کدنه

کدنه
کُدنة
Kidna
ریشه‌شناسی: کدنا (نام شخص)[۱]
نقشه دهه ۱۸۷۰
نقشه دهه ۱۹۴۰
نقشه معاصر
نقشه دهه ۱۹۴۰ با پوشش معاصر
مجموعه‌ای از نقشه‌های تاریخی منطقه پیرامون کدنه (دکمه‌ها را بزنید)
مختصات: ۳۱°۳۸′۴۲″ شمالی ۳۴°۵۳′۴۰″ شرقی / ۳۱٫۶۴۵۰۰°شمالی ۳۴٫۸۹۴۴۴°شرقی / 31.64500; 34.89444
شبکه فلسطین۱۴۰/۱۱۷
واحد سیاسیقیمومت بریتانیا بر فلسطین
قضاالخلیل
تاریخ تخلیه۲۲–۲۳ اکتبر ۱۹۴۸[۲]
مساحت
[۳]
 • کل۱۵٬۷۴۴ دونوم (۱۵٫۷۴۴ کیلومتر مربع یا ۶٫۰۷۹ مایل مربع)
جمعیت
 (۱۹۴۵)
 • کل۴۵۰[۴][۳]
علت تخلیهحمله نظامی نیروهای یه‌شو
شهرک‌های کنونیبیت نیر[۵] پارک بریتانیا[۶]

کدنه (کُدنة، همچنین شناخته‌شده با نام کدنا) روستایی فلسطینی عرب‌نشین بود که بر دامنه‌های شمال غربی کوه‌های الخلیل و در فاصلهٔ نزدیک به ۲۵ کیلومتری الخلیل و در ارتفاع ۲۵۰ متری از سطح دریا قرار داشت. زمین‌های این روستا ۱۵٬۷۴۴ دونوم وسعت داشت و دربرگیرندهٔ باغ‌های زیتون، کشتزارهای غلات و چراگاه‌ها بود. در سمت غربی آن دشت‌های حاصلخیزی به نام «سهل غزال» گسترده شده بود و در حاشیهٔ جنوبی آن زمین‌های جنگلی با درختان پسته وحشی و خرنوب وجود داشت. چشمه‌های طبیعی و آب‌انبارها آب آشامیدنی روستا را تأمین می‌کردند.

کدنه در دوران صلیبیون به نام «کدنا» شناخته می‌شد و بقایای دژ، پایه‌های ساختمان‌های قدیمی، غارهای مسکونی و آب‌انبارها در آن یافت شده بود. این روستا در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل در ۲۲ تا ۲۳ اکتبر ۱۹۴۸ توسط تیپ گیواتی ارتش اسرائیل در چارچوب عملیات یوآو مورد حمله قرار گرفت و ساکنان آن آواره شدند. پس از جنگ، منطقه به اسرائیل ضمیمه شد و در سال ۱۹۵۵ کیبوتص بیت نیر بر زمین‌های غربی روستا بنا گردید.

پیشینه

کدنه در دوران صلیبیون با نام «کدنا» شناخته می‌شد. این روستا بقایای یک دژ، پایه‌های ساختمان‌ها، غارهایی که پیش‌تر مسکونی بودند و آب‌انبارهایی را در خود داشت. نزدیک به شش «خربه» نیز در پیرامون آن قرار داشت.[۵] بقایای یک ساختمان مستحکم از دوران صلیبیون که احتمالاً نوعی تالار-خانه بوده، هنوز هم پابرجاست.[۷][۸][۹]

دوره عثمانی

کدنه و پیرامون آن بر نقشه‌ای از دهه ۱۸۷۰ میلادی

در سال ۱۸۳۸ در دوران حکومت امپراتوری عثمانی، ادوارد رابینسون کدنه را روستایی کوچک و مسلمان‌نشین در بخش غزه توصیف کرد. او همچنین بقایای یک ساختمان بزرگ باستانی را دید که دیوار غربی آن هنوز برپا بود و نزدیک به ۴۶ متر درازا داشت و از سنگ‌های بزرگ ساخته شده بود.[۱۰][۱۱]

