چانه

چانه
دید جلویی گلو (چانه در تصویر دیده می‌شود ولی برچسب‌گذاری نشده)
جزئیات
سرخرگ‌هاسرخ‌رگ لثوی پایینی
عصب‌دهیعصب چانه‌ای
شناسه‌ها
لاتینmentum
MeSHD002680
TA98A01.1.00.011
TA2122
FMA46495

در کالبدشناسی انسان و ادبیات عامیانه، به پایین‌ترین بخش صورت، چانه گفته می‌شود.[۱][۲][۳][۴] چانه دو قسمت آرواره زیرین را به هم چسبانده و نگه می‌دارد.[۵][۶][۷] بر روی چانه مردان ریش می‌روید.[۸][۹][۱۰][۱۱][۱۲]

تورفتگی میان چانه، زَنَخ نام دارد و در ادبیات به چانه زنخدان نیز گفته می‌شود. در ادبیات فارسی، چال چانه عاملی برای زیبایی در نظر گرفته می‌شود و به‌صورت استعاری از آن با عنوان «چاه زنخدان» یاد می‌شود: چاهی که عاشق بیچاره در آن افتاده و گرفتار شده است.[۱۳]

چانهٔ یک مرد.

چرایی وجود چانه

چانه یا برجستگی چانه‌ای، ویژگی استخوانی منحصر به انسان خردمند است که در هیچ حیوان دیگری، حتی در نزدیک‌ترین خویشاوندان ما مانند نئاندرتال‌ها و انسان راست‌قامت، دیده نمی‌شود. این بخش از فک تحتانی دارای پیکربندی کالبدشناختی خاصی است که به آن «T معکوس» گفته می‌شود؛ یعنی یک خط‌الرأس مرکزی که به یک قسمت افقی برجسته در لبهٔ پایینی فک منتهی می‌شود.

دربارهٔ منشأ و کارکرد چانه، نظریه‌های گوناگونی مطرح شده است. برخی پژوهشگران بر این باور بودند که چانه در نتیجهٔ نیاز به حرکات پیچیدهٔ زبان برای گفتار پدید آمده است، اما این فرضیه رد شده زیرا ماهیچه‌های زبان به بخش داخلی فک متصل می‌شوند و نه به خود چانه. نظریهٔ دیگری بیان می‌کند که چانه نقشی مکانیکی در تقویت فک‌های کوچک‌تر انسان داشته و به عنوان تکیه‌گاهی در برابر فشارهای ناشی از جویدن عمل می‌کرده است. از سوی دیگر، شماری از دانشمندان معتقدند که چانه ممکن است هیچ عملکرد مستقیمی نداشته باشد و صرفاً پیامد فرعی فرآیندهای فرگشتی دیگر، مانند کوچک شدن صورت، باشد؛ یعنی ساختاری که توسط انتخاب طبیعی به‌طور مستقیم شکل نگرفته است.

با وجود مطالعات فراوان، هنوز اجماع علمی دربارهٔ منشأ و کارکرد فرگشتی چانه وجود ندارد. با این حال، حتی اگر چانه عملکرد زیستی ویژه‌ای نداشته باشد، از دیدگاه دیرینه‌انسان‌شناسی، اهمیت تشخیصی بالایی دارد و به ما امکان می‌دهد تا گونهٔ انسان خردمند را در میان فسیل‌های انسان‌تباران دیگر شناسایی کنیم.

چانۀ شکاف‌دار

نمونه‌ای از چانۀ شکاف‌دار (ویلیام مک‌کینلی)
نمای جلوی آروارۀ انسان

اصطلاحات چانۀ شکاف‌دار، شکاف چانه، چانۀ چال‌دار، یا چال چانه به وجود یک چال روی چانه اشاره دارند. این شکافی Y-شکل روی چانه است که یک ویژگی استخوانی زمینه‌ای دارد.[۱۴] به‌طور مشخص، شکاف چانه از شکافی در استخوان آرواره پایینی پیروی می‌کند که در نتیجۀ اتصال ناقص نیمه‌های چپ و راست استخوان آرواره یا ماهیچه در طول رشد رویانی و جنینی به وجود آمده است. این شکاف همچنین می‌تواند در مراحل بعدی التصاق چانه‌ای، به دلیل رشد برجستگی چانه‌ای در دوران بلوغ، یا در نتیجۀ درشت‌پایانکی ایجاد شود. در برخی موارد، ممکن است یک تکمه چانه‌ای بیشتر از دیگری رشد کند که می‌تواند باعث عدم تقارن صورت شود.[۱۵] چانۀ شکاف‌دار یک ویژگی ارثی در انسان است و عوامل بسیاری می‌توانند بر آن تأثیر بگذارند. چانۀ شکاف‌دار همچنین نمونه‌ای کلاسیک از نفوذ متغیر است[۱۶] که در آن عوامل محیطی یا یک ژن تعدیل‌گر احتمالاً بر بیان فنوتیپی ژنوتیپ واقعی تأثیر می‌گذارند. چانۀ شکاف‌دار می‌تواند در فرزندی ظاهر شود که هیچ‌یک از والدینش آن را ندارند. این ویژگی در میان مردم اروپایی، خاورمیانه‌ای و جنوب آسیایی رایج است.[۱۷] یک علت ژنتیکی احتمالی برای چانۀ شکاف‌دار وجود دارد که یک نشانگر ژنتیکی به نام rs11684042 است که در کروموزوم ۲ قرار دارد.[۱۸]

