پیاز البرزی

پیاز البرزی
رده‌بندی علمی
فرمانرو:	گیاهان
تبارشاخه:	نهان‌دانگان
تبارشاخه:	تک‌لپه‌ای‌ها
راسته:	مارچوبه‌سانان
تیره:	نرگسیان
زیرخانواده:	پیازیان
سرده:	سیر
گونه:	A. elburzense
نام دوبخشی
Allium elburzense Wendelbo

پیاز البرزی (نام علمی: Allium elburzense)، نام یک گونه از سرده پیاز است.این گیاه پایا و پیازدار، به طور انحصاری (بوم‌زاد) در نواحی کوهستانی رشته‌کوه البرز در شمال ایران می‌روید.

توصیف

این گونه گیاهی علفی و پیازدار از سردهٔ سیر در تیرهٔ نرگسیان است که در ارتفاعات البرز می‌روید.

ویژگی‌های ظاهری

پیاز البرزی دارای یک سوخ (پیاز) زیرزمینی کروی است. برگ‌های آن پهن، نواری شکل و به رنگ سبز تیره هستند. گل‌آذین این گیاه به صورت چتریِ متراکم و کروی در انتهای ساقه گل‌دهنده ظاهر می‌شود. گل‌های آن معمولاً ستاره‌ای شکل و دارای رنگ روشن (سفید تا مایل به صورتی یا ارغوانی کم‌رنگ) هستند که در اواخر بهار تا اوایل تابستان شکوفا می‌شوند.

زیستگاه و توزیع جغرافیایی

این گونه یک گیاه بوم‌زاد (Endemic) ایران است و پراکنش آن به ارتفاعات صخره‌ای، دامنه‌های سنگلاخی و مراتع مرتفع رشته‌کوه البرز محدود می‌شود. این گیاه به خوبی با شرایط آب و هوایی سرد و کوهستانی سازگار است.

کاربردها

در فرهنگ بومی مناطق کوهستانی البرز، این گیاه به عنوان یک سبزی کوهی خوراکی و معطر شناخته می‌شود. همچنین در طب سنتی محلی، خواصی مشابه با سیر و موسیر برای آن قائل هستند که شامل ویژگی‌های ضدعفونی‌کننده و تقویت‌کننده سیستم ایمنی است.

وضعیت حفاظتی

به دلیل برداشت بی‌رویه توسط بومیان و گردشگران در فصل بهار و همچنین محدود بودن زیستگاه طبیعی، این گونه ارزشمند در معرض تهدید تخریب زیستگاه قرار دارد و نیازمند برنامه‌های حفاظتی است.

جستارهای وابسته

• گیاگان ایران
• پیاز ایروانی
• پیاز بدون‌کرک
• پیاز برگ‌کرکی
• پیاز بین‌النهرینی
• پیاز پانیکولی
• پیاز پرچم‌بلند

تصاویر

• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 

منابع

• فرزانه، پروین. فلور ایران: سرده Allium. انتشارات مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور.
• Wendelbo, P. (1966). "New Species of Allium from Iran". Botanische Jahrbücher.

پیوند به بیرون

• اطلاعات رقم پیاز البرزی در پایگاه مرکز ملی اطلاعات زیست‌فناوری
• اطلاعات رقم پیاز البرزی در پایگاه سازمان جهانی اطلاعات تنوع زیستی