پنجره اورتون

تصویری از پنجره اورتون، همراه با درجات پذیرش

پنجره اورتون (به انگلیسی: Overton window) یا پنجره گفتمان محدودهٔ موضوع‌هایی است که از نظر سیاسی برای اکثریت مردم در یک زمان خاص قابل قبول به شمار می‌رود.[۱] نکتهٔ کلیدی این است که این پنجره در گذر زمان تغییر می‌کند؛ می‌تواند جابه‌جا شود، یا کوچک‌تر و بزرگ‌تر گردد. این موضوع نمونه‌ای از «تکامل تدریجی ارزش‌ها و هنجارهای اجتماعی» است.

این اصطلاح به نام جوزف اورتون نامگذاری شده‌است، وی بیان داشت که امکان موفقیت سیاسی یک ایده بیشتر به این بستگی دارد که در محدودهٔ این پنجره باشد، نه ترجیحات شخصی سیاستمداران.[۲][۳] به گفته اورتون، این پنجره دامنهٔ سیاست‌هایی را مشخص می‌کند که یک سیاستمدار بدون اینکه بیش از حد افراطی یا رادیکال به نظر آید می‌تواند پیشنهاد دهد تا سمت‌های دولتی در آن زمان را با توجه به جو افکار عمومی حفظ کند.

به بیان ساده، در هر جامعه تمام ایده‌ها امکان طرح شدن ندارند؛ تنها بخشی از آن‌ها از نگاه افکار عمومی معقول، پذیرفتنی یا دست‌کم قابل بحث به شمار می‌آیند. این بخش از ایده‌ها درون «پنجره اورتون» قرار می‌گیرند. در مقابل، ایده‌هایی که بیرون از این پنجره باشند، اساساً شانسی برای طرح گسترده پیدا نمی‌کنند، زیرا از دید جامعه یا بیش از حد افراطی‌اند (مثلاً تابو، غیرقابل‌قبول یا حتی مضحک تلقی می‌شوند) یا بیش از اندازه غیرواقعی (مانند خیالی یا دست‌نیافتنی) به نظر می‌رسند.[۴]

اوایل دهه ۱۹۹۰، اورتون یک درجه‌بندی درباره مداخله دولت توصیف کرد که از «آزادی بیشتر» تا «آزادی کمتر» روی یک محور عمودی تنظیم شده بود (تا با طیف سیاسی چپ–راست مقایسه نشود). با جابه‌جایی یا گسترش این طیف، یک ایده در موقعیتی خاص روی مقیاس می‌تواند از نظر سیاسی بیشتر یا کمتر پذیرفتنی شود. پس از مرگ اورتون، همکار او در مرکز سیاست عمومی مکیناک، جوزف لِهمن، این ایده را بیشتر بسط داد و نام آن را به یاد اورتون گذاشت.

مفسر سیاسی، جاشوا تروینو، شش درجه پذیرش ایده‌های عمومی را به‌طور تقریبی چنین بیان کرده است:

  • غیرقابل‌تصور (unthinkable)
  • رادیکال (radical)
  • قابل‌قبول / قابل بحث (acceptable)
  • معقول (sensible)
  • محبوب (popular)
  • سیاست عمومی (policy)

دورترین ایده‌ها از پنجره اورتون، آن‌هایی هستند که جامعه آن‌ها را غیرقابل‌تصور (Unthinkable) می‌داند و اساساً امکان طرح یا گفت‌وگو درباره‌شان وجود ندارد. ایده‌های رادیکال (Radical) نیز بیرون از این پنجره قرار می‌گیرند و در صورت مطرح شدن، معمولاً با واکنش تند و منفی افکار عمومی روبه‌رو می‌شوند. برخی ایده‌ها در دسته‌ی قابل‌بحث (Acceptable) جای می‌گیرند؛ یعنی می‌توان درباره‌شان صحبت کرد، هرچند طرفدارانشان هنوز اقلیت هستند. این نوع ایده‌ها داخل پنجره اورتون قرار دارند اما در حاشیه آن جای می‌گیرند و چندان برجسته نمی‌شوند. ایده‌هایی که معقول یا منطقی (Sensible/Reasonable) ارزیابی شوند، به بخشی از گفت‌وگوها و مباحث روزمره‌ی سیاسی جامعه بدل می‌شوند. ایده‌های محبوب (Popular) آن‌هایی هستند که به طور گسترده از سوی مردم پذیرفته شده و به خواست عمومی بدل گشته‌اند. این ایده‌ها در مرکز پنجره اورتون قرار می‌گیرند و در نهایت به سیاست عمومی (Public Policy) تبدیل شده و در قالب قانون یا سیاست اجرایی پیاده می‌شوند.[۴]

پنجره اورتون رویکردی برای شناسایی ایده‌هایی است که طیف قابل‌قبول بودن سیاست‌های دولتی را تعریف می‌کنند. اصل مفهومی که اورتون مطرح کرد این بود که سیاستمداران معمولاً تنها در محدوده‌ای عمل می‌کنند که قابل‌قبول دانسته شود. تغییر پنجره اورتون مستلزم آن است که طرفداران سیاست‌های بیرون از این پنجره، افکار عمومی را قانع کنند تا آن را گسترش دهند، در حالی‌که طرفداران سیاست‌های موجود (یا مشابه آن‌ها درون پنجره) تلاش می‌کنند مردم را متقاعد کنند که سیاست‌های خارج از وضع موجود غیرقابل‌قبول است. به گفته لِهمن، که این اصطلاح را رایج کرد: «رایج‌ترین برداشت اشتباه این است که خود قانون‌گذاران مشغول تغییر دادن پنجره اورتون هستند. این کاملاً نادرست است. قانون‌گذاران در واقع تنها به دنبال آن هستند که بفهمند پنجره کجاست، و سپس مطابق با آن حرکت کنند.»

به گفته لِهمن، این مفهوم صرفاً توصیفی از نحوه کارکرد ایده‌هاست، نه تبلیغ برای سیاست‌های افراطی. او در مصاحبه‌ای با نیویورک تایمز گفت: «این مفهوم فقط توضیح می‌دهد که ایده‌ها چگونه وارد جریان می‌شوند یا از مُد می‌افتند، همان‌طور که جاذبه توضیح می‌دهد چرا چیزی به زمین می‌افتد. من می‌توانم از جاذبه برای انداختن یک سندان روی سرت استفاده کنم، اما این کار اشتباه است. همچنین می‌توانم از جاذبه برای انداختن یک جلیقه نجات به سمتت استفاده کنم؛ این کار خوب است.»

کاربرد مفهوم «مقیاس متغیر» در حوزه‌های گسترده‌تری نیز پذیرفته شده است؛ به‌طوری که می‌توان ارجاعاتی به پنجره اورتون یافت که درباره تغییر مرزهای پذیرش در زمینه‌هایی خارج از سیاست‌های حکومتی به کار رفته است.

جستارهای وابسته

منابع

  1. Giridharadas, Anand (21 November 2019). "How America's Elites Lost Their Grip". Time. Retrieved 22 November 2019.
  2. "Joseph P. Overton". Mackinac Center for Public Policy. Retrieved 30 August 2013.
  3. "A Brief Explanation of the Overton Window". Mackinac Center for Public Policy. Retrieved 22 November 2019.
  4. 1 2 کیانوش رزاقی (۲۹ شهریور ۱۴۰۴). ««پنجره گفتمانی» ایران اکنون کجاست؟». اخبار روز. دریافت‌شده در ۳۰ شهریور ۱۴۰۴.

برای خواندن بیشتر