نویسندگان و شاعران بازداشت‌شده خیزش ۱۴۰۱ ایران

خیزش ۱۴۰۱ ایران
بخشی از کنار گذاشتن حجاب در ایران
و پیامدهای کشته‌شدن مهسا امینی
از بالا به پایین: جوانان معترض در بلوار کشاورز - تجمع حمایتی معترضان ایرانی در ملبورن - تجمع اعتراضی دانشجویان دانشگاه امیرکبیر
تاریخاز ۲۵ شهریور ۱۴۰۱[۱]
به‌مدت چند ماه[۲]
موقعیت
علت(ها)کشته‌شدن مهسا امینی
اهدافبراندازی نظام جمهوری اسلامی
روش‌ها
طرف‌های مدنی درگیر
شخصیت‌های پیشرو
مردمی، خودجوش و بدون ساختار رهبری سید علی خامنه‌ای
و دیگر مقامات نظام جمهوری اسلامی
تلفات و کشته‌ها

کشته‌شدگان:
دست‌کم ۵۱۱ تن (گزارش بی‌بی‌سی)،[۷]
دست‌کم ۵۲۹ نفر (هرانا)،[۸]
۵۳۷ تن (صدای آمریکا)،[۹]
دست‌کم ۵۷۰ تن (رادیو فردا)[۱۰][۱۱]
دست‌کم ۶۳۲ نفر (کانون حقوق بشر ایران)،[۱۲]
بیش از ۱٫۵۰۰ تن (طبق بولتن محرمانه سپاه)[۱۳]
از جمله، ۷۱ کودک و نوجوان[۱۴] (غیر از اعدام‌شدگان)

کشته‌شده بر اثر شکنجه یا نرسیدن دارو: دست‌کم ۱۵ تن[۱۵]

در خطر اعدام: دست‌کم ۱۰۹ تن[۱۶]

زخمی‌شدگان: در کردستان، بیش از ۸٫۰۰۰ هزار نفر[۱۷] (آمار سایر نقاط در دسترس نیست)

بازداشت‌شدگان: دست‌کم ۱۹٫۷۰۰ تن (هرانا)،[۱۸]
دست‌کم ۲۲٫۰۰۰ تن (قوه قضاییه)،[۱۹]
دست‌کم ۶۰٫۰۰۰ تن (صدای آمریکا)[۲۰]

کشته‌شدگان:
۶۸ نفر (هرانا)،[۲۱]
بیش از ۹۰ نفر (ایرنا)[۲۲]

زخمی‌شدگان: بیش از ۲٫۰۰۰ نفر[۲۳]

نویسندگان و شاعران بازداشت‌شده در خیزش ۱۴۰۱ ایران، گروهی از بازداشت‌شدگان به دست جمهوری اسلامی هستند.

آغاز موج بازداشت‌ها در خیزش ۱۴۰۱

مأموران امنیتی جمهوری اسلامی از ماه شهریور و در جریان خیزش ۱۴۰۱ ایران شمار قابل توجهی از معترضان،[۲۴][۲۵] همچون: فعالان نویسنده، دانشگاهی، مدنی، روزنامه‌نگار و هنرمند… را بازداشت کردند.[۲۶]

