وحید علیزاده رزازی

وحید علیزاده رزازی
عکس سیاه‌وسفید وحید علیزاده رزازی با عینک و ریش
وحید علیزاده رزازی در سال ۲۰۱۲
زادهٔ۲۲ فوریهٔ ۱۹۸۵ ‏(۴۱ سال)
۳ اسفند ۱۳۶۳[۱]
تهران، ایران
تحصیلاتسینما و کارگردانی فیلم
پیشه(ها)شاعر، نویسنده، مترجم ادبی و مستندساز
وبگاه

وحید علیزاده رزازی (زادهٔ ۳ اسفند ۱۳۶۳) شاعر، نویسنده، مترجم ادبی و مستندساز اهل ایران است. او در زمینهٔ شعر و ترجمهٔ ادبی فعالیت کرده و سازندهٔ مستند این قیافه مشکوک دربارهٔ زندگی و شعر علی باباچاهی است.[۲] مجموعه‌شعر اسفندی‌ام لطفن مرا دود کنید! از آثار اوست و در کارنامهٔ ترجمه‌اش آثاری از کریستینا لوگن، روبرتو بولانیو، ایبان رپیلا و انریکه بیلا-ماتاس قرار دارد. او در سال ۲۰۱۶ برای معرفی و نمایش این مستند به همایشی بین‌المللی دربارهٔ فرهنگ ایرانی در دانشگاه خودمختار مادرید دعوت شد.[۳] علیزاده رزازی فعالیت ادبی خود را از اواخر دههٔ ۱۳۸۰ خورشیدی با شعر، نقد و ترجمه آغاز کرد و آثار او در نشریات چاپی و غیرچاپی داخل و خارج از ایران منتشر شده است. او در سال‌های اخیر به‌طور متمرکز به ترجمهٔ ادبیات اسپانیایی‌زبان از زبان اصلی پرداخته است.[۱]

زندگی و تحصیلات

وحید علیزاده رزازی در ۳ اسفند ۱۳۶۳ در شهر تهران به دنیا آمد. او دانش‌آموختهٔ رشتهٔ کارگردانی سینما است.[۱] بی‌بی‌سی فارسی در معرفی او در سال ۱۳۹۱، از ساخت چند فیلم کوتاه داستانی و تجربی و همکاری او در زمینهٔ شعر و ترجمهٔ شعر با مطبوعات و وبگاه‌های فرهنگی و ادبی ایران یاد کرده‌است.[۲]

فعالیت ادبی

شعر و جستار

مجموعه‌شعر اسفندی‌ام؛ لطفن مرا دود کنید! در سال ۱۳۹۳، برابر با ۲۰۱۴، به‌وسیلهٔ نشر ناکجا در پاریس منتشر شد. این کتاب ۸۰ صفحه دارد و به دو صورت چاپی و الکترونیکی عرضه شده‌است.[۴][۳] علیزاده رزازی در معرفی این کتاب، آن را گزیده‌ای از شعرهای سال‌های ۱۳۸۸ تا ۱۳۹۱ خود معرفی کرده‌است.[۵]

نوشته‌ها و ترجمه‌های منتشرشده در رادیو زمانه

جستار «وقتی خیزش میان دو آتش می‌سوزد» در ۱۷ بهمن ۱۴۰۴ در بخش دیدگاه رادیو زمانه منتشر شده است. موضوع این نوشته، خیزش دی‌ماه ۱۴۰۴ و نسبت آن با مداخلهٔ نظامی قدرت‌های استعماری تحت لوای مداخله بشردوستانه و همراهی جریان سلطنت‌طلب به رهبری رضا پهلوی و نقد عملکرد حاکمیت در مواجه با آن است.[۶]

افزون بر این، او چند جستار را از زبان اسپانیایی برای رادیو زمانه ترجمه کرده است. ترجمهٔ جستار «چپ که مارکس را از یاد برد و راست که گرامشی را دریافت» نوشتهٔ رنه رامیرِث است که در ۱۷ خرداد ۱۴۰۴ در این وبگاه منتشر شد.[۷] سپس ترجمهٔ او از جستار «پیاده‌نظام آخرالزمان» نوشتهٔ آلبرتو تُسکانو، در ۱۱ مهر ۱۴۰۴ در همان وبگاه منتشر شد.[۸]

