کتاب جلوه
| بخشی از یک مجموعه دربارهٔ دین ایزدی |
| ایزدی (دین) |
|---|
 |
کتاب جلوه (به کردی: Kitêba Cilwe، به سورانی: کتێبی جلوه) عنوان کتابی به زبان کردی است که یکی از دو کتاب مقدس ایزدیان دانسته می‌شود. کتاب مقدس دیگر ایزدیان مصحفا رش (به کردی: Mishefa Reş) نام دارد که به کیهان‌زایی ایزدی می‌پردازد. با این حال، اصالت قدسی بودن کتاب جلوه تأیید نشده‌است. این کتاب خود را سخنان ملک طاووس معرفی می‌کند که در آن وظایف گوناگون، برکت‌ها و بدبختی‌ها را به خواست خود میان آدمیان تقسیم می‌کند و انسان‌ها در آن نقشی ندارند.
کشف و اصالت
شیخ عبدالله رتبکی (درگذشتهٔ ۱۷۴۶) از متنی مقدس ایزدی به نام «جلوه» یاد کرده و نگارش آن را به شیخ عدی نسبت داده‌است. آر.اچ. دبلیو. امپسون نیز در ۱۹۲۸ همین دیدگاه را تکرار کرد و افزود که شیخ عدی این کتاب را برای فخرالدین بن عدی نوشته‌است. با این حال آر. فرانک در ۱۹۱۱ این انتساب را رد کرد.[۱]
هنگامی که پژوهشگران غربی در دههٔ ۱۸۵۰ به بررسی ایزدیان پرداختند، بر این باور بودند که ایزدیان کتاب‌های مقدسی دارند و کوشیدند آن‌ها را بیابند. نسخه‌هایی از کتاب جلوه در دههٔ ۱۸۸۰ یافت شد و شمار چندی از نسخه‌ها که مدعی اصالت بودند از اواخر سدهٔ نوزدهم تا آغاز سدهٔ بیستم در عراق دست‌به‌دست شد. جرمایا شمیر آشوری، راهب پیشین و فروشندهٔ شناخته‌شدهٔ نسخه‌های خطی از عنکاوا، ظاهراً در این ماجرا دست داشت.[۲]
نخستین ترجمهٔ کتاب جلوه و مصحفا رش را آلفئوس آندروس در ۱۸۹۱ انجام داد و سپس ادوارد براون در ۱۸۹۵ ترجمه‌ای دیگر ارائه کرد. آلفونس مینگانا در ۱۹۱۶ مدعی شد که همهٔ ترجمه‌های پیشین بر پایهٔ اسناد نااصیل انجام شده‌اند و شمیر ممکن است نویسندهٔ واقعی کتاب جلوه باشد.[۱]
درونمایه
کتاب جلوه به شیوهٔ روایت اول‌شخص نوشته شده و راوی آن خود را موجودی برتر معرفی می‌کند. کتاب با مقدمه‌ای کوتاه آغاز می‌شود و پنج فصل دارد.[۱]
منابع
- 1 2 3 Khanna Omarkhali (۲۰۲۰). «Kitāb al-Jilwa». دانشنامه اسلام (۳rd ed.). Brill.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Eszter Spät. «Late Antique Literary Motifs in Yezidi Oral Tradition: The Yezidi Myth of Adam». Journal of the American Oriental Society. ۱۲۸ (۴): ۱۲۵.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Yazidi Book of Revelation». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۹ مارس ۲۰۲۶.
- متون ایزدی
- کتاب‌های دینی
- کتاب‌های کردی