در سال ۱۸۶۳ کاوشگر فرانسوی ویکتور گرن جمعیت کدنه را پانصد نفر برآورد کرد. او روستا را بر تپه‌ای توصیف کرد که قلهٔ آن سنگلاخ و دامنه‌هایش پوشیده از درختان زیتون و انجیر و میان آن‌ها کشت تنباکو بود. بر بلندترین نقطهٔ تپه بقایای دژی کهن به درازای شصت گام و پهنای پنجاه‌وهفت گام دیده می‌شد. گرن ردیف‌های پایینی سنگ‌ها را کهن و احتمالاً بیزانسی و لایه‌های بالایی را نوتر دانست.[۱۲]

فهرست روستاهای عثمانی در حدود ۱۸۷۰ میلادی ۱۲ خانه و ۴۰ نفر جمعیت (تنها مردان) را ثبت کرده بود.[۱۳][۱۴] در سال ۱۸۸۳ «بررسی فلسطین غربی» صندوق اکتشاف فلسطین کدنه را روستایی کوچک بر تپه‌ای کوتاه و پیرامون آن را درختان زیتون توصیف کرد که دیوارهای دژ صلیبی از میان روستا سر برآورده بود.[۱۵]

در سال ۱۸۹۶ جمعیت کدنه نزدیک به ۲۲۸ نفر برآورد شد.[۱۶]

خاندان‌ها و ساختار اجتماعی

خاندان اصلی کدنه خانوادهٔ الشدفان بود که روایت‌های شفاهی دربارهٔ تبار خود و پیوندشان با منطقهٔ گسترده‌تر الخلیل و نیز خاطرات مقاومت در برابر صلیبیون و عثمانیان را نگه داشته بودند.[۱۷] گواهی‌هایی که در مهاجرت گردآوری شده، کدنه را روستایی همبسته توصیف می‌کند که دارای مهمان‌خانه‌های سنتی (مضافه) و جشن‌های فصلی وابسته به برداشت زیتون بود.[۱۸]

دوره قیمومت بریتانیا

کدنه و پیرامون آن بر نقشه‌ای از دهه ۱۹۴۰ میلادی

بر پایهٔ سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که مقامات قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام دادند، کدنه جمعیتی یکسره مسلمان و برابر با ۲۸۱ نفر داشت.[۱۹] این رقم در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین به ۳۵۳ نفر رسید.[۲۰]

بر اساس آمار سال ۱۹۴۵، جمعیت کدنه ۴۵۰ نفر بود که همگی مسلمان بودند[۴] و ۱۵٬۷۴۴ دونوم زمین در اختیار داشتند.[۳] از این میزان ۸۲۵ دونوم باغ و زمین آبی، ۶٬۵۰۵ دونوم کشتزار غلات[۲۱] و ۱۵ دونوم زمین ساخته‌شده (شهری) بود.[۲۲]

روایت‌های شفاهی نشان می‌دهد که تا دهه ۱۹۴۰ کدنه چندین مغازه و یک دبستان داشت و باغ‌های گسترده زیتون ستون اصلی اقتصاد روستا را تشکیل می‌داد.[۲۳]

مالکیت زمین

بر پایهٔ آمار رسمی، فلسطینیان ۱۱٬۶۰۷ دونوم از زمین‌های روستا را در مالکیت داشتند؛ صهیونیست‌ها هیچ زمینی نداشتند و ۴٬۱۳۷ دونوم نیز زمین مشاع بود که مجموع آن ۱۵٬۷۴۴ دونوم می‌شد.[۲۴]

جنگ ۱۹۴۸ و پیامدهای آن

در جریان جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل، نیروهای اسرائیلی تیپ گیواتی به فرماندهی ایگال آلون در چارچوب عملیات یوآو در ۲۲ اکتبر ۱۹۴۸ به روستا یورش بردند.[۲۵] هرچند داوطلبانی از ارتش آزادی‌بخش عرب، اخوان‌المسلمین مصر و نیروهای محلی از روستا دفاع می‌کردند، نیروهای اسرائیلی بر آن چیره شدند و ساکنان روستا گریختند.[۲۵] بنی موریس گزارش می‌دهد که کدنه یکی از چندین روستا از جمله زکرین، رعنا، دیر الدبان و عجور بود که بیشتر مردمشان پیش از رسیدن تیپ گیواتی گریخته بودند؛ اما آنان که مانده بودند به سوی شرق اخراج شدند.[۲۶]

