نقاشی مومی

یک تمثال مومیایی سده ۶ میلادی از دیر کاترین مقدس در مصر که پطرس را به تصویر می‌کشد

نقاشی مومی (به انگلیسی: Encaustic painting) که با نام نقاشی با موم داغ نیز شناخته می‌شود، نوعی نقاشی است که در آن از موم گرم‌شده به عنوان واسطه‌ای برای افزودن رنگدانه‌های رنگی استفاده می‌شود. این مخلوط مذاب بر روی یک سطح—معمولاً چوب آماده‌شده، اگرچه گاهی از کرباس و مواد دیگر نیز استفاده می‌شود—به کار می‌رود. ساده‌ترین واسطه مومی را می‌توان با افزودن رنگدانه‌ها به موم زنبور عسل ساخت، اگرچه دستورالعمل‌ها معمولاً شامل موم زنبور عسل و رزین دامار هستند و ممکن است مواد دیگری نیز به آن‌ها افزوده شود. برای رنگ‌دهی، می‌توان از رنگدانه‌های پودری خشک استفاده کرد، هرچند برخی هنرمندان از موم رنگی، مرکب، رنگ‌های روغنی یا دیگر اشکال رنگدانه بهره می‌برند.

ابزارهای فلزی و قلم‌موهای مخصوص می‌توانند برای شکل‌دهی به این ماده در حین سرد شدن استفاده شوند. همچنین، ابزارهای فلزی گرم‌شده، از جمله کاردک‌ها، چاقوها و تراش‌ها، می‌توانند برای تغییر شکل ماده پس از سرد شدن روی سطح به کار روند. علاوه بر این، هنرمندان نقاشی مومی از لامپ‌های حرارتی، مشعل‌ها، تفنگ‌های حرارتی و دیگر روش‌های اعمال گرما برای ذوب و پیوند دادن این ماده استفاده می‌کنند. از آنجا که واسطه مومی از نظر حرارتی شکل‌پذیر است، می‌توان آن را مجسمه‌سازی کرد و مواد مختلف را درون آن جای داد، کلاژ کرد یا به صورت لایه‌لایه به کار برد.

نوع کاملاً متفاوتی از «نقاشی مومی» که اصلاً شامل موم نمی‌شود، در سرامیک‌های بریتانیایی یافت می‌شود؛ این تکنیک پس از آن ابداع شد که جوزایا وج‌وود آن را در سال ۱۷۶۹ ثبت اختراع کرد. این تکنیک ترکیبی از دوغاب سرامیکی و رنگ‌های «لعاب‌دار» بود که برای تقلید از نقاشی گلدان‌های یونانی باستان استفاده می‌شد و تحت یک پخت دوم سبک قرار می‌گرفت. معمولاً ظرف سیاه بود و با رنگ قرمزِ نقاشی با پیکره‌های سرخ نقاشی می‌شد. این تکنیک توسط دیگر سفالگری‌های بریتانیایی کپی شد. کاشی مومی اصلاً نقاشی نمی‌شود، بلکه برای ایجاد یک الگوی چندرنگ، با رنگ‌های متضاد خاک رس منبت‌کاری می‌شود.

تاریخ

تک‌چهره مومیایی فایوم

نقاشی مومی توسط یونانیان باستان توسعه یافت و از طریق آثار نقاش سبک‌پرداز، پوزیاس، در سده ۴ (میلادی) پیش از میلاد به بالاترین سطح تسلط فنی خود رسید.

واژه Encaustic از ἐγκαυστικός گرفته‌شده است که به معنای «سوزاندن در»، از ἐν به معنای «در» و καίειν به معنای «سوزاندن» است، و این عنصر گرما برای اینکه یک نقاشی، مومی نامیده شود، ضروری است. Encaustice یا Encaustike (ἐγκαυστική) هنر نقاشی از طریق سوزاندن رنگ‌ها در سطح بود.

تکنیک نقاشی مومی توسط محقق رومی، پلینیوس، در کتاب تاریخ طبیعی او در سده ۱ (میلادی) توصیف‌شده است. قدیمی‌ترین نقاشی‌های پنلی مومی باقی‌مانده، تک‌چهره‌های مومیایی فایوم رومی-مصری از مصر هستند که مربوط به سال‌های ۱۰۰ تا ۳۰۰ میلادی می‌باشند، اما این تکنیک در نقاشی یونان و روم باستان بسیار رایج بود. این روش در تمثال‌های بیزانسی اولیه همچنان مورد استفاده قرار می‌گرفت اما در کلیسای غربی عملاً متروک شد.

کوت-کوت (Kut-kut)، هنری گمشده در فیلیپین، از تکنیک‌های اسگرافیتو و نقاشی مومی استفاده می‌کند. این هنر توسط مردم وارای در سامار (جزیره) از سال ۱۶۰۰ تا ۱۸۰۰ میلادی تمرین می‌شد. هنرمندان جنبش دیوارنگاری مکزیکی، مانند دیه‌گو ریورا، فرناندو لئال و ژان شارلو گاهی از نقاشی مومی استفاده می‌کردند. هنرمند بلژیکی، جیمز انسور، نیز با نقاشی مومی آزمایش‌هایی انجام داد.

