چندجهانی (دنیای سینمایی مارول)

چندجهانی (Multiverse) یک زمینه‌ی در داستان‌های فرنچایز رسانه‌ای دنیای سینمایی مارول (MCU) است. مسئله‌ی چندجهانی در دنیای سینمایی مارول بر پایه‌ی فرضیه‌های علمی جهان‌های موازی بعلاوه‌ی شاخ و برگ‌های ژانر علمی-تخیلی بسط داده شده‌است. بر اساس زمینه‌ی داستانی با همین نام از کمیک‌های مارول، این مجموعه شامل بی‌نهایت واقعیت و بُعد جایگزین است. چندجهانی در دنیای سینمایی مارول (MCU)، برای اولین بار در فیلم دکتر استرنج (۲۰۱۶)، و سپس در فیلم انتقام‌جویان: پایان بازی (۲۰۱۹) به صورت جزئی و نامحسوس و تنها با اشارات تصویری، به نمایش در آمد. سپس نقشی کلیدی در فازهای چهار ، پنج و شش دنیای سینمایی مارول، که «حماسه‌ی چندجهانی (Multiverse Saga)» را تشکیل می‌دهند، ایفا می‌کند. چندجهانی دنیای سینمایی مارول (MCU) بر جهانی متمرکز است که گاهی اوقات به آن «خط زمانی مقدس» گفته می‌شود، که همچنین مجموعه‌ای از خطوط زمانی نامتناهی و نزدیک به هم را توصیف می‌کند که منجر به ظهور گونه‌ی دیگری از کانگ نمی‌شوند. در ابتدا، خطوط زمانی شاخه‌دار عموماً توسط سازمان مغایرت‌های زمانی (TVA) «هَرَس» می‌شدند، تا اینکه یکی از شخصیت‌های سرکش سریال لوکی، سیلوی، در جریان این سریال، رهبر TVA، « او که باقی می‌ماند »، را از قدرت برکنار میکند و به چندجهانی اجازه می‌دهد تا آزاد شود و خطوط زمانی شاخه‌دار جدید به طور کامل شکل بگیرند. پس از این، TVA تحت مدیریت جدید، این جهان‌های جدید را پرورش داده و مشاهده می‌کند. گاهی اوقات، برخی از جهان‌ها جدا از «خط زمانی مقدس» در نظر گرفته می‌شوند، اما همچنان توسط TVA نظارت می‌شوند.

بسیاری از نسخه‌های جایگزین (واریانت‌ - Variant) شخصیت‌های موجود در دنیای سینمایی مارول از طریق این چندجهانی معرفی شده‌اند، که از جمله مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به واریانت‌های لوکی، کانگ فاتح، مرد عنکبوتی، دکتر استرنج، ددپول و ولورین اشاره کرد. واقعیت اصلی به تصویر کشیده شده در دنیای سینمایی مارول، با وجود نامگذاری اولیه‌اش به عنوان زمین-۱۹۹۹۹۹ توسط مارول کامیکس و رسانه‌های خارجی، با نام زمین-۶۱۶ شناخته می‌شود که در فیلم‌های مرد عنکبوتی: دور از خانه (۲۰۱۹)، دکتر استرنج در چندجهانی جنون (۲۰۲۲) و سریال لوکی به آن اشاره میشود. به طور کلی منتقدان واکنش‌های متفاوتی به چندجهانی مارول نشان داده‌اند؛ از جلوه‌های بصری و جذابیت نوستالژیک آن تمجید شده، اما از اتکای بیش از حد آن به خدمت به طرفداران (فن سرویس) و رها کردن داستان (مانند فیلم ددپول و ولورین (۲۰۲۴)) انتقاد شده است. استفاده از شخصیت‌های فیلم‌های مارول غیر از دنیای سینمایی مارول (MCU) در فیلم‌های مرد عنکبوتی: راهی به خانه نیست (۲۰۲۱) و ددپول و ولورین (۲۰۲۴) نیز مورد توجه قرار گرفته است که باعث گمانه‌زنی‌ها و بحث‌هایی در بین بینندگان و مفسران شده است.

• جهان موازی
• دنیای سینمایی مارول
• فهرست فیلم های دنیای سینمایی مارول
• فهرست مجموعه‌های تلویزیونی دنیای سینمایی مارول
• دنیای دی‌سی (فرنچایز)