ولی‌الله مظفریان
ولی‌الله مظفریان | |
|---|---|
| زادهٔ | ۱۳۳۲ خورشیدی (۱۹۵۳ میلادی) |
| ملیت | ایرانی |
| محل تحصیل | دانشگاه تهران |
| پیشه | گیاه‌شناس |
| شناخته‌شده برای | گیاگان ایران؛ دسته‌بندی و آرایه‌شناسی چتریان |
| پیشینه علمی | |
| شاخه(ها) | گیاه‌شناسی، آرایه‌شناسی گیاهی |
| محل کار | مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور |
| کوته‌نوشت مؤلف (گیاه‌شناسی) | Mozaff. |
ولی‌الله مظفریان (زادهٔ ۱۳۳۲ خورشیدی برابر ۱۹۵۳ میلادی در دماوند) گیاه‌شناس ایرانی و از پژوهشگران گیاگان ایران است. او که بیشتر در زمینهٔ رده‌بندی گیاهی و به‌ویژه تیرهٔ چتریان کار کرده، شماری گونه و سردهٔ گیاهی نو را به دانش گیاه‌شناسی معرفی کرده و در نگارش چندین جلد از گیاگان ایران و فرهنگ‌نامه‌های نام گیاهان مشارکت داشته‌است.[۱] سرنام رسمی او در نام‌گذاری گیاهان در مستندات علمی آرایه‌شناسی گیاهان «Mozaff.» است.[۲]
زندگی و تحصیلات
مظفریان در سال ۱۳۳۲ خورشیدی در دماوند زاده شد و تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در زادگاه خود گذراند. در سال ۱۳۵۰ وارد دانشکدهٔ منابع طبیعی دانشگاه تهران شد و در سال ۱۳۵۶ در رشتهٔ مهندسی منابع طبیعی دانش‌آموخته شد.[۳] وی در سال ۱۳۶۸ تحصیلات کارشناسی ارشد و در سال ۱۳۸۱ دکتری تخصصی خود را در رشتهٔ علوم گیاهی با گرایش رده‌بندی گیاهی در دانشگاه تهران به پایان رساند.[۳]
فعالیت علمی
مظفریان پس از فارغ‌التحصیلی در باغ گیاه‌شناسی ملی ایران به کار پرداخت و پس از ادغام این باغ در مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، به‌عنوان پژوهشگر در بخش تحقیقات گیاه‌شناسی فعالیت خود را ادامه داد و در سال ۱۳۶۲ به عضویت هیئت علمی این مؤسسه درآمد.[۳] نخستین کتاب او، گیاهان تیرهٔ چتریان در ایران: کلید شناسایی و پراکنش، در همان سال (۱۳۶۲ خورشیدی برابر ۱۹۸۳ میلادی) به زبان انگلیسی منتشر شد.[۱]
در جریان مأموریت‌های صحرایی پرشمار به مناطق گوناگون ایران، وی هزاران نمونهٔ گیاهی گردآوری و نام‌گذاری کرد که در گیاکده مرکزی ایران در مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع نگهداری می‌شوند.[۳] او در پایان سال ۱۳۹۶ با درجهٔ علمی استاد پژوهش بازنشسته شد.[۳]
گونه‌ها و سرده‌های گیاهی
مظفریان در طول فعالیت خود ده‌ها گونهٔ گیاهی نو را به دانش گیاه‌شناسی معرفی کرد و بیش از یک‌صد گونه را نیز برای نخستین‌بار از ایران گزارش داد.[۳] او در سال ۲۰۰۳ میلادی دو سردهٔ نو از تیرهٔ چتریان با نام‌های Kelussia و Opsicarpium را توصیف کرد.[۴] از گونه‌های توصیف‌شده توسط او می‌توان به Kelussia odoratissima، Convolvulus elymaiticus و Echinops procerus اشاره کرد.[۲][۳]
به‌پاس فعالیت‌های او، دانشمندان دیگر یک سرده و دست‌کم ۱۵ گونهٔ گیاهی را به نام وی نام‌گذاری کرده‌اند؛ از جمله سردهٔ تک‌گونه‌ای Mozaffariania (نام‌گذاری‌شده توسط پیمنوف و معصومی در ۲۰۰۳ میلادی) که جایگاه رده‌بندی مستقلی در میان چتریان ایران دارد،[۵] و گونه‌های Dionysia mozaffarianii و Mentha mozaffarianii.[۳]
آثار برگزیده
مظفریان نویسندهٔ چندین جلد از گیاگان ایران و شماری فرهنگ‌نامه و کتاب شناسایی گیاهان است. برخی از نوشته‌های او:
- فرهنگ نام‌های گیاهان ایران (۱۳۷۵)
- درختان و درختچه‌های ایران (۱۳۸۳؛ برندهٔ جایزهٔ کتاب سال)
- شناخت گیاهان دارویی و معطر ایران (۱۳۹۱؛ برندهٔ جایزهٔ کتاب سال)
- فلور استان گیلان (۱۳۹۷؛ برندهٔ جایزهٔ کتاب سال)
جستارهای وابسته
- چتریان
- فلور ایران
- باغ گیاه‌شناسی ملی ایران
- فهرست گیاه‌شناسان
- گیاگان ایران — بسیاری از گونه‌های این برگه از کتاب دکتر ولی‌الله مظفریان گردآوری شده است.
پیوند به بیرون
منابع
- 1 2 Aḏkāʾī, Parviz. "Botanical Studies on Iran". Encyclopædia Iranica (in English). Retrieved 2026-05-30.
- 1 2 "Valiollah Mozaffarian (Mozaff., b. 1953)". Plants of the World Online / World Flora Online (Royal Botanic Gardens, Kew) (in English). Retrieved 2026-05-30.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 پناهی، پریسا (آذر–دی ۱۴۰۰). «زندگینامهٔ دکتر ولی‌الله مظفریان». طبیعت ایران. دورهٔ ۶، شمارهٔ ۵ (پیاپی ۳۰): ۱۰۵–۱۱۵. doi:10.22092/irn.2021.125261.
- ↑ Mozaffarian, V. (2003). "Two new genera of Iranian Umbelliferae". Botanicheskii Zhurnal (in English). 88 (2): 88–94.
- ↑ Valiejo-Roman, C. M.; Terentieva, E. I.; Samigullin, T. H.; Pimenov, M. G.; Ghahremani-nejad, F.; Mozaffarian, V. (2006). "Molecular data (nrITS-sequencing) reveal relationships among Iranian endemic taxa of the Umbelliferae". Feddes Repertorium (in English). 117 (5–6): 367–388.
- گیاه‌شناسان اهل ایران
- اهالی دماوند
- دانشآموختگان دانشگاه تهران
- زادگان ۱۹۵۳ (میلادی)
- افراد زنده