کوراش
کوراش (به ازبکی kurash، به ترکمنی göreş)[۱] از اصطلاحات زبانهای ترکیتبار است که برای برای نوعی از رشته کشتی (در ترکی باستان keriš, ترکی güreş) به کار میرود. این رشته ورزشی کشتی در میان مردم آسیای میانه به خصوص تاتارها رایج بوده و جشنوارههایی در میانشان موسوم به سابنتای برگزار میشود. کوراش یکی از ورزشهای باستانی است که خاستگاه آن در منطقه تاجیکستان و ازبکستان امروزی است.[۳]
انواع کوراش
تاتارها نوع دیگری از کشتی دارند به نام تاتار کورش یا کورش که تشکیلات و مسابقات خاص خودش را دارد. تاجیک ها هم نوع دیگری از کشتی به نام گوشتین گیری دارند که اولین دوره مسابقات جهانی آن سال ۲۰۲۴ برگزار شد. باید توجه کرد که کشتی در زبان محلی آسیای میانه کورش یا کوراش نام دارد. بین کوراش ازبکی با کوراش تاتاری و کشتی تاجیکی باید تفاوت قایل شد. نوعی کشتی های یاکوتی و اقوام دیگر سیبری هم وجود دارد. با این حال به طور کلی به اغلب آن ها کوراش یا کورش می گویند ولی تفاوت هایی با هم دارند.
کوراش در دوره معاصر
به شکل امروزی از سال ۱۹۹۹ با تاسیس فدراسیون جهانی کوراش شروع به کار کرد. در سال های بعدتر فدراسیون های قاره ای شکل گرفت. در ایران از همان ابتدا یعنی ۲۵ سال قبل شروع به فعالیت کرد. بیش از ۲۵ سال زیر نظر نصیرنژاد بود که خودش ساکن ازبکستان است و جزو نفرات مهم در ساختار فدراسیون بین المللی است. بعد از او خسرویار مسئول کوراش ایران شد. به دلیل نبود فدراسیون مستقل بارها با دلایل و بهانه های واهی مسئولان ورزش ایران مانع اعزام به مسابقات شدند و در سال های اخیر نیز به دلیل مسایل مالی اعزام ها محدود و سخت شد.
در این ورزش هدف اصلی گرفتن کمر حریف و انداختن وی با پشت به زمین است. در ایران پس از جدایی از فدراسیون جودو زیر نظر فدراسیون ووشو فعالیت میکرد و در سال ۲۰۲۵ مستقل شد.[۲]
نفوذ زبان فارسی
به دلیل نفوذ زبان فارسی در زبان ازبکی بسیاری از اصطلاحات این ورزش فارسی یا شبیه به فارسی هستند. برای نمونه به لباس ورزشکار یختک (یقه) می گویند. به تاتامی مسابقه هم گیلم (شبیه به گلیم) می گویند. ادای احترام تعظیم نام دارد. اخطار هم تنبیخ (تنبیه) نام دارد.
درباره کوراش
ورزش کوراش از جمله ورزشهای باستانی و نزدیک به ورزش کشتی است. خاستگاه اولیه این ورزش آسیای میانه و به ویژه در میان تاتارها است. این ورزش در کشورهای مختلف جهان با اسامی گوناگون شناخته میشود.[۴]
کشورهایی مانند جمهوری آذربایجان، ازبکستان، هند، سوئیس، ایرلند، انگستان و مجارستان با این ورزش آشنا هستند.[۵]
در ایران، ورزش کوراش قرابتهایی با انواع کشتیهای محلی و زورخانهای در منطقه خراسان، گیلان، مازندران، کردستان و سیستان و بلوچستان، قزوین، منطقه آذربایجان، خوزستان و یزد دارد.[۶]
در کشتی کوراش، تمامی فنون، سرپا اجرا میشوند و فنون خاک در این رشته وجود ندارد. هر کدام از کشتیگیران کواش لباسی به رنگ آبی و سبز و شلواری سفید رنگ، بر تن دارند و این از علامتهای مشخصه این ورزش در مقایسه با جودو است[۷]
ازبکها بنیانگذار این ورزش به سبک جدید آن هستند و آن را منتسب به پوریای ولی میدانند. تاکنون ۳۸ کشور به عضویت انجمن ورزش کوراش درآمدهاند. رئیس اسلام کریم اف، جمهور ازبکستان ریاست افتخاری انجمن کوراش را برعهده دارد.[۸]
مسابقات کوراش، مجموعاً در ۴ وزن برگزار میشود و انجام آن تابع نظم و قانون خاصی است. این ورزش در هر دو رشته زنان و مردان برگزار میشود.[۹]
مسابقه کوراش با وضعیت سلام کردن دو بازیکن که به آن تعظیم (Tazim) میگویند، شروع میشود.[۱۰]
در این ورزش سه روش برای امتیاز دهی در این ورزش وجود دارند.[۱۱]
نحوهٔ مسابقه و امتیازها و اخطارها
شروع
سه روش برای امتیاز دهی در این ورزش وجود دارند (حلال و یانباش و چالا).
Khalol - Yonbosh - Chala - Girrom - Dakki - Tanbekh
با «سلام کردن» که با عبارت «تعظیم» (Tazim) شناخته میشود، مسابقه را آغار میکنند.
امتیازها
برای امتیازدهی سه روش وجود دارد:[۱۲]
- هلال (Halal): انداختن حریف با پشت به زمین با سرعت زیاد و نگهداری وی در آن وضعیت. بازیکنی که این فن را به صورت مستقیم اجرا میکند برنده مسابقه است.[۱۳]
- یامبوش (Yambosh): فن یامبوش به انداختنی گفته میشود که وضعیتی شبیه هلال داشته باشد ولی فن هلال به صورت کامل انجام نگرفته باشد. امیتاز یامبوش نصف فن هلال است.[۱۴]
- چالا (Chala): فن چالا مشابه یامبوش است و منجر به انداختن حریف میشود و معیار مشخصی برای امتیاز ندارد.[۱۵]
خطاها و اخطارها
نقض قوانین بازی به عنوان خطا محسوب میشود که خطای اول و دوم را Tambik و Dakk نامند و خطای سوم که Girrom نام دارد باعث میشود که بازیکن رد صلاحیت شود و بازنده محسوب گردد.[۱۶]
- برنده
بازیکنی که یک هلال یا دو یامبوش یا امتیاز بیشتری داشته باشد برنده نهایی محسوب میگردد.[۱۷]
مسابقات
کوراش به صورت مسابقات بینالمللی قهرمانی جهان و آسیا و بازی های آسیایی برگزار میشود.[۲]
منابع
- ↑ Foundation, Turkish Language. "TDK". home to roam. Archived from the original on 19 March 2014. Retrieved 9 June 2013.
{{cite web}}: Unknown parameter|TDK=ignored (help) - 1 2 «معرفی ورزش کوراش». yadbegir.com. دریافتشده در 30-08-2018. تاریخ وارد شده در
|تاریخ بازبینی=را بررسی کنید (کمک)
پیوند به بیرون