ترجمهٔ شعر

در سال ۱۳۹۲، زیر پل‌های فراموشی، گزیدهٔ شعرهای کریستینا لوگن، شاعر سوئدی، با نام رباب محب و وحید علیزاده رزازی به‌عنوان مترجمان و به‌وسیلهٔ انتشارات گل‌آذین منتشر شد. این مجموعه ۱۸۴ صفحه دارد.[۹][۱۰]

ترجمهٔ ادبیات اسپانیایی‌زبان

در سال ۱۳۹۶، ترجمهٔ مشترک او و مریم اسماعیل‌پور از یک رمانک لمپن نوشتهٔ روبرتو بولانیو، به‌وسیلهٔ نشر ماهی منتشر شد. این داستان بلند در ۹۶ صفحه انتشار یافت.[۱۱] در همان سال، پسری که اسب آتیلا را ربود، نوشتهٔ ایبان رپیلا، نیز با ترجمهٔ مشترک این دو مترجم در انتشارات نگاه منتشر شد. خبرگزاری شبستان در گزارش انتشار این کتاب، بخشی از یادداشت مترجمان دربارهٔ اجازهٔ نویسنده برای ترجمه و همراهی او در این کار را نقل کرده‌است.[۱۲]

ترجمهٔ او از کابوی تحمل‌ناپذیر نوشتهٔ بولانیو، در اردیبهشت ۱۳۹۸ به‌وسیلهٔ نشر بیدگل منتشر شد. در معرفی مترجم، این اثر ترجمه‌ای از متن اسپانیایی معرفی شده‌است.[۱۳] این کتاب پنج داستان کوتاه و دو خطابه را در بر می‌گیرد.[۱۴]

در سال ۱۴۰۰، بارتلبی و شرکا نوشتهٔ انریکه بیلا-ماتاس، با ترجمهٔ علیزاده رزازی در نشر بان منتشر شد. این کتاب در ۲۰۰ صفحه انتشار یافت و موضوع آن با نویسندگانی پیوند دارد که نوشتن را کنار گذاشته‌اند.[۱۵]

فیلم‌سازی

این قیافه مشکوک نخستین تجربهٔ مستندسازی علیزاده رزازی پس از ساخت چند فیلم کوتاه داستانی و تجربی بود. موضوع فیلم، زندگی و شعر علی باباچاهی است. بی‌بی‌سی فارسی آن را مستندی پرتره توصیف کرده که به جنبه‌های گوناگون حیات شعری باباچاهی در پنج دهه می‌پردازد و می‌کوشد از قالب‌های مرسوم این نوع فیلم‌ها فاصله بگیرد.[۲]

علیزاده رزازی در این اثر، علاوه بر کارگردانی، طراحی و تدوین را بر عهده داشت و یکی از تهیه‌کنندگان آن بود. فیلم شامل گفت‌وگو با چهره‌هایی چون هوشنگ چالنگی، محمد محمدعلی، مدیا کاشیگر، مسعود بهنود، محمد قائد، فرخنده حاجی‌زاده، اردشیر رستمی، فتح‌الله بی‌نیاز، احمد پوری، علی عبداللهی، بهزاد خواجات، رضا عامری، فرخنده بختیاری، بابک صحرانورد و علیرضا مجابی دربارهٔ شعر و شخصیت باباچاهی است.[۱۶]

نمایش و انتشار

نخستین نمایش این قیافه مشکوک در اسفند ۱۳۹۰، در مراسم بزرگداشت علی باباچاهی در تهران برگزار شد.[۲] نسخهٔ دی‌وی‌دی فیلم در سال ۱۳۹۱ در دسترس قرار گرفت.[۱۶] بی‌بی‌سی فارسی نیز در آبان همان سال، نمایش فیلم در برنامهٔ «آپارات» را اعلام کرد.[۲]

در نوامبر ۲۰۱۶، علیزاده رزازی به همایش بین‌المللی «فرهنگ ایرانی: نگاهی به گذشته و حال» (Cultura persa: miradas hacia el pasado y el presente) در دانشکدهٔ فلسفه و ادبیات دانشگاه خودمختار مادرید (Universidad Autónoma de Madrid) دعوت شد تا مستند این قیافه مشکوک را با عنوان اسپانیایی Esa sospechosa cara معرفی و نمایش دهد. نام او در فهرست شرکت‌کنندگان همایش آمده و در برنامهٔ رسمی، «معرفی و نمایش مستند» او برای عصر روز دوم، ۸ نوامبر، در نظر گرفته شده بود. در معرفی‌نامهٔ او در بروشور همایش، از ترجمهٔ مشترک گزیدهٔ شعر کریستینا لوگن و انتشار مجموعه‌شعرش در پاریس یاد شده و آمده است که او در آن زمان به ترجمهٔ آثار نویسندگان اسپانیایی‌زبانی چون روبرتو بولانیو، خوسه دونوسو و خوان رولفو می‌پرداخت. خبرگزاری افه نیز در گزارشی که در روزنامهٔ لا وانگواردیا منتشر شد، از گنجاندن نمایش فیلم در برنامهٔ همایش خبر داد.[۳][۱۷]

