نشان‌ها و جایزه‌های نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران

نشان‌ها و جوایز نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران مجموعه‌ای از نشان‌های نظامی هستند که به نظامیان نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران با توجه به سابقه عملکردشان اعطا می‌شود. یکی از رایج‌ترین انواع جایزه‌ها «نشان » است. نشان، نمادی است که با موافقت فرمانده کل نیروهای مسلح، برابر مقررات و به منظور قدردانی، تشویق و تقویت روحیه به نیروهای مسلح اعطا می‌گردد.^[۱] دریافت‌کنندگان اجازه خواهند داشت که این نشان‌ها را بر روی لباس همسان خود مطابق دستورالعمل خاص هر نشان نصب کنند.^[۲] پیش از انقلاب اسلامی، نشان‌ها و جایزه‌های مختلف نظامی وجود داشته و مورد استفاده قرار می‌گرفت. پس از انقلاب، ضمن منسوخ شدن بسیاری از نشان‌های دوران شاهنشاهی، عنوان‌های جدیدی برای قدردانی از تلاش‌های نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران طرح‌ریزی شد.^[۳] از میان نشان‌های افتخار نظامی که توسط ارتش شاهنشاهی ایران ایجاد شده بود، نشان‌های ذوالفقار، دانش، رازی، هنر و ورزش همچنان مورد استفاده قرار می‌گیرد.^[۴] اولین مراسم اعطای نشان‌های نظامی به فرماندهان ایرانی جنگ ایران و عراق در ۵ مهر ۱۳۶۸ سالروز عملیات ثامن‌الائمه انجام شد.^[۳]

نتایج به دست آمده از یک پژوهش در میان دانشجویان دانشگاه افسری امام علی نشان می‌دهد که ابعاد، ساختار ظاهری، میزان ارزش، مفاهیم و فلسفه‌های وجودی آرم‌ها، علایم، نشان‌ها و درفش‌های نظامی با میزان روحیه و اعتماد به نفس نظامیان رابطهٔ مستقیمی دارد.^[۵]

ترتیب استفاده از نشان‌ها بر روی لباس به صورت زیر است:

• سینه و بازو.

1. نشان‌های عالی افتخار (سینه).
2. نشان‌های اختصاصی مهارت و خدمت (سینه و بازو).
3. نشان‌های ورزش‌های نظامی (سینه و بازو).

1. آمادگی جسمانی نظامی (سینه).
2. بدنسازی نظامی.
3. تیراندازی (سینه).
4. کاراته نظامی (سینه).
5. جودونظامی (بازو).
6. چتربازی نظامی درجه۱، درجه۲ و درجه۳ (سینه).

• نشان‌های افتخار در ایران
• نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران

• آفتاب نیوز.
• آرم و نشان‌های ورزشی.
• پورصفا، مهدی (۳۰ دی ۱۳۹۲). «از «اقدس» تا «فتح»؛ مدال‌هایی که بر سینه سرداران ایرانی نشسته‌است». خبرگزاری فارس. ۱۳۹۲۱۰۲۹۰۰۰۴۸۹. دریافت‌شده در ۴ مرداد ۱۳۹۷.
• فقیهی‌پور، جواد؛ افشارپور، منصور (زمستان ۱۳۸۹). «بررسی میزان تأثیرگذاری آرم، علایم، نشان و درفش نظامی بر روحیه و اعتماد به نفس نظامیان» (PDF). فصلنامه مدیریت نظامی. دانشگاه افسری امام علی. ۱۰ (۴۰): ۱۲۵–۱۷۶. شاپا 1735-5699. دریافت‌شده در ۱۰ مرداد ۱۳۹۷.