ویکتور آمادئوس اول، شاهزاده کارینیانو

ویکتور آمادئوس اول، شاهزاده کارینیانو
خاندان ساووی-کارینیانو
خاندان ساووی-کارینیانو
سلطنت	۲۱ آوریل ۱۷۰۹ – ۴ آوریل ۱۷۴۱
پیشین	امانوئل فیلیبر، شاهزاده کارینیانو
جانشین	لوئیس ویکتور، شاهزاده کارینیانو
زاده	۱ مارس ۱۶۹۰ تورین
درگذشته	۴ آوریل ۱۷۴۱ (۵۱ سال) پاریس
همسر(ان)	ماریا ویتوریا ساووی
فرزند(ان) جزئیات	پرنسس آن ترز ساووی لوئیس ویکتور، شاهزاده کارینیانو
خاندان	خاندان ساووی-کارینیانو
پدر	امانوئل فیلیبر، شاهزاده کارینیانو
مادر	ماریا آنجلا کاترینا دسته

ویکتور آمادئوس اول، شاهزاده کارینیانو (ایتالیایی: Victor Amadeus I, Prince of Carignano؛ ۱ مارس ۱۶۹۰ – ۴ آوریل ۱۷۴۱) یک نجیب‌زاده ایتالیایی بود که از سال ۱۷۰۹ تا ۱۷۴۱ شاهزاده کارینیانو بود. او پسر امانوئل فیلیبرت از ساووی، شاهزاده کارینیانو و همسرش، ماریا آنجلا کاترینا دِسته بود.

او که در تورین متولد شد، سومین فرزند از چهار فرزند و بزرگ‌ترین پسر بود.

در سال ۱۶۹۶ به مقام شوالیه بشارت رسید و در ۷ نوامبر ۱۷۱۴ در مونکالیری با ماری ویکتور فرانسوا از ساووی (۱۶۹۰–۱۷۶۶)، دختر مشروع دوک ساووی، ویکتور آمادئوس دوم، که در آن زمان پادشاه سیسیل (و بعدها ساردنی) بود، و ژان باپتیست دِ آلبرت دِ لوینس، کنتس ورو، ازدواج کرد.

پدرزنش به او محبت نشان می‌داد، اما در نهایت در سال ۱۷۱۷ به دلیل ولخرجی بیش از حد، او را از ۴۰۰۰۰۰ لیور درآمد سالانه‌اش محروم کرد. در آن زمان بود که او در پایان سال ۱۷۱۸ به فرانسه گریخت تا ارث خود را تصاحب کند.

از آنجایی که او قلعه کُنده را در ۶ مارس ۱۷۱۹، زمانی که توسط لویی چهاردهم از خانواده‌اش مصادره شد، به ژان فرانسوا لِریژه دو لا فِی از دست داده بود، در هتل سواسون اقامت گزید و آن را به همراه همسرش که به آنجا آمده بود، به یک «خانه قمار مجلل» تبدیل کرد که مدتی جان لا، اقتصاددان، را در خود جای داد. او در حالی که ویران شده بود، درگذشت و هتلش ویران شد تا به جای آن یک تالار تجارت غلات ساخته شود که اکنون محل بورس تجارت پاریس است.

او در دهه ۱۷۳۰، در کنار مادر همسرش، ژان باپتیست دِ آلبرت دِ لوینس، کنتس ورو، از جمله تأثیرگذارترین آماتورها و مجموعه‌داران هنری در پاریس به‌شمار می‌رفت. او یک مجموعه نقاشی مهم جمع‌آوری کرد که پس از مرگش در سال ۱۷۴۲، بخشی از آن به لویی پانزدهم، پادشاه فرانسه، و بخشی به آگوست سوم لهستان، پادشاه لهستان و منتخب ساکسونی، فروخته شد.

او به اپرای پاریس علاقه زیادی داشت و توسط لویی پانزدهم به عنوان مباشر منو-پلازیرز منصوب شد. او پس از اینکه الکساندر لو ریش دو لا پوپلینییر، کشاورز مالیاتی، را در کنار معشوقه‌اش، بازیگر ماری آنتیه، دید، باعث رسوایی او شد.

پرتره ماریا ویتوریا فرانچسکا از ساووی، دختر مشروع دوک ویکتور آمادئوس دوم از ساووی و همسر ویکتور آمادئوس اول از ساووی-کارینیانو در ۷ نوامبر ۱۷۱۴، در قلعه مونکالیری، ویکتور آمادئوس با ماریا ویتوریا فرانچسکا از ساووی (۱۰ فوریه ۱۶۹۰ - پاریس، ۸ ژوئن ۱۷۶۶)، دختر مشروع پادشاه ویکتور آمادئوس از ساردنی و ژان باپتیست د آلبرت دو لوینس، ازدواج کرد.