برخی از دستگیرشدگان

  • مونا برزویی؛ شاعری که به دست نیروهای امنیتی بازداشت شد.[۲۷][۲۸]
  • آتفه چهارمحالیان؛ شاعر و عضو پیشین هیئت دبیران کانون نویسندگان ایران که در ۱۱ مهر ۱۴۰۱ به دست نیروهای امنیتی بازداشت شده[۲۷] و در بند ۲۰۹ زندان اوین محبوس شد.[۲۹]
  • امین رادفر ادمین صفحه کانال بوستان شعر وادب و نویسنده ، که ۲۷ مهر ۱۴۰۱ بازداشت و به بند ۲۴۰ زندان اوین انتقال یافت.
  • نوید سیدعلی‌اکبر؛ نویسنده و مترجمی که در ۲۴ مهر ۱۴۰۱ به دست نیروهای امنیتی بازداشت شده و به زندان اوین منتقل شد. مأموران در هنگام بازداشت وی، ضمن تفتیش خانه‌اش شماری از وسایل شخصی و دیجیتالی او و همسرش را با خود بردند.[۳۰] وی یکی از امضاکنندگان «بیانیه دوم گروهی از فعالان ادبیات و هنر کودک و نوجوان» در ایران در واکنش به سرکوب اعتراضات و کشتن نوجوانان است.[۳۰]
  • زهرا سواریان؛ شاعر آبادانی که در تجمع اعتراضی آبادان بازداشت شد و در زندان سپیدار حبس شد.[۳۱]
  • نصیبه نامی‌فر؛ شاعری که در ۲۹ مهر ۱۴۰۱ در گچساران به دست نیروهای امنیتی دستگیر شده و به مکان نامعلومی منتقل شد.[۳۲]
  • سعید هلیچی؛ شاعر و مترجم اهوازی که در شامگاه ۲۷ مهر ۱۴۰۱ با یورش مأموران امنیتی به منزل و با ایجاد رعب و وحشت برای اهالی خانه، تفتیش منزل و ضبط برخی وسایل شخصی‌اش بازداشت شده و به مکانی نامعلوم منتقل گردید. وی پیش‌تر، به دلیل اطلاع‌رسانی و انتشار گزارش‌های تصویری از ساحل‌سازی کارون و کم‌عرض کردن عمدی رودخانه، بارها از سوی نهادهای امنیتی احضار و به بازداشت تهدید شده بود.[۳۳]
  • بهروز یاسمی؛ شاعر ایوانی که در ۲۵ مهر ۱۴۰۱ در محل کارش به دست نیروهای امنیتی دستگیر شده و به زندان اوین برده شد.[۳۴]
  • ماندانا صادقی؛ شاعر و خبرنگار آبادانی که در منزلش بازداشت شده و به مکانی نامعلوم برده شد. او در جریان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ صدای زنان بازداشت‌شده در تجمعات اعتراضی آبادان بود و از طریق حساب‌های کاربری‌اش اطلاع‌رسانی می‌کرد.[۳۵]
  • سعیده شفیعی رمان‌نویس و روزنامه‌نگار روز دوم بهمن‌ماه ۱۴۰۱ توسط اطلاعات سپاه بازداشت به زندان اوین منتقل شد [۳۶][۳۷][۳۸] [۳۹][۴۰][۴۱] و با حکم دادگاه انقلاب به چهار سال و نیم زندان محکوم شد.[۴۲] از ۲۸ آبان‌ماه ۱۴۰۲ برای گذراندن دوره محکومیت به زندان اوین رفت. [۴۳][۴۴]

واکنش‌ها

  • بیش از ۵۰۰ نویسنده و هنرمند و کنشگر ایرانی با امضای بیانیه‌ای بازداشت‌شدن آتفه چهارمحالیان را محکوم کرده و خواستار آزادی فوری و بدون قید و شرط او و زندانیان عقیدتی دیگر شدند.[۲۹]
  • از میان اساتیدِ شاعر و نویسنده رمان و داستان کوتاه که از دانشگاه به خاطر حمایت از دانشجویان بازداشتی اخراج گردیدند، می‌توان به دکتر ابراهیم سلیمی کوچی نویسنده رمان پاییز پرستوی سفید[۴۵] اشاره کرد.

آمار کلی

موج بازداشت معترضان با گسترده‌تر شدن دامنه اعتراضات آغاز شد. از سرنوشت بسیاری از بازداشت‌شدگان خیزش ۱۴۰۱ اطلاعات دقیقی در دست نیست؛[۴۶] ولی بنا به گزارش بعضی منابع رسمی (تا پاییز ۱۴۰۱) علاوه بر زخمی شدن بیش از ۸٫۰۰۰ هزار نفر (آمار فقط یک استان)،[۴۷] دست‌کم ۶۰٫۰۰۰ تن نیز دستگیر شدند.[۴۸]

