کرزان
کرزان
کرزو | |
|---|---|
روستا | |
محل | |
  کرزان | |
| مختصات: ۳۴°۳۵′۴۰″ شمالی ۴۸°۲۱′۱۱″ شرقی / ۳۴٫۵۹۴۴۴°شمالی ۴۸٫۳۵۳۰۶°شرقی | |
| کشور | ایران |
| استان | همدان |
| شهرستان | تویسرکان |
| بخش | مرکزی |
| دهستان | کرزانرود |
| جمعیت | ۴۴۰ |
کرزان روستایی در ۱۰ کیلومتری شهرستان تویسرکان، همدان میباشد.[۱] این روستا دارای گردوها و باغات انگور زیادی است و اولین ایستگاه تحقیقاتی گردوی کشور در این روستا تأسیس شد.
تاریخ'
این منطقه در گذشته های دور و کهن مامن و جایگاه قومی باستانی به نام اَرزانیان بوده که نام خود را بر روستاهای کُرزان (کرارزان) و ارزویه در دهستان کرزانرود شهرستان تویسرکان و چندین جای دیگر در استانهای اصفهان و همدان و فارس(دشت ارژن) و لرستان و کردستانات(ارزروم دیاربکر) باقی گذاشته اند.[۲] ارزانیان( ارژنیان) قومی باستانی که هرودوت در کتاب تاریخ خود از آنها با املای آریزانتی (Arizanthie) و به عنوان یکی از قبایل ساکن ماد یاد کرده، همچنین فردوسی نیز در شاهنامه بارها نام ارزانیان را در دوره های مختلف تاریخ از جمله در دوره شاهان کیانی به عنوان زادگاه گشتاسب و لهراسب کیانی و در زمان ساسانیان به عنوان تاج بخشان به بهرام گور ساسانی آورده است.[۳]
نام
در گذشته نام این روستا کراَرزان بوده به معنی کوی ارزانیان (با توجه به در دامنه های زاگرس و کوه الوند قرار گرفتن این روستا) کُراَرزان از دو بخش واژه بسیار کهن کُر و نامواژه اَرزان تشکیل شده ، کُر به معنی خاک، سنگ، کوه و سرزمین است این واژه به جز در زبانهای ایرانی در زبانهای کهن اکدی و سومری نیز به همین معنا آمده است همانگونه که طبق اسطوره شناسی سومری و نوشته های پهلوی، به کوه های شرق سومر و غرب پارس «کور» به معنی «کوه» می گفتند که نام رود کر نیز از اینجا ریشه گرفته است.[۴] اَرزان منسوب به قوم باستانی ارزانیان.[۵]
زبان زبان مردم کرزان همانند زبان مردم شهر تویسرکان فارسی ست و در گذشته پهلوی بوده است.[۶] گویش مردم کرزان همانند مردم شهر تویسرکان نزدیک ترین گویش به فارسی شهر همدان است.[۷]
مکانهای تاریخی و مذهبی
- قلعه تاریخی علی اکبرخان (عصر قاجاریه)[۱]
- پل تاریخی (عصر قاجاریه)
- امامزاده هارون
- امامزاده عبدالله
- آرامگاه امام زاده ناصر
- مسجد شیخ رسولی (در سالهای اخیر به دلیل مرمت نشدن از بین رفتهاست)
تپه چوغای تپه پیر رحمان تپههای مشرف به کل شهرستان تویسرکان
| مرکز شهرستان | |||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| بخش |
| ||||||||||||||||||||||||||
- 1 2 Tik4. «قلعه کرزان - قلعه کرزان یا قلعه سهام الدوله که قلعه ای بزرگ و زیبا دارای معماری زیبا و باشگوه». باهم بگردیم. دریافتشده در ۲۰۲۳-۰۸-۱۷.
- ↑ "آریزانتاییها". ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد. 2024-07-27.
- ↑ "آریزانت". ویکیواژه. 2021-02-28.
- ↑ "رود کر (ایران)". ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد. 2025-11-17.
- ↑ "ارزان". ویکیواژه. 2024-12-18.
- ↑ «توی - تویسرکان». www.tuy.ir. دریافتشده در ۲۰۲۵-۱۱-۱۹.
- ↑ "گویش همدانی". ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد. 2025-10-14.