده و ستون سوم از بیراهه به سمت شیراز، حرکت کردند و با اطلاع از حضور اشرف در جلگه زرگان همراه با همهٔ سه ستون ارتش خود به سمت آنجا حرکت نمود و در روز دهم ماه به آنجا رسید.[۳]
نبرد
با رسیدن سپاه نادر به زرقان، هوتکی‌ها با تمام قوا و به سرعت به سپاه او حمله کردند و فرصت آرایش سپاه را به نادر ندادند. جنگ سختی بین دو سپاه روی داد و نهایتاً در هنگامهٔ غروب، گروهی از هوتکی‌ها فرار را آغاز کردند. سرانجام هنگ‌های پیادهٔ اشرف نیز عقب نشستند. اشرف نیز همراه با سواران گارد خود به سمت فسا عقب‌نشینی کرد.[۴]
مردمان ایل باصری به رهبری حسین خان باصری در جریان این نبرد حضور داشته و نقش برجسته‌ای در پیروزی لشکر نادر داشتند؛ چنانچه بیش از ۳۰۰ تن از آن‌ها در جریان این نبرد کشته شدند.[۲] به پاس خدمات باصری‌ها در این نبرد، ایل باصری به دستور نادرشاه به مدت ۱۴ سال از پرداخت مالیات معاف شد.[۲] طایفه حسین خان نیز به دلیل خدماتش به علی‌شاه برادرزاده نادر، «علی‌شاه قلی» (پیشکار علی‌شاه) نام گرفت.[۲]
جستارهای وابسته
پانویس
- ↑ "AŠRAF ḠILZAY". Encyclopaedia Iranica (به انگلیسی). Retrieved 2025-11-20.
Ašraf continued to pose a real threat, because he commanded an army still about 20,000 strong, and had with him a large amount of treasure. Nāder therefore set out as soon as possible in pursuit. He defeated the Afghan army at Zarqān near Shiraz and destroyed a detachment of rearguard troops at Pol-e Fasā, 16 km southeast of Shiraz)
- 1 2 3 4 5 علی‌محمد تدین (۲۸ مرداد ۱۴۰۳). «ماجرای دستور نادرقلی افشار به خان ایل باسری برای جنگ با افغانهای فراری از اصفهان». مرودشت نما.
- ↑ lockhart، Nadir Shah، 43.
- ↑ لارودی، نادر پسر شمشیر، ۷۴ و ۷۵.