گواهی‌های محلی نشان می‌دهد که نبرد پایانی کدنه چندین ساعت به درازا کشید و مدافعان با تفنگ و چند مسلسل کوشیدند جلوی یگان‌های زرهی اسرائیل را بگیرند.[۲۷] روایت‌های شفاهی دست‌کم ۱۷ روستایی و داوطلب کشته‌شده در نبرد را نام می‌برند، از جمله اعضای خاندان‌های الشدفان و ابوعطوان که بعدها در روایت‌های پناهندگان به عنوان «شهدای کدنه» یاد شدند.[۲۸] بازماندگان توصیف کردند که شب‌هنگام به سوی کوه‌های الخلیل گریختند و کودکان و سالمندان را بر الاغ حمل می‌کردند و سرانجام به روستاهای صوریف و دورا رسیدند و سپس در اردوگاه‌ها پراکنده شدند.[۲۹]

پس از جنگ، منطقه به اسرائیل ضمیمه شد و کیبوتص بیت نیر در سال ۱۹۵۵ در غرب محل روستا بر زمین‌هایی که به روستا تعلق داشت بنا گردید.[۵] بازماندگان خاندان‌های کدنه، به‌ویژه الشدفان، در اردوگاه‌های پناهندگی مانند الفوار و العروب ساکن شدند و برخی دیگر به الخلیل و امان مهاجرت کردند.[۳۰]

ولید خالدی، مورخ فلسطینی، در سال ۱۹۹۲ بقایای روستا را چنین توصیف کرد: «خانه‌ها به ویرانه‌هایی هموارشده بدل شده‌اند که زیر پوشش گیاهان وحشی پنهان‌اند. سنگ‌هایی را می‌توان دید که حصار باغچه‌های خانه‌ها بوده‌اند. کاکتوس، خرنوب، انجیر و زیتون بر این محل می‌رویند.»[۵]

روایت‌های شفاهی و حافظه جمعی

ساکنان پیشین کدنه روایت‌های شفاهی مفصلی از روستای خود را حفظ کردند. گواهی‌هایی که در اردن و منطقه الخلیل گردآوری شده، روستا را «دژی در مرز» می‌نامند و ویرانه‌های قلعه صلیبی را نمادی از پایداری می‌دانند.[۳۱] بزرگان روستا جشن‌های فصلی از جمله جشن برداشت زیتون همراه با سرودهای سنتی (عتابا و میجنا) و بهره‌گیری مشترک از خرمنگاه بزرگ (بیدر) در ورودی روستا را بازمی‌گفتند.[۳۲]

خاطرهٔ ۱۹۴۸ در روایت‌های شفاهی نقشی محوری داشت. زنان از آتش زدن انبارهای غله پیش از رفتن سخن گفتند تا «دشمن از نان ما نخورد» و مردان از سوگندهایشان برای بازگشت پس از پایان جنگ یاد کردند.[۳۳] در اردوگاه‌های پناهندگی، داستان کدنه از راه گردهمایی‌های خانوادگی، قصه‌گویی و یادبودهای سالانه انتقال یافت. خاندان الشدفان شجره‌نامه‌هایی تنظیم کرد که بازماندگان امروزی را در فلسطین و اردن به زمین‌های نیاکانی‌شان پیوند می‌دهد.[۳۴]

کدنه همچنان نقطهٔ ارجاعی در حافظه جمعی فلسطینی باقی مانده‌است. انجمن‌های پناهندگان در الخلیل و امان از راه پروژه‌های میراث شفاهی، انتشارات و جشنواره‌های فرهنگی یاد این روستا را زنده نگه می‌دارند.[۳۵] اعضای پراکنده نیز اسنادی مانند سندهای مالکیت زمین و عکس‌ها را حفظ کرده‌اند که در ادعاهای مالکیت و کارهای میراث فرهنگی به کار می‌روند.[۳۶] امروزه ویرانه‌های دژ صلیبی در کنار درختان انجیر، خرنوب و بوته‌های کاکتوس نشانگر روستای ویران‌شده هستند و زمین‌های آن بخشی از پارک بریتانیا در اسرائیل کنونی را تشکیل می‌دهد.[۵]

جمعیت =

جمعیت کدنه در طول زمان به شرح زیر تغییر کرد:

سالجمعیت
۱۸۶۳نزدیک به ۵۰۰[۳۷]
نزدیک به ۱۸۷۰۴۰ (تنها مردان)[۳۸]
۱۸۹۶نزدیک به ۲۲۸[۳۹]
۱۹۲۲۲۸۱[۱۹]
۱۹۳۱۳۵۳[۲۰]
۱۹۴۵۴۵۰[۴]

