کتاب تثلیث مقدس
کتاب تثلیث مقدس آلمانی: Buch der heiligen Dreifaltigkeit رساله‌ای در کیمیاگری از اوایل سدهٔ پانزدهم میلادی است که به شخصی با نام برادر اولمانوس (لاتین: Frater Ulmannus) نسبت داده می‌شود. Ulmannus صورت لاتینی نام آلمانی Ulmann است؛ نامی که از عناصر آلمانی علیای باستان uodal و man ساخته شده است. اولمانوس راهبی آلمانی از فرانسیسکن‌ها بود.
متن این اثر دست‌کم در چهار نسخهٔ خطی سدهٔ پانزدهمی باقی مانده است. کهن‌ترین نسخهٔ شناخته‌شده، Cod. 78 A 11 در برلین، میان سال‌های ۱۴۱۰ تا ۱۴۱۹ تاریخ‌گذاری شده است. سه نسخهٔ دیگر عبارت‌اند از Heidelberg Cpg 843 Fasc. 3 از سدهٔ پانزدهم؛ نسخهٔ Cgm 598 در کتابخانهٔ دولتی مونیخ، متعلق به اواخر سدهٔ پانزدهم و پس از ۱۴۶۷؛ و نسخهٔ VadSlg Ms. 428 در کتابخانهٔ کانتونی سنت گالن که تاریخ ۱۴۸۸ دارد.
این رساله فرایند کیمیاگری را با مفاهیم اسطوره‌شناسی مسیحی تبیین می‌کند. درون‌مایهٔ اصلی کتاب، همانندی میان رنج، مرگ و رستاخیز عیسی و فرایند کیمیاگری‌ای است که به پدیدآمدن سنگ جادو می‌انجامد. کتاب تثلیث مقدس از مهم‌ترین آثار کیمیاگری آلمان در اواخر قرون وسطی به‌شمار می‌رود و آمیزش کیمیاگری با عرفان مسیحی از ویژگی‌های برجستهٔ آن است. ویلهلم گانتسن‌مولر در سال ۱۹۵۶ احتمال داده است که یاکوب بوهمه با این اثر آشنا بوده باشد.
نسخهٔ برلین دارای شماری نگاره است که برخی از آن‌ها بار دیگر در آثار کیمیاگری سدهٔ شانزدهم دیده می‌شوند؛ از جمله در گلستان فیلسوفان، چاپ ۱۵۵۰.
این اثر در میان اشراف آلمان نیز شهرت یافت. در آستانهٔ رنسانس آلمان، کیمیاگری در میان طبقات اشرافی به موضوعی پرطرفدار تبدیل شده بود، در حالی که همین محافل غالباً جادوی رازآمیز را عملی خلاف دین می‌دانستند. پرداخت صریحاً مسیحی اولمانوس به کیمیاگری می‌توانست این ناسازگاری را برطرف کند؛ از همین رو، نسخه‌های کتاب تثلیث مقدس به اشیایی ارزشمند و حیثیتی در کتابخانه‌های اشرافی سدهٔ پانزدهم تبدیل شدند.
در سال ۱۴۳۳ بازنگری‌ای از متن اولمانوس برای یوهانس فون بایرویت، پسر بزرگ فریدریش یکم، انتخابگر براندنبورگ، فراهم شد. نسخه‌هایی از این تحریر در نسخهٔ خطی Dresden N 110، متعلق به سال ۱۴۹۲، و نسخهٔ MS Gotha Landesbibliothek Ch. B. 254 از سدهٔ هفدهم باقی مانده است.
تحریرها و نسخه‌های دیگری از اثر نیز در کتابخانه‌ها و مجموعه‌های گوناگون نگهداری می‌شوند، از جمله نسخهٔ MS 80061 در موزهٔ ملی آلمان در نورنبرگ، نسخهٔ MS Germ 1 در مؤسسه و کتابخانه پژوهشی جان رایلندز، و نسخهٔ MS 164 در کتابخانه ولکام لندن.
تا سال ۲۰۰۹، تصحیح و ویرایش علمی این اثر در قالب رساله‌ای دانشگاهی در دانشگاه وورتسبورگ در دست تهیه بود.[۱]
منابع
- ↑ Annina Sczesny (uni-wuerzburg.de) بایگانی‌شده در ژوئن ۷, ۲۰۱۱ توسط Wayback Machine
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Buch der heiligen Dreifaltigkeit». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶.
- اسناد کیمیاگری
- کتابهای دهه ۱۴۱۰ (میلادی)