جستارهای وابسته

منابع

  1. ↑ «ادامه اعتراضات در ایران؛ مأموران به تجمع اعتراضی دانشگاه کردستان حمله کردند». بخش فارسی صدای آمریکا.
  2. ↑ «شش ماه تلاش برای سرنگونی حکومت ایران؛ آیا جدال به پایان رسید؟». BBC NEWS فارسی.
  3. ↑ «نقش لباس‌شخصی‌ها در اعتراضات؛ از سال ۷۶ تا امروز». آفتاب‌نیوز. ۲۳ مهر ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۱۲ آذر ۱۴۰۲.
  4. ↑ صادق امامی (۳۰ آبان ۱۴۰۱). «پیشمرگ‌های مسلمان کُرد علیه تجزیه‌طلبان». فرهیختگان (۳۷۳۹). دریافت‌شده در ۳۰ آبان ۱۴۰۱.
  5. ↑ «آمریکا: از همکاری روسیه و ایران در سرکوب معترضان نگرانیم». voanews.
  6. ↑ «ریزش و کمبود نیروی سرکوبگر، جمهوری اسلامی را مجبور به استفاده از مزدوران نیابتی و خارجی کرده است!». کیهان لندن. ۲۰۲۲-۱۰-۱۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۱-۲۲.
  7. ↑ «نیکا شاکرمی؛ تعرض جنسی و جزئیات قتل دختر معترض در سند محرمانه نیروهای امنیتی ایران». BBC News فارسی. ۲۰۲۴-۰۴-۳۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۵-۰۸.
  8. ↑ «زن، زندگی، آزادی؛ گزارش تفصیلی از ۸۲ روز اعتراض در سراسر ایران - خبرگزاری هرانا». دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۱۴.
  9. ↑ «ثبت هویت ۵۳۷ تن از کشته‌شدگان اعتراضات؛ ۱۰۵ معترض در خطر اعدام». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۴-۰۶.
  10. ↑ «فرماندهان سپاه: سرکوب باید تشدید شود؛ مقامات هم فکر کردند «کار نظام تمام» است». رادیو فردا. ۲۰۲۳-۰۷-۱۵. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۹-۳۰.
  11. ↑ «اذعان حسین سلامی به «سازماندهی و استفاده از بازنشستگان سپاه پاسداران» در سرکوب اعتراضات». رادیو فردا. ۲۰۲۳-۰۹-۲۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۹-۳۰.
  12. ↑ «اسامی و مشخصات ۶۶۲ شهید راه آزادی در اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ – تکمیل می‌شود». کانون حقوق بشر ایران. ۲۵ اسفند ۱۴۰۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۴ آوریل ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۴.
  13. ↑ «بولتَن محرمانه فارس: آمار کشته‌شدگان اعتراضات کنونی از آبان ۹۸ بسیار بیشتر است». رادیو فردا. ۱۰ آذر ۱۴۰۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۶ دسامبر ۲۰۲۲. دریافت‌شده در ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۴.
  14. ↑ «صدور حکم ۱۰ سال زندان و ۷۴ ضربه شلاق برای یک مستندساز». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۱۸.
  15. ↑ «گزارش تحقیقی: دست‌کم ۱۵ معترض در بازداشت کشته شده‌اند؛ فشار و «شکنجه» برای گرفتن اعتراف». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۰۵.
  16. ↑ «هشدار نهاد حقوق بشری: ۱۰۹ معترض ایرانی در خطر اعدام هستند». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۱۰.
  17. ↑ «گزارش شماره ۱۱ هه‌نگاو از اعتراضات درشهرهای کُردستان، ۱۲۲ کشته و بیش از ۸ هزار مجروح». Hengaw (به کردی). دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۲۰.
  18. ↑ «زن، زندگی، آزادی؛ گزارش تفصیلی از ۸۲ روز اعتراض در سراسر ایران - خبرگزاری هرانا». دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۱۴.
  19. ↑ «رئیس قوه قضاییه بازداشت دستکم ۲۲ هزار نفر در جریان اعتراضات را تأیید کرد». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۳-۲۴.
  20. ↑ شیوا محبوبی: حداقل ۶۰ هزار نفر تا کنون در کل ایران دستگیر شده‌اند, retrieved 2022-11-29
  21. ↑ «زن، زندگی، آزادی؛ گزارش تفصیلی از ۸۲ روز اعتراض در سراسر ایران - خبرگزاری هرانا». دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۲۰.
  22. ↑ «دادستان کل کشور: بیش از ۹۰ نیروی انتظامی و بسیج در فتنه اخیر شهید شدند». ایرنا. ۱۹ بهمن ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۱۹ بهمن ۱۴۰۱.
  23. ↑ «اعلام آمار رسمی تعداد مجروحان و شهدای پلیس در ناآرامی‌های اخیر». انصاف‌نیوز.