منابع

  1. ↑ Palmer, 1881, p. 376
  2. ↑ Morris, 2004, p. xix, village #321.
  3. 1 2 3 Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 50
  4. 1 2 3 Department of Statistics, 1945, p. 23
  5. 1 2 3 4 5 Khalidi, 1992, p. 218
  6. ↑ Dear Prince William, if you have to go, make it count, Robert Cohen, March 10, 2018, ماندویس
  7. ↑ Conder and Kitchener, 1883, SWP III, p. 288
  8. ↑ Warren and Conder, 1884, p. 443
  9. ↑ Pringle, 1997, p. 62
  10. ↑ Robinson and Smith, 1841, vol. II, p. 354
  11. ↑ Robinson and Smith, 1841, vol 3, Appendix 2, p. 119
  12. ↑ Guérin, 1869, pp. 367-368
  13. ↑ Socin, 1879, p. 157
  14. ↑ Hartmann, 1883, p. 143
  15. ↑ Conder and Kitchener, 1883, SWP III, p. 258. Quoted in Khalidi, 1992, p. 218
  16. ↑ Schick, 1896, p. 123
  17. ↑ al-Shadfān, 2025, pp. 42–47.
  18. ↑ al-Shadfān, 2025, pp. 65–68.
  19. 1 2 Barron, 1923, Table V, p. 10
  20. 1 2 Mills, 1932, p. 33
  21. ↑ Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 93
  22. ↑ Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 143
  23. ↑ al-Shadfān, 2025, pp. 73–75.
  24. ↑ «کدنة». موقع النکبة. بایگانی‌شده از اصلی در ۹ مارس ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  25. 1 2 «Welcome to Kudna». Palestine Remembered. دریافت‌شده در ۲۰۰۷-۱۲-۰۴.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  26. ↑ Morris, 2004, p. 466
  27. ↑ al-Shadfān, 2025, p. 78.
  28. ↑ al-Shadfān, 2025, pp. 79–80.
  29. ↑ al-Shadfān, 2025, p. 82.
  30. ↑ al-Shadfān, 2025, pp. 83–84.
  31. ↑ al-Shadfān, 2025, pp. 45–46.
  32. ↑ al-Shadfān, 2025, p. 66.
  33. ↑ al-Shadfān, 2025, p. 81.
  34. ↑ al-Shadfān, 2025, pp. 90–92.
  35. ↑ al-Shadfān, 2025, pp. 93–94.
  36. ↑ al-Shadfān, 2025, p. 96.
  37. ↑ Guérin, 1869, pp. 367-368
  38. ↑ Socin, 1879, p. 157
  39. ↑ Schick, 1896, p. 123

کتاب‌شناسی

  • Barron, J.B., ed. (1923). Palestine: Report and General Abstracts of the Census of 1922. Government of Palestine.
  • Conder, C.R.; Kitchener, H.H. (1883). The Survey of Western Palestine: Memoirs of the Topography, Orography, Hydrography, and Archaeology. Vol. 3. London: Committee of the Palestine Exploration Fund.
  • Guérin, V. (1869). Description Géographique Historique et Archéologique de la Palestine (in French). Vol. 1: Judee, pt. 2. Paris: L'Imprimerie Nationale.
  • Hadawi, S. (1970). Village Statistics of 1945: A Classification of Land and Area ownership in Palestine. Palestine Liberation Organization Research Center.
  • Khalidi, W. (1992). All That Remains: The Palestinian Villages Occupied and Depopulated by Israel in 1948. Washington D.C.: Institute for Palestine Studies. ISBN 0-88728-224-5.
  • Morris, B. (2004). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-00967-6.
  • Palmer, E.H. (1881). The Survey of Western Palestine: Arabic and English Name Lists. Committee of the Palestine Exploration Fund.
  • Pringle, D. (1997). Secular buildings in the Crusader Kingdom of Jerusalem: an archaeological Gazetter. Cambridge University Press. ISBN 0-521-46010-7.
  • Robinson, E.; Smith, E. (1841). Biblical Researches in Palestine, Mount Sinai and Arabia Petraea. Vol. 2. Boston: Crocker & Brewster.
  • al-Shadfān, Ziyād Muḥammad ʿAbd al-Fattāḥ (2025). Kudna, Āl al-Shadfān: al-Waṭan wa-l-Judhūr. Amman: Author.

پیوند به بیرون

الگو:روستاهای عربی فلسطینی تخلیه شده در جنگ ۱۹۴۸

This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.