جستارهای وابسته

منابع

  1. ↑ Stringer CB, Hublin JJ, Vandermeersch B (1984). The origin of anatomically modern humans in western Europe. In F. H. Smith & Spencer (Eds.), The origins of modern humans: a world survey of the fossil evidence. New York. pp. 51–135.
  2. ↑ Schwartz JH, Tattersall I (March 2000). "The human chin revisited: what is it and who has it?". Journal of Human Evolution. 38 (3): 367–409. doi:10.1006/jhev.1999.0339. PMID 10683306. S2CID 2656256.
  3. ↑ Robinson L (1913). "The story of the chin". Knowledge. 36: 410–420.
  4. ↑ Coquerelle, Michael; Prados-Frutos, Juan Carlos; Rojo, Rosa; Drake, Abby Grace; Murillo-Gonzalez, Jorge Alfonso; Mitteroecker, Philipp (September 2017). "The Fetal Origin of the Human Chin". Evolutionary Biology (به انگلیسی). 44 (3): 295–311. doi:10.1007/s11692-017-9408-9. ISSN 0071-3260. S2CID 38431987.
  5. ↑ Holton NE, Bonner LL, Scott JE, Marshall SD, Franciscus RG, Southard TE (June 2015). "The ontogeny of the chin: an analysis of allometric and biomechanical scaling". Journal of Anatomy. 226 (6): 549–59. doi:10.1111/joa.12307. PMC 4450959. PMID 25865897.
  6. ↑ Daegling DJ (1993). "Functional morphology of the human chin". Evolutionary Anthropology: Issues, News, and Reviews. 1 (5): 170–177. doi:10.1002/evan.1360010506. S2CID 85195021.
  7. ↑ Ichim I, Swain M, Kieser JA (July 2006). "Mandibular biomechanics and development of the human chin". Journal of Dental Research (به انگلیسی). 85 (7): 638–42. doi:10.1177/154405910608500711. PMID 16798865. S2CID 28529235.
  8. ↑ Gröning F, Liu J, Fagan MJ, O'Higgins P (April 2011). "Why do humans have chins? Testing the mechanical significance of modern human symphyseal morphology with finite element analysis". American Journal of Physical Anthropology. 144 (4): 593–606. doi:10.1002/ajpa.21447. PMID 21404235.
  9. ↑ DuBrul EL, Sicher H (1954). The Adaptive Chin. Springfield, IL: C.C. Thomas.
  10. ↑ Coquerelle M, Bookstein FL, Braga J, Halazonetis DJ, Weber GW (November 2010). "Fetal and infant growth patterns of the mandibular symphysis in modern humans and chimpanzees (Pan troglodytes)". Journal of Anatomy. 217 (5): 507–20. doi:10.1111/j.1469-7580.2010.01287.x. PMC 3035859. PMID 20807267.
  11. ↑ چانه در کالبدشناسی انسان (۱۴۰۰-۱۰-۲۰). «ژل چانه». دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۹-۰۱.
  12. ↑ Bastir M. Frayer D (ed.). "Short faces, big tongues: developmental origin of the human chin". PLOS ONE. 8 (11): e81287. Bibcode:2013PLoSO...881287C. doi:10.1371/journal.pone.0081287. PMC 3829973. PMID 24260566.
  13. ↑ چاه زنخدان the chin well بایگانی‌شده در ۲۰۱۴-۰۸-۰۸ توسط Wayback Machine
  14. ↑ Online 'Mendelian Inheritance in Man' (OMIM) 119000
  15. ↑ Mammalian Phenotype Browser: Cleft chin
  16. ↑ Starr, Barry (September 3, 2004). "What genes cause cheek and chin dimples?". The Tech Interactive. Ask a Geneticist. Retrieved 2024-08-05.
  17. ↑ Günther H. "Anomalien und Anomaliekomplexe in der Gegend des ersten Schlundbogens". Zeitschrift für menschliche Vererbungs- und Konstitutionslehre. 23: 43–52.; Lebow MR, Sawin PB (1941). "Inheritance of human facial features: a pedigree study involving length of face, prominent ears and chin cleft". Journal of Heredity. 32: 127–32. doi:10.1093/oxfordjournals.jhered.a105016.
  18. ↑ "Cleft Chin". AncestryDNA Traits Learning Hub. Retrieved 2024-08-05.
  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Chin». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۹ مارس ۲۰۰۸.
  • [YouTube «We're The Only Ones With Chins - And We Don't Know Why»] مقدار |نشانی= را بررسی کنید (کمک). یوتیوب. دریافت‌شده در ۱۲ اکتبر ۲۰۲۵.
در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ چانه موجود است.
This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.