  24. ↑ «بازداشت ده‌ها فعال مدنی و سیاسی در میانه اعتراضات مردمی ایران». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۹.
  25. ↑ «دستگیری تعداد زیادی فعال مدنی و سیاسی در ایران – DW – ۱۴۰۱/۷/۱». dw.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۹.
  26. ↑ «بیش از ۵۰۰ دندان‌پزشک خواستار آزادی فاطمه مشهدی عباس، استاد دانشگاه بهشتی، شدند». رادیوفردا. ۲ آبان ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۱۲ آبان ۱۴۰۱.
  27. 1 2 «بی‌خبری از وضعیت آتفه چهارمحالیان دو روز پس از بازداشت به دست نیروهای امنیتیه». رادیوفردا. ۱۳ مهر ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۱۲ آبان ۱۴۰۱.
  28. ↑ «مونا برزویی، شاعر و ترانه‌سرا، بازداشت شد». ایران اینترنشنال. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۹.
  29. 1 2 «بیش از ۵۰۰ نویسنده، هنرمند و کنشگر خواستار آزادی آتفه چهارمحالیان شدند». رادیوفردا. ۲۴ مهر ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۱۲ آبان ۱۴۰۱.
  30. 1 2 «نوید سیدعلی اکبر توسط نیروهای امنیتی بازداشت شد». خبرگزاری هرانا. دریافت‌شده در ۲۴ مهر ۱۴۰۱.
  31. ↑ «موج گسترده بازداشت در آبادان و اهواز؛ سعید هلیچی بازداشت شد». دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۲۳.
  32. ↑ «بازداشت نصیبه نامی فر، فعال ادبی توسط نیروهای امنیتی». humanrightsinir.org. ۲۹ مهر ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۱۸ آبان ۱۴۰۱.
  33. ↑ «موج گسترده بازداشت در آبادان و اهواز؛ سعید هلیچی بازداشت شد». iranwire.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۱-۱۶.
  34. ↑ «نیک یوسفی و بهروز یاسمی دستگیر شدند». iranwire.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۱-۱۶.
  35. ↑ «موج گسترده بازداشت در آبادان و اهواز؛ سعید هلیچی بازداشت شد». دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۲۳.
  36. ↑ «دستگیریِ سه روزنامه‌نگارِ زن/ ملیکا هاشمی، سعیده شفیعی و مهرنوش زارعی به اوین منتقل شدند». خبرآنلاین. ۱۴۰۱-۱۱-۰۳. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۱۲-۰۲.‏
  37. ↑ جماران، پایگاه اطلاع‌رسانی و خبری (۱۴۰۱-۱۱-۰۳). «دستگیریِ سه روزنامه‌نگارِ زن/ ملیکا هاشمی، سعیده شفیعی و مهرنوش زارعی به اوین منتقل شدند». پایگاه خبری جماران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۱۲-۰۲.‏
  38. ↑ «دستگیریِ سه روزنامه‌نگارِ زن». اعتمادآنلاین. ۱۴۰۱-۱۱-۰۳. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۱۲-۰۲.‏
  39. ↑ «سعیده شفیعی با قرار وثیقه آزاد شد». روزنامه دنیای اقتصاد. ۱۴۰۱-۱۱-۱۸. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۱۲-۰۲.‏
  40. ↑ ایران، عصر (۱۴۰۱-۱۱-۱۸). «سعیده شفیعی با قرار وثیقه آزاد شد». عصر ایران. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۱۲-۰۲.‏
  41. ↑ ولی‌پور، ندا (۱۴۰۱-۱۱-۱۸). «یک فعال فرهنگی آزاد شد». ایسنا. دریافت‌شده در ۱۴۰۱-۱۲-۰۲.‏
  42. ↑ فردا، رادیو (۱۴۰۲-۰۵-۰۹). «دادگاه انقلاب دو روزنامه‌نگار زن را به «چهار سال و نیم زندان» محکوم کرد». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۱۴۰۲-۰۹-۰۹.‏
  43. ↑ «سعیده شفیعی، روزنامه‌نگار، برای تحمل سه سال و نیم حبس به زندان اوین رفت». رادیو فردا. ۱۴۰۲-۰۹-۲۸. دریافت‌شده در ۱۴۰۲-۰۹-۰۹.‏
  44. ↑ «تهران؛ سعیده شفیعی جهت اجرای حکم بازداشت و به زندان منتقل شد». Hengaw. ۱۴۰۲-۰۹-۲۸. دریافت‌شده در ۱۴۰۲-۰۹-۰۹.‏
  45. ↑ "پاییز پرستوی سفید". Goodreads (به انگلیسی). Retrieved 2025-02-24.
  46. ↑ «بازداشت خانه به خانه فعالان مدنی، سیاسی و خبرنگاران در ایران». ایندیپندنت فارسی. ۲۰۲۲-۰۹-۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۹-۲۹.
  47. ↑ «گزارش شماره ۱۱ هه‌نگاو از اعتراضات درشهرهای کُردستان، ۱۲۲ کشته و بیش از ۸ هزار مجروح». Hengaw (به کردی). دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۲-۲۰.
  48. ↑ شیوا محبوبی: حداقل ۶۰ هزار نفر تا کنون در کل ایران دستگیر شده‌اند, retrieved 2022-11-29