نقد و بازتاب

افرا رحیمی در نقدی با عنوان «مقصد؛ فقط نرسیدن بود!» در روزنامهٔ اعتماد، تنوع تصویری، بیان شخصی و تمرکز بر جهان شعر باباچاهی، به‌جای روایت مفصل زندگی خصوصی او، را از ویژگی‌های فیلم دانسته‌است. رحیمی در عین حال، بخش مربوط به ترجمهٔ شعر را موجب گسست در ریتم و خط روایی اثر ارزیابی کرده و حذف آن را به سود ایجاز و انسجام فیلم دانسته‌است.[۱۸]

محمود بیتا در نقد «قیافه‌ای در قاب» در وبگاه تخصصی رای‌بُن مستند، بر نوآوری‌های بصری، ثبت لحظات غیررسمی و استفاده از عناصر نمادین در فیلم تأکید کرده‌است. او حرکت بطری آب در جوی را از عناصر همراه فیلم برشمرده و معتقد بوده‌است که اثر از گفت‌وگو با شاعر و شرح‌حال‌گویی صرف فراتر می‌رود.[۱۶]

بی‌بی‌سی فارسی در گزارش درگذشت علی باباچاهی در اسفند ۱۴۰۴، از ساخت دو فیلم مستند دربارهٔ زندگی و کار او خبر داد و این قیافه مشکوک را مستندی معرفی کرد که در تابستان ۱۳۹۰ به کارگردانی علیزاده رزازی دربارهٔ شعر و حیات شعری باباچاهی ساخته شده و در آن دیدگاه چهره‌های ادبی دربارهٔ جنبه‌های شعری و شخصیتی او مطرح می‌شود.[۱۹]

بازداشت و پروندهٔ قضایی

خبرگزاری هرانا در گزارشی به تاریخ ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ نوشت که علیزاده رزازی در ۳ فروردین همان سال بازداشت و سپس با تودیع وثیقه آزاد شده بود. بر پایهٔ این گزارش، شعبهٔ ۲۳ دادگاه انقلاب تهران در اواخر تیر ۱۴۰۵ او را به اتهام‌های «اقدام علیه امنیت ملی» و «تشویش اذهان عمومی» به ۷۵ روز حبس و سه سال ممنوعیت فعالیت در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی محکوم کرده بود.[۲۰]

به نوشتۀ هرانا به او ابلاغ شده بود که برای اجرای حکم حبس خود را به زندان تهران بزرگ معرفی کند.[۲۰] ایران‌وایر نیز به نقل از کانون نویسندگان ایران، خبر ابلاغ اجرای حکم ۷۵ روز حبس را گزارش کرد.[۲۱]

کتاب‌شناسی

مجموعه‌شعر

  • اسفندی‌ام لطفن مرا دود کنید!، نشر ناکجا، ۱۳۹۳ (۲۰۱۴)، ۸۰ صفحه.[۴][۵]

ترجمه‌ها

سال انتشار فارسیعنواننویسندهناشرتوضیح
۱۳۹۲زیر پل‌های فراموشیکریستینا لوگنگل‌آذینگزیدهٔ شعر؛ ترجمۀ مشترک با رباب محب.[۹][۱۰]
۱۳۹۶یک رمانک لمپنروبرتو بولانیوماهیترجمهٔ مشترک با مریم اسماعیل‌پور.[۱۱]
۱۳۹۶پسری که اسب آتیلا را ربودایبان رپیلانگاهترجمهٔ مشترک با مریم اسماعیل‌پور.[۱۲]
۱۳۹۸کابوی تحمل‌ناپذیرروبرتو بولانیوبیدگلپنج داستان کوتاه و دو خطابه.[۱۳][۱۴]
۱۴۰۰بارتلبی و شرکاانریکه بیلا-ماتاسبان۲۰۰ صفحه.[۱۵]

