گلستان فیلسوفان
گلستان فیلسوفان انگلیسی: The Rosary of the Philosophers، با عنوان لاتینی Rosarium philosophorum sive pretiosissimum donum Dei («گلستان فیلسوفان، یا گران‌بهاترین بخشش خدا»)، رساله‌ای در کیمیاگری از سدهٔ شانزدهم میلادی است. این اثر در سال ۱۵۵۰ به‌عنوان بخش دوم مجموعهٔ De Alchimia Opuscula complura veterum philosophorum («چند رسالهٔ کیمیاگری از فیلسوفان پیشین») در فرانکفورت منتشر شد.
واژهٔ rosarium در عنوان این کتاب ارتباطی با تسبیح مورد استفاده در کلیسای کاتولیک ندارد، بلکه در اینجا به معنای «باغ گل» یا «گلستان» است و به‌صورت استعاری به گلچینی از سخنان و آموزه‌های حکیمانه اشاره دارد.
چاپ سال ۱۵۵۰ شامل مجموعه‌ای از بیست چوب‌نگاره با توضیحات آلمانی است. صفحهٔ عنوان نیز گروهی از فیلسوفان را نشان می‌دهد که دربارهٔ چگونگی ساخت سنگ جادو به گفت‌وگو و مناظره پرداخته‌اند.
برخی از این چوب‌نگاره‌ها پیشینه‌هایی در ادبیات کیمیاگری آلمانی سدهٔ پانزدهم دارند، به‌ویژه در کتاب تثلیث مقدس، متعلق به حدود سال ۱۴۱۰. نگاره‌های شمارهٔ ۱۰، ۱۷ و ۱۹ گلستان فیلسوفان نمونه‌های مستقیمی در آن اثر دارند. نگاره‌های ۱۰ و ۱۷ بازنمایی نمادینِ hieros gamos یا «پیوند مقدس» در قالب «دوجنسی هرمسی» هستند و نگارهٔ ۱۹ از شمایل‌نگاری مسیحی بهره می‌گیرد؛ در آن مریم در میان خدای پدر، خدای پسر و روح‌القدس تصویر شده است.[۱]
مجموعهٔ Artis auriferae («هنر زرآفرینی») که در سال ۱۵۷۲ در بازل چاپ شد، هر بیست نگارهٔ گلستان فیلسوفان را به‌صورت چوب‌نگاره‌های تازه‌تراش بازتولید کرد.
کتاب Philosophia reformata («فلسفهٔ بازساخته») اثر یوهان دانیل میلیوس، منتشرشده در سال ۱۶۲۲، نیز هر بیست تصویر گلستان فیلسوفان را دربر دارد. این تصاویر به دست بالتازار سوان با سبک تصویری اوایل سدهٔ هفدهم بازطراحی شدند.
نسخه‌های خطی
متن لاتینی گلستان فیلسوفان در نسخه‌های خطی فراوانی باقی مانده است، اما هیچ‌یک از نسخه‌های شناخته‌شدهٔ موجود از چاپ سال ۱۵۵۰ کهن‌تر نیستند.
اواخر سدهٔ شانزدهم
- کتابخانهٔ دانشگاه گلاسگو، MS. Ferguson 6
- کتابخانه بریتانیا، Sloane MS 2560
- کتابخانه بریتانیا، Add MS 29895
- کتابخانه بودلی، MS. Ashmole 1487
- کتابخانه ملی فرانسه در پاریس، MS. Lat. 7171
- کتابخانه واتیکان، MS. Reg. Lat. 1278
- کتابخانهٔ پژوهشی گوتا، MS. Chart. B. 365
- کتابخانهٔ ایالتی هسن در دارمشتات، MS. 1049
- کتابخانهٔ ایالتی کاسل، MS. 2° Chym. 21
- کتابخانهٔ ایالتی کاسل، MS. 4° Chym. 81
- موزهٔ ملی آلمان در نورنبرگ، MS. 16752 [8vo. NW 1482]
- لیدن، MS. Vossianus Chym. F. 12، مورخ ۱۵۷۵
- رم، کتابخانهٔ آکادمیا دی لینچی، MS. Verginelli-Rota 6، مورخ ۱۵۹۷
- ماربورگ، MS. 101، حدود ۱۶۰۰
سدهٔ هفدهم
- کتابخانهٔ دانشگاه گلاسگو، MS. Ferguson 96
- کتابخانهٔ دانشگاه گلاسگو، MS. Ferguson 149
- مرکز گتی، Manly Palmer Hall MS. 232
- سنت گالن، Bibliothek Vadiana MS. 394 a
- سنت گالن، Bibliothek Vadiana MS. 394 b
سدهٔ هجدهم
- کتابخانهٔ دانشگاه گلاسگو، MS. Ferguson 210
- کتابخانهٔ دانشگاه گلاسگو، MS. Ferguson 29
- کتابخانهٔ دانشگاه گلاسگو، MS. Ferguson 74
- مرکز گتی، Manly Palmer Hall MS. 49
- کتابخانهٔ فلسفهٔ هرمسی، MS. 86
سدهٔ نوزدهم
- کتابخانهٔ فلسفهٔ هرمسی، MS. 219
- کتابخانهٔ فلسفهٔ هرمسی، MS. 303
نسخه‌های دیگری نیز در کتابخانه ولکام لندن با شماره‌های MS. 1091 و MS. 4256 نگهداری می‌شوند.
ترجمه‌ها
دو بخش از گلستان فیلسوفان در اوایل سدهٔ هفدهم به دست زنی که با نام مستعار می‌نوشت ــ و احتمالاً ژان دو پور بود ــ به انگلیسی ترجمه شد.[۲]
متن نسخهٔ Ferguson 210 در کتابخانه دانشگاه گلاسگو مبنای ترجمه‌ای انگلیسی قرار گرفت که در سدهٔ هجدهم منتشر شد. این ترجمه، نگاره‌های رنگی نسخهٔ فرگوسن را به صورت چوب‌نگاره بازتولید کرد.
ترجمه‌ای چکی از این اثر نیز وجود دارد که یاروش گریمِلر در سال ۱۵۷۸ تهیه کرد و اکنون در کتابخانهٔ ملی پراگ در جمهوری چک نگهداری می‌شود. در این نسخهٔ چکی، نگاره‌های اثر به صورت طراحی‌های خطی بازآفرینی شده‌اند.
منابع
- ↑ Karen-Claire Voss, The Hierosgamos Theme in the Images of the Rosarium Philosophorum بایگانی‌شده در ۳۰ ژانویه ۲۰۲۲ توسط Wayback Machine, Proceedings of the International Conference on the History of Alchemy, ed. by Z.R.W.M. von Martels. E.J. Brill: Leiden, 1990; Cod. 78 A 11 (1410s) Cgm 598
- ↑ Bayer, Penny (2003). Women's Alchemical Literature 1560–1616 in Italy, France, the Swiss Cantons and England, and Its Diffusion to 1660 (PhD thesis). University of Warwick. p. 39.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Rosary of the Philosophers». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- اسناد کیمیاگری
- کتابهای ۱۵۵۰ (میلادی)