مومیایی دمتریوس، ۹۵–۱۰۰ میلادی، موزه بروکلین

در سده ۲۰، نقاش فریتس فایس (۱۹۰۵–۱۹۸۱)، شاگرد پاول کله و واسیلی کاندینسکی در باوهاوس، به همراه دکتر هانس اشمید، تکنیک موسوم به موم پونیک در نقاشی مومی را دوباره کشف کردند. فایس دو حق اختراع آلمانی مربوط به آماده‌سازی موم برای نقاشی مومی ثبت کرد. یکی از آن‌ها روشی برای تصفیه موم زنبور عسل جهت افزایش نقطه ذوب آن از ۶۰ به ۱۰۰ درجه سانتی‌گراد بود. این کار پس از جوشاندن موم در محلول آب دریا و سودا به صورت سه مرحله متوالی انجام می‌شد. موم سخت‌تر حاصل، همان موم پونیک است که در نوشته‌های یونان باستان درباره نقاشی مومی به آن اشاره‌شده است. دیگر هنرمندان آمریکای شمالی در سده ۲۰، از جمله جسپر جانز، تونی شرمن، مارک پرلمن، جان شاو و فرناندو لئال آودیاک، از تکنیک‌های مومی استفاده کرده‌اند.

هنر مومی از دهه ۱۹۹۰ میلادی شاهد بازگشت محبوبیت‌بوده است، به طوری که هنرمندان با استفاده از اتوهای برقی، صفحات داغ و قلم‌های حرارتی روی سطوح مختلف از جمله مقوا، کاغذ و حتی سفال کار می‌کنند و مداد شمعی به عنوان یک واسطه ارزان و در دسترس برای صنایع دستی و آموزش هنر مورد استفاده قرار گرفته است. اتو تولید انواع الگوهای هنری را آسان‌تر می‌کند. این واسطه تنها به طرح‌های ساده محدود نمی‌شود؛ بلکه می‌توان از آن برای خلق نقاشی‌های پیچیده، درست مانند سایر رسانه‌ها نظیر رنگ روغن و اکریلیک استفاده کرد. اگرچه تسلط بر آن از نظر فنی دشوار است، جذابیت‌های این واسطه برای هنرمندان معاصر، کیفیت بُعدی و رنگ‌های درخشان آن است.

یک نقاشی مومی مدرن با استفاده از مداد شمعی، مارتینا لوس، ۲۰۰۹.

نقاشان مومی

هنرمندان متخصص در نقاشی مومی شامل افراد زیر هستند:

• فرناندو لئال آودیاک
• بنجامین کالو
• رادنی کارسول
• خوزه ماریا کانو
• پدرو کونی-براوو
• مایکل دیوید
• کریستل دیلبونر
• توماس داد
• بتسی ابی
• فریتس فایس
• استر گلر
• هراکلیس
• جسپر جانز
• جان کی. لاوسون
• بریجت ماینهولد
• پوزیاس
• میکله رودولفی
• جنی سیج
• تونی شرمن
• آمانتا اسکات
• جانیس اینتما
• کارل زربه

جستارهای وابسته

• کاشی مومی

منابع

• مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «[en:Encaustic painting Encaustic painting]». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی.
• Charlot, John (1998-02-16). El Primer Fresco de Jean Charlot: La Masacre en el Templo Mayor [Jean Charlot's First Fresco:The Massacre in the Main Temple]. Congreso Internacional de Muralismo: San Ildefonso cuna del muralismo mexicano, Reflexiones historiográficas y artísticas (in Spanish). Mexico City. Archived from the original on 2016-06-12. Retrieved 2016-06-09.
• Doxiadis, Euphrosyne (1995). The Mysterious Fayum Portraits: Faces from Ancient Egypt. H. N. Abrams. ISBN 978-0-500-28217-5.
• Pliny the Elder (1855) [c. AD70]. The Natural History. Translated by John Bostock; H.T. Riley. London: Taylor and Francis.
• Young, Hilary (ed. ), The Genius of Wedgwood (exhibition catalogue), 1995, موزه ویکتوریا و آلبرت, شابک ‎۱−۸۵۱۷۷−۱۵۹-X

مطالعه بیشتر

• Déneux, Gabriel. La Peinture à l'Encaustique, Paris: Imprimerie de La société de typographie, 1890.
• Gottsegen, Mark David (2006). Painter's Handbook: Revised and Expanded (Revised, Expanded ed. ). New York: Watson-Guptill. p.  60. شابک ‎۹۷۸−۰−۸۲۳۰−۳۴۹۶−۳.
• Hildebrandt, Hans. «Fritz Faiss» Kunst der Nation, 1933
• Hüttemann-Holz, Birgit (2013). Wanderlust. Gedichte und Malerei in Enkaustik – poems and encaustic paintings. San Francisko, USA: Blurb Inc.
• Mattera, Joanne (2001). The Art of Encaustic Painting: Contemporary Expression in the Ancient Medium of Pigmented Wax. Watson-Guptill Publications. p. 22. ISBN 978-0-8230-0283-2.
• Mayer, Ralph; Sheehan, Steven (1991). The Artist's Handbook of Materials and Techniques. Viking. ISBN 978-0-670-83701-4.
• Rankin, Lissa (2010). Encaustic Art: The Complete Guide to Creating Fine Art with Wax. Watson-Guptill Publications. ISBN 978-0-8230-9928-3.
• Reams, Maxine (1952-10-19). "Unique Wax Paintings by Immigrant Artist should Endure 10,000 Years". Los Angeles Times.
• Fernandez Blanco, S. (2023). "Encaustic with Pigments from Saudi Arabia: Artistic Proposal Using Sustainable Local Materials for Encaustic Painting". Marmara Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi. 14 (1): 38–56. doi:10.29228/sanat.13.
• Fernandez Blanco, S. (2022). "Pigments from the Saudi Eastern Province. Artistic proposal using local pigments". Tsantsa (13): 345–353.

پیوند به بیرون

• All Things Encaustic
• Early Icons from St. Catherine's, The Sinai
• Encaustic Art Today