نصل

نصل
اطلاعات رصدی
مبدأ مبدأ (ستاره‌شناسی)      اعتدال مبدأ (ستاره‌شناسی)
صورت فلکی کمان
بُعد ۱۸h ۰۵m ۴۸.۵s
میل -۳۰° ۲۵' ۲۷"
قدر ظاهری (V) +۲.۹۸
قدر مطلق (V)+۲.۹۸
فاصله۹۶.۱ ± ۲.۵ ly
(۲۹.۵ ± ۰.۸ pc)
رده طیفیK0III
نام‌گذاری‌های دیگر
Alnasl, 10 Sagittarii,
HR 6746, HD 165135,
SAO 209696, HIP 88635
صورت فلکی کمان.

نَصْل (به معنی: سوفار[۱]) یا گاما کمان از ستارگان صورت فلکی کمان است.

گاما² کمان (γ2 Sagittarii یا Gamma2 Sgr) که به‌طور رسمی نصل (Alnasl) نامیده می‌شود،[۲] ستاره‌ای با قدر ۳ در صورت فلکی منطقةالبروجی کمان است. موقعیت این ستاره در دستهٔ کمانِ (سلاح) صورت فلکی کمان (یا نیم‌اسب) قرار دارد. فاصله این ستاره از خورشید تقریباً ۳۲٫۶ پارسک (۱۰۶ سال نوری) است و قدر ظاهری آن ۲٫۹۶+ می‌باشد،[۳] که آن را به هفتمین ستاره درخشان در این صورت فلکی تبدیل می‌کند.

این ستاره به همراه یک همدم نوری کم‌نورتر با نام گاما¹ کمان (دبلیو کمان) که در فاصله حدود ۵۰ دقیقه قوسی در شمال این ستاره قرار دارد، تشکیل یک ستاره دوتایی می‌دهد. ستاره دوم (گاما¹) یک متغیر قیفاووسی با قدر ۴٫۷ است که دارای نام‌گذاری ستاره متغیر دبلیو کمان نیز می‌باشد.[۴][۵]

نام‌گذاری

γ2 Sagittarii (لاتین‌نویسی شده به صورت Gamma2 Sagittarii) نام‌گذاری بایر این ستاره است.

این ستاره نام‌های سنتی نصل، نشابا، زج النشابه و اول الوارده را بر خود داشته است. نصل و «زُج النَشابة» در عربی هر دو به معنای «پیکان» هستند.[۶][۷] در فهرست ستارگان تقویم محمد اخصاصی الموقت، این ستاره با نام اول الوارده به معنای «اولین [ستاره] از [شترمرغ‌های] واردشونده به آب» نام‌گذاری شده بود که برگرفته از عبارت عربی «النعامة الواردة» است. این نام اشاره به صورتواره‌ای متشکل از این ستاره، دلتا کمان، اپسیلون کمان و اتا کمان دارد. در تصور گذشتگان، این شترمرغ در حال پایین رفتن به سمت رودخانه (کهکشان راه شیری) برای نوشیدن آب بود و شترمرغ دیگری (متشکل از سیگما، فی، تاو و زتا کمان با نام «الصارده») در حال بازگشت تصور می‌شد.[۸][۷]

در سال ۲۰۱۶، اتحادیه بین‌المللی اخترشناسی (IAU) یک گروه کاری نام‌های ستاره‌ها (WGSN)[۹] را برای فهرست‌بندی و استانداردسازی نام‌های خاص ستارگان سازماندهی کرد. این گروه نام Alnasl را در ۲۱ اوت ۲۰۱۶ برای این ستاره تصویب کرد و اکنون با همین نام در فهرست نام‌های ستاره‌ای مورد تأیید IAU گنجانده شده است.[۲]

گاما² کمان به همراه دلتا کمان، اپسیلون کمان، زتا کمان، لاندا کمان، سیگما کمان، تاو کمان و فی کمان، صورتواره «قوری» را تشکیل می‌دهند.[۱۰]

گاما² کمان به همراه دلتا کمان و اپسیلون کمان در زبان اکدی، Sin-nun‑tu یا Si-nu-nu‑tum به معنای «پرستو» را تشکیل می‌دادند.[۷]

در زبان چینی، () به معنای سبد بوجاری، به صورتواره‌ای متشکل از گاما کمان، دلتا کمان، اپسیلون کمان و اتا کمان اشاره دارد. در نتیجه، گاما² کمان به تنهایی با نام 箕宿一 (Jī Sù yī، به معنای: ستاره اول سبد بوجاری) شناخته می‌شود.[۱۱]

ویژگی‌ها

رده‌بندی ستاره‌ای K0 III نشان می‌دهد که این یک ستاره غول است که تا حدود ۱۲ برابر شعاع خورشید منبسط شده است.[۳] این بدان معناست که هیدروژن هسته خود را به پایان رسانده و از رشته اصلی تکامل یافته است. این ستاره اکنون در حال همجوشی هلیوم است و در مرحله تکاملی شناخته شده به عنوان شاخه افقی قرار دارد.[۱۲] جرم گاما² کمان دو برابر جرم خورشید است و درخشندگی آن ۷۳ برابر خورشید می‌باشد.[۳] فراوانی عناصر سنگین‌تر از هیدروژن و هلیوم در این ستاره، که اخترشناسان آن را فلزیت می‌نامند، کمتر از خورشید است.[۳] گاما² کمان دارای دمای مؤثر ۴٬۸۶۴ کلوین است،[۳] در مقایسه با ۵,۷۷۲ K برای خورشید. این دمای پایین‌تر باعث می‌شود گاما² کمان رنگ نارنجی داشته باشد که مشخصه ستارگان نوع کی است.

منابع

  1. نوک پیکان.
  2. 1 2 Naming Stars, IAU.org, archived from the original on 10 March 2025, retrieved 16 December 2017
  3. 1 2 3 4 5 Ottoni, G.; Udry, S.; Ségransan, D.; Buldgen, G.; Lovis, C.; Eggenberger, P.; Pezzotti, C.; Adibekyan, V.; Marmier, M.; Mayor, M.; Santos, N. C.; Sousa, S. G.; Lagarde, N.; Charbonnel, C. (2022-01-01), "CORALIE radial-velocity search for companions around evolved stars (CASCADES). I. Sample definition and first results: Three new planets orbiting giant stars", Astronomy and Astrophysics, 657: A87, arXiv:2201.01528, Bibcode:2022A&A...657A..87O, doi:10.1051/0004-6361/202040078, ISSN 0004-6361 Alnasl's database entry at VizieR.
  4. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام kaler وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  5. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام burnham1978 وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  6. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام ridpath1989 وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  7. 1 2 3 Allen, R. H. (1963), Star Names: Their Lore and Meaning (Reprint ed.), New York: Dover Publications Inc, p. 355, ISBN 0-486-21079-0, retrieved 2012-09-04
  8. Knobel, E. B. (June 1895), "On a Catalogue of Stars in the Calendarium of Mohammad al Achsasi al Mouakket", Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, 55 (8): 435, Bibcode:1895MNRAS..55..429K, doi:10.1093/mnras/55.8.429
  9. IAU Working Group on Star Names (WGSN), International Astronomical Union, archived from the original on 10 June 2016, retrieved 22 May 2016
  10. Teapot, constellation-guide.com, retrieved 2017-05-13
  11. (به چینی) AEEA (Activities of Exhibition and Education in Astronomy) 天文教育資訊網 2006 年 5 月 11 日 بایگانی‌شده در ۲۰۱۱-۰۵-۲۲ توسط Wayback Machine
  12. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام Alves2000 وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).