هواپیمای شفق

شفق
کاربری هواپیمای تهاجمی/آموزشی
کشور سازنده ایران
تولیدکننده شرکت صنایع هواپیماسازی ایران
طراح دانشگاه صنعتی مالک اشتر
نخستین پرواز ۱۳۸۴
وضعیت لغو شد
کاربر اصلی ایران
تعداد ساخته‌شده یک نمونه آزمایشی
توسعه‌یافته از M-ATF

جنگنده شفق هواپیمایی آموزشی از نوع رادار گریز و سبک حمله به زمین بود که توسط دانشگاه مالک اشتر و به کمک مهندسان روسی طراحی شد و در آن از مواد جاذب رادار استفاده شده‌است. بعد از آن اعلام شد که اولین پرواز آزمایشی این هواپیما در سال ۱۳۸۳ انجام خواهد شد. اما در سال ۱۳۸۴ پرواز آزمایشی هواپیما به سال ۱۳۸۷ معوق شد. پس از این تاریخ نیز به دلیل تحریم‌ها و بازگشت مهندسان روسی این پروژه لغو شد.[۱][۲]

این هواپیما از نظر ظاهری مشابه یک جنگنده سبک و آموزشی است که در اواخر جنگ سرد شورای طراحی میکویان آن را طراحی کرده بود.[۲]

مشخصات فنی

شفق، با نام اصلی انتگرال، سومین هواپیمای ایرانی بود که به گفته منابع وابسته به جمهوری اسلامی، قصد بومی‌سازی آن از سوی نیروهای نظامی آغاز شده بود. از مشخصات این پرنده کلاس سبک، رادارگریزی و وزن کم عنوان شده بود. در این هواپیمای تهاجمی، ۲ سرنشین جای می‌گرفتند و از روی هواپیماهای مشابه در روسیه ساخته شده بودند. گفته شده که موتور این جنگنده موتور توربوفن روسی Klimov RD-۳۳ است. تخمین زده شده که سرعت این هواپیما ۷۱۵ مایل در ساعت با سقف سرویس ۵۵۰۴۰ فوت و سرعت صعود ۲۱۶۵۰ فوت در دقیقه باشد. شفق شباهت زیادی به جنگنده سبک وزن نورثروپ YF-۱۷ کبرا دارد. طول این پرنده ۱۰٫۸۴ متر (۳۵٫۵۶ فوت) و پهنای بال آن ۱۰٫۴۵ متر (۳۴٫۱۸ فوت) است.[۳][۴]

در زمینه سلاح‌های قابل حمل این پرنده، گفته شده است که توانایی شلیک موشک اسپاروو، ساید وایندر و نیز موشک‌های سری R روسی از جمله R-۷۳ و R-۷۷ و نیز موشک‌های KH-۲۹ و KH-۳۱ به همراه موشک هدایت تلوزیونی ماوریک را دارد. در نهایت سه کلاس از شفق طراحی شد:[۳]

  • جنگنده تهاجمی دوکابینه
  • جنگنده آموزشی ضربتی دوکابینه
  • جنگنده سبک و تهاجمی تک کابینه

تاریخچه

تولید شفق، در ابتدا با همکاری میان روسیه و ایران آغاز شد. بعدها پس از انتقال برخی تجهیزات و فناوری‌ها به ایران از سوی روسیه، با توجه به رابطه پرتنش میان ایران و آمریکا،‌ روس‌ها از ادامه اقدامات طراحی در ساخت شفق کنار کشیدند و مهندسان ایرانی به تنهایی روند طراحی شفق را ادامه دادند.[۳]

اولین معرفی شفق در سال ۲۰۰۲ و در نمایشگاه صنایع هوایی ایران اتفاق افتاد. در آن نمایشگاه یک نمونه از این هواپیما در ابعاد واقعی به نمایش گذاشته شد.[۱] در سال ۲۰۰۴ تلویزیون جمهوری اسلامی ایران فیلمی از یک نمونه در اندازه واقعی از این هواپیما نشان داد. در این فیلم شفیقه بفارین به عنوان سرمهندس تیم طراحی هواپیما معرفی شد.[۵]‌ این هواپیما در سال ۱۳۸۶ به خدمت نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران درآمد.[۳]

در سال ۱۳۹۲، خبرهایی در رسانه‌های ایرانی منتشر شد که به طراحی و ادامه ساخت این پرنده اشاره داشت.[۴]‌ منوچهر منطقی رئیس سازمان صنایع هوایی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در سال ۱۳۹۳ مدعی شد که به زودی از نسخه جدید این هواپیما با نام صاعقه رونمایی خواهد شد.[۶]

طراحی و گسترش

شفق در اصل به عنوان یک جت آموزشی سبک طراحی شد و بعدها تصمیم به ساخت نوع جنگنده آن گرفته شد.

پروژه طراحی شفق یک پروژه ترکیبی از فناوری روسی-ایرانی است که در ابتدا با کمک یک شرکت هواپیماسازی روسیه و به نام انتگرال (Integral) آغاز شد ولی بعدها روسیه به علت فشار آمریکا از آن کناره‌گیری کرد.[۱] در زمان همکاری ایران و روسیه، ۲۰ کارشناس طراحی از کارخانجات سوخو و میکویان به ایران عزیمت کرده‌بودند و با تیم ایرانی مشارکت داشتند.[۷] پروژه شفق توسّط وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران سرمایه‌گذاری شده و به‌وسیله مجتمع دانشگاهی هوایی (به انگلیسی: Aviation University Complex) که زیرمجموعه‌ای از دانشگاه مالک اشتر است، طراحی شده‌است.[۸]

جستارهای وابسته

پانویس

  1. 1 2 3 «Moderné ázijské stíhacie lietadá». www.hitechweb.genezis.eu. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۸-۳۰.
  2. 1 2 Shafaq Global Sequrity
  3. 1 2 3 4 رویداد۲۴، پايگاه خبری تحلیلی (۱۴۰۲/۰۶/۰۱ - ۰۹:۲۵). «مشخصات جنگنده شفق». fa. دریافت‌شده در 2025-09-14. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  4. 1 2 «ادامه ساخت «جنگنده شفق» همچنان در دستور کار ایران است + جزئیات». مشرق نیوز. ۲۰۱۳-۰۴-۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۹-۱۴.
  5. ↑ Aircraft Illustrated Vol 37, No 10, Pg 9- اکتبر ۲۰۰۸
  6. ↑ «به‌زودی؛ رونمایی از نمونه جدید جنگنده صاعقه/ برهان نسل جدید جنگنده شفق است». همشهری آنلاین. ۲۰۱۵-۰۱-۰۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۹-۱۴.
  7. ↑ Aviation International News Iran struggles to field a fighter
  8. ↑ «Shafaq (Before the Dawn)». www.globalsecurity.org. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۸-۳۰.

منابع

  • Russian Combat Aviation News (www.aeronautics.ru)
  • AirFleet International Magazine (www.airfleet.ru)
  • Century China Military Information Website (www.centurychina.com)
  • MACHTRES FIGHTERS SHAFAQ

پیوند به بیرون

This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.