منابع

  1. 1 2 3 «وحید علیزاده رزازی، شاعر و مترجم، برای اجرای حکم حبس احضار شد». رادیو زمانه. ۱۷ شهریور ۱۴۰۵. دریافت‌شده در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  2. 1 2 3 4 5 ««این قیافه مشکوک» در آپارات». بی‌بی‌سی فارسی. ۱۷ آبان ۱۳۹۱. دریافت‌شده در ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  3. 1 2 3 "Encuentro internacional: Cultura persa, miradas hacia el pasado y el presente" (in Spanish). دانشگاه خودمختار مادرید. 2016. Retrieved 27 سپتامبر 2026.، صص. ۳ و ۸.
  4. 1 2 «اسفندی‌ام؛ لطفن مرا دود کنید!». نشر ناکجا. دریافت‌شده در ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  5. 1 2 وحید علیزاده رزازی (۹ خرداد ۱۳۹۳). «اسفندی‌ام؛ لطفن مرا دود کنید». وبگاه شخصی وحید علیزاده رزازی. دریافت‌شده در ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  6. ↑ وحید علیزاده رزازی (۱۷ بهمن ۱۴۰۴). «وقتی خیزش میان دو آتش می‌سوزد». رادیو زمانه. دریافت‌شده در ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  7. ↑ رنه رامیرِث (۱۷ خرداد ۱۴۰۴). ««چپ که مارکس را از یاد برد و راست که گرامشی را دریافت»». رادیو زمانه. دریافت‌شده در ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  8. ↑ آلبرتو تُسکانو (۱۱ مهر ۱۴۰۴). «پیاده‌نظام آخرالزمان». رادیو زمانه. دریافت‌شده در ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  9. 1 2 «زیر پل‌های فراموشی (گزیدهٔ شعر کریستینا لوگن)». انتشارات گل‌آذین. دریافت‌شده در ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  10. 1 2 «انتشار شعرهای شاعر سوئدی در «زیر پل‌های فراموشی»». خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا). ۵ آذر ۱۳۹۲. دریافت‌شده در ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  11. 1 2 ««یک رمانک لمپن» به فارسی ترجمه شد». خبرگزاری مهر. ۲۰ آبان ۱۳۹۶. دریافت‌شده در ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  12. 1 2 ««پسری که اسب آتیلا را ربود» در بازار کتاب پیدا شد». خبرگزاری شبستان. ۱۵ آبان ۱۳۹۶. دریافت‌شده در ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  13. 1 2 وحید علیزاده رزازی (۶ اردیبهشت ۱۳۹۸). «کابوی تحمل‌ناپذیر؛ روبرتو بولانیو؛ ترجمهٔ وحید علیزاده رزازی». وبگاه شخصی وحید علیزاده رزازی. دریافت‌شده در ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  14. 1 2 «ترجمه پنج داستان کوتاه روبرتو بولانیو». هنرآنلاین. دریافت‌شده در ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  15. 1 2 ««بارتلبی و شرکا»؛ راهکاری تازه برای فرار از تنهایی». خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا). ۲۲ بهمن ۱۴۰۰. دریافت‌شده در ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  16. 1 2 3 محمود بیتا (۳۰ تیر ۱۳۹۱). «قیافه‌ای در قاب؛ نگاهی به مستند این قیافهٔ مشکوک». رای‌بُن مستند. دریافت‌شده در ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  17. ↑ EFE (5 نوامبر 2016). "Expertos internacionales debaten en la UAM sobre la cultura e historia persa". La Vanguardia (in Spanish). Retrieved 27 سپتامبر 2026.
  18. ↑ افرا رحیمی (۱۱ مرداد ۱۳۹۱). «مقصد؛ فقط نرسیدن بود!». روزنامهٔ اعتماد، شمارهٔ ۲۴۵۸، بخش سینمای ایران؛ نسخهٔ بایگانی‌شده. دریافت‌شده در ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  19. ↑ «علی باباچاهی، شاعر و منتقد ادبی درگذشت». بی‌بی‌سی فارسی. ۴ اسفند ۱۴۰۴. دریافت‌شده در ۱ اکتبر ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  20. 1 2 «وحید علیزاده رزازی جهت اجرای حکم حبس احضار شد». خبرگزاری هرانا. ۱۷ شهریور ۱۴۰۵. دریافت‌شده در ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  21. ↑ «۷۵ روز حبس برای وحید علیزاده رزازی؛ شاعر باید به زندان برود». ایران‌وایر. ۱۷ شهریور ۱۴۰۵. دریافت‌شده در ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

پیوند به بیرون

This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.