پدرزنش در ابتدا به او ابراز علاقه کرد، اما در نهایت در سال ۱۷۱۷ به دلیل ولخرجی‌های بیش از حد، عمدتاً به دلیل قمار، او را از درآمد سالانه ۴۰۰۰۰۰ لیره‌ای‌اش محروم کرد. در آن زمان بود که ویکتور آمادئوس برای فرار از طلبکارانش به فرانسه گریخت و تنها در پایان سال ۱۷۱۸ اجازه یافت تا ارث خود را تصاحب کند.

در سال ۱۷۳۳، او برای همیشه به پاریس نقل مکان کرد و در آنجا به عنوان ژنرال ارتش فرانسه منصوب شد. در پاریس، او چنان زندگی بی‌بندوباری داشت که لویی پانزدهم او را از کاخ کُنده محروم کرد و این کاخ به ژان فرانسوا لِریژه دو لا فِی رسید. او در هتل دو سواسون در پاریس اقامت داشت و در طول سال‌ها مجموعه‌ای هنری مهم جمع‌آوری کرد که بعدها به دلیل بدهی‌های انباشته‌اش در حراج فروخته شد. در اینجا، او همچنین یک خانه شرط‌بندی و قمار را اداره می‌کرد و به سرعت ثروت قابل توجه خود را بر باد داد. در این خانه، او مدتی میزبان اقتصاددان انگلیسی، جان لا، بود.

لویی پانزدهم که از طرفداران باله اپرای پاریس بود، او را به عنوان متصدی تئاتر منو-پلازیرس منصوب کرد. در این سال‌ها بود که ویتوریو آمدئو معشوقه‌های متعددی نیز داشت، از جمله رقصنده باربارا کامپانینی و بازیگر ماری آنتیه که وقتی متوجه شد با ژنرال فرمیه، الکساندر ژان ژوزف لو ریش دو لا پوپلینیر، لاس می‌زند، علناً او را بدنام کرد.

فرزندان ویکتور آمادئوس عبارتند از:

• ژوزف ویکتور آمده (۱ ژانویه ۱۷۱۶–۱۸ ژانویه ۱۷۱۶) در نوزادی درگذشت.
• آن ترز ساووا (۱۷۱۷–۱۷۴۵)، که در سال ۱۷۴۱ با شارل دو روهان، شاهزاده دو سوبیز (۱۷۱۵–۱۷۸۷) ازدواج کرد.
• لویی-ویکتور ساووا (۱۷۲۱–۱۷۷۸)، شاهزاده کاریگنان، که با لندگراوین کریستین هسه-روتنبرگ ازدواج کرده بود، صاحب فرزند شد. ویکتور آمده (۱۶ ژوئن ۱۷۲۲–۱۷۲۲) در نوزادی درگذشت.
• یک دختر مرده به دنیا آمده، متولد ۱۷۲۹

• Virginie Spenlé: Torino – Parigi – Dresda. Le collezioni Verrua e Carignano nella Pinacoteca di Dresda, in: Le raccolte del principe Eugenio condottiero e intellettuale, Milano/Torino: Silvana Editoriale / La Veneria Reale 2012, S. 144–157, شابک ‎۹۷۸−۸−۸۳−۶۶۲۳۳۵−۸
• Barron, Michael (2009). Auditorium Acoustics and Architectural Design. ابینگدن، آکسفوردشر: روتلج. ISBN 978-1-135-21925-3.
• Beacham, Richard C. (1996). The Roman Theatre and Its Audience. کمبریج (ماساچوست): انتشارات دانشگاه هاروارد. ISBN 978-0-674-77914-3.
• Boëthius, Axel; et al. (1978). Etruscan and Early Roman Architecture. نیوهیون (کنتیکت): انتشارات دانشگاه ییل. ISBN 978-0-300-05290-9.
• Dyson, Stephen L (2010). Rome: a living portrait of an ancient city. انتشارات دانشگاه جانز هاپکینز. ISBN 978-0-8018-9254-7.
• Erasmo, Mario (2010). Roman Tragedy: Theatre to Theatricality. آستین (تگزاس): انتشارات دانشگاه تگزاس. p. 83. ISBN 978-0-292-78213-6.
• Erasmo, Mario (2020). "The Theatre of Pompey: staging the self through Roman architecture". Memoirs of the American Academy in Rome. 65: 43–69. doi:10.2307/27031294. ISSN 0065-6801. JSTOR 27031294. S2CID 259889439.
• Gagarin, Michael (2009). The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome: Seven-volume set. Vol. 1. آکسفورد: انتشارات دانشگاه آکسفورد. ISBN 978-0-19-517072-6.
• Gagliardo, Maria; Packer, James (2006). "A New Look at Pompey's Theater: History, Documentation, and Recent Excavation". Archaeological Institute of America. 110 (1).
• Kleiner, Fred S (2010). A History of Roman Art, Enhanced Edition (1 ed.). Wadsworth Publishing. ISBN 978-0-495-90987-3.
• Kuritz, Paul (October 1987). The Making of Theatre History. آپر سدل ریور (نیوجرسی): پرنتیس هال. ISBN 978-0-13-547861-5.
• مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Victor Amadeus I, Prince of Carignano». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۵.